ΑΡΧΑΙΑ ΙΘΩΜΗ ΚΑΛΗΜΕΡΑ ΙΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ

Στη δυτική Πελοπόννησο, στην Ηλεία, βρισκόταν τα αρχαία χρόνια η Ιερά Άλτις, το ιερό της Ολυμπίας που ήταν αφιερωμένο στη λατρεία του Δία. Το ιερό βρισκόταν στην ένωση δύο ποταμών, του Αλφειού και του Κλάδεου. Για την εξαιρετική φυσική του ομορφιά, το κατάφυτο άλσος ονομαζόταν “κάλλιστος τόπος”. Εκεί διάλεξε, κατά το μύθο, ο Ηρακλής να γιορτάσει την ολοκλήρωση των Άθλων του με αγώνες. Στη μνήμη του συνέχισαν οι κάτοικοι της περιοχής να διοργανώνουν αγώνες που ονομάσθηκαν “Ολυμπιακοί”.

Πρώτη ιστορική ένδειξη για την τέλεση των αγώνων αυτών έχουμε το 863 π.Χ. Πανελλήνια, όμως, αναγνωρίστηκαν ως επίσημοι πρώτοι Ολυμπιακοί Αγώνες εκείνοι που έγιναν το 776 π.X. Διήρκεσαν μία μέρα και το μόνο άθλημα ήταν αυτό του σταδίου δρόμου (δηλαδή αγώνας ταχύτητας 197,72 μέτρων), αντίστοιχο του σημερινού δρόμου 200 μέτρων. Αργότερα, τα αθλήματα έγιναν περισσότερα και οι αγώνες κρατούσαν δύο μέρες. Όταν πια, το 472 π.Χ., διαμορφώθηκε το τελικό πρόγραμμα με όλα τα γνωστά αρχαία αθλήματα του στίβου και της κονίστρας, οι αγώνες διαρκούσαν πέντε ημέρες.

Το πρόγραμμα των αγώνων για κάθε ημέρα ήταν:

1η ημέρα

Το μεσημέρι έφτανε στο Ιερό της Ολυμπίας η πομπή των συμμετεχόντων, με επικεφαλής τους κριτές – που ονομάζονταν Ελλανοδίκες. Οι αθλητές ορκίζονταν στο άγαλμα του Όρκιου Δία, του προστάτη των όρκων, ότι είχαν προετοιμαστεί επί δέκα μήνες και ότι θα αγωνίζονταν τίμια. Στη συνέχεια, ορκίζονταν οι πατέρες ή οι αδερφοί των παίδων αθλητών, οι γυμναστές και οι κριτές. Αργότερα, δημοσιευόταν το “λεύκωμα” -ένας κατάλογος που περιείχε το πρόγραμμα των αγώνων και τα ονόματα των αθλητών- και ετοιμάζονταν τα ολυμπιακά στεφάνια για τους νικητές, από κλαδιά ελιάς που είχε φυτέψει ο Ηρακλής.

2η ημέρα

Η ημέρα αυτή ήταν αφιερωμένη στα αγωνίσματα των παίδων. Πρώτο αγώνισμα ήταν αυτό του σταδίου δρόμου. Ακολουθούσε το αγώνισμα της πάλης, στο οποίο οι παίδες αγωνίζονταν ανά δύο, έως ότου έμεναν οι δύο τελευταίοι που θα διεκδικούσαν το έπαθλο. Έπειτα, ακολουθούσαν τα αγωνίσματα της πυγμής και του παγκρατίου.

3η ημέρα

Το πρωί διεξάγονταν οι ιπποδρομίες και οι αρματοδρομίες, στον ιππόδρομο. Το απόγευμα, στο στάδιο λάμβανε χώρα το αγώνισμα του πεντάθλου.

4η ημέρα

Με την αυγή, οι αποστολές των πόλεων (οι θεωρίες) θυσίαζαν ζώα στο βωμό του Δία και τα ψητά μοιράζονταν στους θεατές. Έπειτα άρχιζαν τα αγωνίσματα, με πρώτα αυτά των δρόμων – δηλαδή ο στάδιος δρόμος, ο δίαυλος και ο δόλιχος. Το απόγευμα, ακολουθούσαν η πάλη, το παγκράτιο και η πυγμή, και το αγωνιστικό πρόγραμμα έκλεινε ο “οπλίτης δρόμος”.

5η ημέρα

Η τελευταία μέρα των αγώνων ήταν αυτή της απονομής βραβείων. Υπό τις επευφημίες των θεατών, οι νικητές έφταναν με επίσημη πομπή στο ναό του Δία. Στον πρόναο, ανακηρύσσονταν και στεφανώνονταν από τον επικεφαλής των κριτών, τον Πρύτανη των Ελλανοδικών. Στη συνέχεια, έκαναν θυσίες για να ευχαριστήσουν τους θεούς και να αποδώσουν τιμές. Ακολουθούσε το επίσημο γεύμα που παρέθεταν οι διοργανωτές των αγώνων στο Πρυτανείο… το οποίο περίμεναν όλοι για να χαρούν και να ξεφαντώσουν!

Οι Ολυμπιακοί Αγώνες εξελίχθηκαν στους σημαντικότερους από όλους τους αγώνες που διεξάγονταν στις ελληνικές πόλεις. Διεξάγονταν κάθε τέσσερα χρόνια και το διάστημα που μεσολαβούσε λεγόταν Ολυμπιάδα. Λάβαιναν μέρος άρρενες πολίτες από τη Μητέρα Ελλάδα και τις αποικίες, και στη διάρκεια των αγώνων έπαυε κάθε εχθροπραξία. Οι αθλητές αγωνίζονταν μόνο για τη δόξα, αλλά μετά την επιστροφή τους στην πόλη καταγωγής γίνονταν δέκτες πολλών τιμών και δώρων, ενώ συνήθως τους δινόταν και σύνταξη από το δήμο της πόλης.

Στα χρόνια της ρωμαϊκής κατοχής -για την ακρίβεια, το 200 μ.Χ.- επιτράπηκε η συμμετοχή ξένων αθλητών στους αγώνες, εφόσον ήταν Ρωμαίοι πολίτες. Η τέλεση των αγώνων διακόπηκε στα βυζαντινά χρόνια -το 393 μ.Χ.- όταν ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος τους θεώρησε εμπόδιο στην πλήρη επικράτηση του χριστιανισμού.

Το 1896 οι Αγώνες αναβίωσαν στην Αθήνα, ως πρώτοι σύγχρονοι Ολυμπιακοί Αγώνες, έπειτα από τις προσπάθειες ανθρώπων όπως ο Γάλλος βαρόνος Πιερ ντε Κουμπερτέν. Σύμβολό τους έγιναν πλέον οι πέντε τεμνόμενοι κύκλοι -που αναφέρονται στις πέντε κατοικημένες ηπείρους της Γης- και σε αυτούς λαβαίνουν μέρος άνθρωποι από όλο τον πλανήτη, άντρες και γυναίκες.

Οι αγώνες αρχίζουν με την αφή της Ολυμπιακής Φλόγας, η οποία φτάνει στο στάδιο έχοντας ξεκινήσει από την Αρχαία Ολυμπία.

Η Ελλάδα, που διοργανώνει τους σύγχρονους αγώνες για δεύτερη φορά ύστερα από 108 χρόνια, προσπαθεί να επαναφέρει την παύση των εχθροπραξιών κατά τη διάρκεια των αγώνων – τη λεγόμενη Ολυμπιακή Εκεχειρία.

 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ