ΑΡΧΑΙΑ ΙΘΩΜΗ ΚΑΛΗΜΕΡΑ ΙΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ

(άγιος: εκείνος στον οποίο οφείλουμε τιμή και σεβασμό)

Κροκόδειλος, Κορκόδειλος, Κροκόνδειλος ή Ακροκόνδυλος Κλαδάς (περ. 1425 – 1490): Ηπειρώτης πολέμαρχος, υιός του πολέμαρχου Θεόδωρου Κλαδά. Την άνοιξη του 1459 αντιμετώπισε στην θέση «Άϊ Γιώργης», όπου βρισκόταν το οικογενειακό κάστρο του, με μόλις 900 άνδρες του τον επικεφαλής 3.000 ανδρών σουλτάνο Μωάμεθ «Πορθητή», ο οποίος θαύμασε την γενναιότητα και τεχνική του, τον συνάντησε άοπλος μπροστά από τους δύο στρατούς, τού εξέφρασε τον θαυμασμό του και τού δήλωσε ότι δεν θέλει να καταστρέψει τέτοιον πολεμιστή και συνεπώς του επέτρεπε να ζήσει ελεύθερος με τους άνδρες του στην περιοχή του Έλους, στο κάστρο Βαρδούνιας ή Μπαρδούνιας.

Στην υπηρεσία των Ενετών κατά το ξέσπασμα του πρώτου Ενετοτουρκικού Πολέμου (1463), αυτονομοποιήθηκε μετά την συνθηκολόγησή τους το 1479 και απελευθέρωσε πολλά χωριά και φρούρια της Μάνης, για αυτό και επικηρύχθηκε στις αρχές του 1480 από τους Ενετούς, ενώ η οικογένειά του κλείστηκε σε μια φυλακή της Βενετίας. Στις αρχές του 1481 συνέτριψε κοντά στο Οίτιλο τους Οθωμανούς, σκοτώνοντας 700 και αιχμαλωτίζοντας 1.000, αλλά μετά από νέα εισβολή τον Μάρτιο, διέφυγε τελικά με ναπολιτάνικα καράβια και κατέφυγε με τους επιζήσαντες πολεμιστές του στον βασιλιά Φερδινάνδο τον Γ της Σικελίας και της Αραγωνίας. Αφού βοήθησε για λίγο στην ευρύτερη Ήπειρο τον υιό του Γεώργιου «Σκεντέρμπεη» Καστριώτη Ιωάννη στον αγώνα του κατά των Οθωμανών, επέστρεψε τελικά το 1488 ή 1489 στην Λακωνία μαζί με τους υιούς του Θεόδωρο και Μανώλη και 140 ηπειρώτες ιππείς για να εκπαιδεύσει ορεινά αντάρτικα σώματα, επανακατέλαβε μάλιστα το οικογενειακό του κάστρο της Βαρδούνιας στην Μάνη, όμως τον Οκτώβριο του 1490 πιάστηκε αιχμάλωτος κοντά στον οικισμό Βέργα, γδάρθηκε ζωντανός και το γεμισμένο με άχυρα δέρμα του στάλθηκε ως δώρο στον σουλτάνο στην Κωνσταντινούπολη.

Αιαντας Κωστας Βλαχος