Καλησπέρα, διάβασα και τι δεν διάβασα, ιστορικά παράπονα, ιστορικά ατοπήματα, ιστορικά πηδήματα σαν του λαγού σε ιστορικά κομμάτια που δεν δένουν με την διαβολική σαλάτα του σεφ!

Σε κάθε περίπτωση ξεπετάγονται τα θρησκευτικοπολιτικα ερπετά, οι σιωνιστικές ύαινες και ξεσκίζουν την ιερή πατρίδα μου και την ιστορία της.

Διάβασα για την βρόμικη συμπεριφορά  των απολίτιστων Ελλήνων/ και του Ανδρέα Παπανδρέου, που αφαίρεσε την ιθαγένεια του Γλίξμπουργκ;;;;;

Όπως έγραψε ένας φίλος διαδικτυακός ο Παπανδρέου ζήτησε τα παρακάτω, ποιος νοήμον που σέβεται τον εαυτό του, δεν θα τα ζητούσε αυτά;

Ποιος ηγέτης εκλεγμένος δεν θα σεβόταν το πολίτευμα που των εξέλεξε, και συνάμα του δίνει και εντολή πώς να χειριστεί τα παράσιτα που προσπαθούν να ξανά κολλήσουν στο σώμα της Ελλάδος;;;

Ποιος ηγέτης θα μπορούσε να επιτρέψει σε ένα παράσιτο να ξανά κολλήσει στο σώμα της Ελλάδος, που είναι η αιτία όλων των δυνών Από την μαμά Φρειδερίκη και το πιστό της αντίγραφο τον Κωνσταντίνο, που τον είχε γαλουχήσει κατάλληλα, όπως θα δούμε στην συνέχεια!

Εδώ όμως αποσιωπούν εγκληματικά και προδοτικά  δυο τεράστια γεγονότα.

Ένα ότι αυτό το βασιλικό παράσιτο ο κοκος,  ήταν πιστό αντίγραφο της Μαμάς????????

Της μοναδικής γυναίκας στην γη που δεν είχε ταίρι στη βρομιά, πόρνη στην ψυχή και στο σώμα, οι ίντριγκες απερίγραπτες, είναι αυτό το μίασμα που άκουγε στο όνομα Φρειδερίκη, είναι αυτή που έκανε το παιδομάζωμα και το κρύβουν, θυμούνται όμως το κομουνιστικό παιδομάζωμα, είναι αυτή που έκανε ερωτικά παιχνίδια με τον Καραμανλή, εξοργίζοντας τον βασιλιά Παύλο!!!

Μιλούν για ιστορικά ατοπήματα στην κηδεία του Κοκου, ποιο είναι τελικά το ιστορικό ατόπημα, η αλήθεια, ή το κουκούλωμα και η δολιοφθορά της ιστορίας;;;;;

Η αλεπού όσα  δεν τα φτάνει, τα λέει κρεμαστάρια.

Και ο κοκος δεν συμφωνούσε με τον Παύλο και πατέρα του, που είχε και καλές πλευρές για την Ελλάδα/ αλλά και γνώριζε τι έπραττε εναντίον του Ελληνικού λαού και της Ελλάδος η μέγαιρα Φρειδερίκη, εν γνώση του κοκου.

Θα μπορούσα να σας παραθέσω βιβλιοθήκες από προστυχιές και ίντριγκες της Φρειδερίκης.

Αλλά ας έρθουμε στα τελευταία καμώματα του Κοκου ως βασιλιά.

Κατηγορούν τον Ανδρέα Παπανδρέου, ότι ήθελε να μειώσει τον Κοκο και τον Θεσμό της Βασιλείας;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;

Γιατί κύριοι και κυρίες ψεύδεστε κ αν δεν ψεύδεστε και δεν γνωρίζετε, γιατί μιλάτε, γιατί γεμίζετε την ιστορική βιβλιοθήκη των παιδιών μας με ψεύδη;;;;;;

Ας μάθουν οι νέοι μερικά κακουργήματα κατά της Ελλάδος και των Ελλήνων από τον Κοκο.

Ας μάθουν όσοι δεν γνωρίζουν ότι ο Ανδρέας Παπανδρέου, ήταν γιος του μεγάλου ηγέτη Γεωργίου Παπανδρέου, το οποίον επέλεξε ο Ελληνικός λαός με συντριπτική πλειοψηφία, με το εντυπωσιακό 52.7% και 171 βουλευτές!!!!

Ποιος ήταν λοιπόν που αρνήθηκε να τον ορκίσει  πρωθυπουργό και όρκισε δικούς του αποστάτες, Νόβα Στεφανόπουλο, Μαρκεζίνη, Μητσοτάκη, Γαριφαλιά και σια.

Οοοοοοοο το θαύμα τον Έλεγαν Κωνσταντίνο Γλίξμπουργκ, και ότι έχει συμβεί μέχρι σήμερα, είναι απορία αυτού του προδοτικού σκατου που θάψαμε σήμερα σκεπάζοντας τον και μολύνοντας την Ελληνική σημαία.

Και φυσικά ο Ανδρέας ήταν και αυτός που έζησε τα γεγονότα με τον προδομένο Πατέρα του, μαζί με τον ελληνικό λαό.

Αξίζει για μια ακόμα φορά να αποκαταστήσουμε την νοθευμένη ιστορία!!!!!!!

Τι ήταν ποταπό από αυτά που ζήτησε ο Ανδρέας  από αυτόν που εγκλιμάτισε και πρόδωσε τον Ελληνικό λαό;;;;

Με θλίβει το γεγονός ότι άτομα που τα είχα σε  διαδικτυακή εκτίμηση, ξέπεσαν τόσο άγαρμπα;;;;;;;;

Νέοι μην σας παρασύρουν οι Μαθουσάλες ανθρωποφάγοι κροκόδειλοι με ψέματα.

Το διαδίκτυο εν μέρη είναι κακό, αλλά έχει και τα καλά του, μπορείς να βρεις και να διασταυρώνεις τα πάντα, μην βαριέσαι βρες την  αλήθεια, μόνο η αλήθεια θα μας σώσει.

Παρακάτω σου παραθέτω την αλήθεια, από διαφορετικές απόψεις, από διαφορετικά κομματικά κέντρα/ και διαφορετικά ΜΜΕ.

Είναι σωστό ότι διώχνοντας την εγκληματική βασιλεία από την Ελλάδα, δεν φροντίσαμε να την αντικαταστήσουμε με μια πολιτισμένη δημοκρατία, σύγχρονη και με το ελληνικό πνεύμα της έννοιας δημοκρατία.

Το γιατί βρίσκεται στη Αμερική και την Ευρώπη στο σύνολό της.

 Νέοι, σε σας μένει πλέον η ευθύνη να τα διορθώσετε.

Τι ήταν η Αποστασία του 1965 και πως η κίνηση μερικών βουλευτών έσπρωξε την Ελλάδα λίγο πιο κοντά στη Χούντα

Η πολιτική κληρονομιά του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη έχει κάμποσα σκοτεινά σημεία και τα Ιουλιανά είναι ένα από αυτά

O Kωνσταντίνος Μητσοτάκης δε μπορεί να έχει παράπονο.

 Κάθε Έλληνας πολιτικός θα ευχόταν η κληρονομιά του να λανσάρονταν τόσο θετικά μετά θάνατον.

Ας μην ξεχνάμε όμως ότι η πρώτη φορά που το όνομα του Μητσοτάκη ακούστηκε σε όλη την Ελλάδα, αφορά μία από τις πιο σκοτεινές πτυχές της ιστορίας του: Tην Αποστασία του 1965 με τις φοβερές συνέπειες που είχε για τη χώρα.

Το υπέδαφος της πολιτικής κρίσης

Για να καταλάβει κανείς όμως τι σήμαινε αυτή η κίνηση, πρέπει να θυμηθούμε λίγο το κλίμα της δύσκολης δεκαετίας του ’60.

Αυτοί ήταν οι πρωταγωνιστές της:

Η ΕΡΕ (Εθνική Ριζοσπαστική Ένωση) του Κωνσταντίνου Καραμανλή.

Η παλιά καλή δεξιά παράταξη που αντιπροσωπεύει τους νικητές του Εμφυλίου έχει σοβαρά προβλήματα στα ποσοστά της τα οποία έχουν φανεί στις εκλογές του 1961 (που έκαναν διάσημες τις φράσεις “βία και νοθεία” και  “ψήφισαν και τα δέντρα“).  

 Μετά από 11 χρόνια χάνει τις εκλογές το 1964 και πάει ακόμη χειρότερα στις δημοτικές της ίδιας χρονιάς.

Η ΕΚ (Ένωση Κέντρου) του Γεώργιου Παπανδρέου δεν ήθελε να σπάσει πολύ τα αυγά με το καθεστώς μετά τον εμφύλιο (το Βασιλιά, το ΝΑΤΟ, τους Αμερικάνους κλπ).

Με τα υψηλά της ποσοστά όμως απειλούσε να καταλάβει πολύ χώρο εντός του κρατικού μηχανισμού, ο οποίος φυλασσόταν προσεκτικά για τους δεξιούς.

Μέσα στην παράνοια του Ψυχρού Πολέμου επίσης, η άνοδος της με το εντυπωσιακό 52.7% και 171 βουλευτές φοβίζει κάποιους ότι ο κόσμος μπορεί να βγει από το μαντρί και ποιος ξέρει, η Ελλάδα να καταλήξει Κούβα, παρότι ο Γιώργος Παπανδρέου δεν ήταν επ’ουδενί Φιντέλ Κάστρο και ούτε αριστερός.

 Καθώς ο πληθυσμός και η κοινωνία της Ελλάδα άλλαζε και μετακινούνταν προς την πόλη ή μετανάστευε, με την αστυφιλία του προδότη Καραμανλή, οι παλιοί τρόποι για να ελεγχθεί ο πληθυσμός με εκλογές και όχι μόνο αδυνάτιζαν καθώς ο κόσμος ζητούσε αλλαγές.

Οι παλιοί συντηρητικοί θεσμοί δηλαδή, ο Βασιλιάς και το Παλάτι, το ακροδεξιό παρακράτος και η πανταχού παρούσα πρεσβεία των ΗΠΑ ήταν κάθετα αντίθετοι σε αυτή την αλλαγή και ζητούσαν να διαιωνιστεί η ΕΡΕ στην εξουσία με οποιοδήποτε τρόπο.

Το πιο χαρακτηριστικό επεισόδιο της εποχής είναι η δολοφονία του βουλευτή της ΕΔΑ Γρηγόρη Λαμπράκη από ακροδεξιούς το Μάιο του 1963 στη Θεσσαλονίκη.

Παρακρατικοί τον χτυπούν θανάσιμα μπροστά σε άπειρο κόσμο και η ακόλουθη έρευνα θα δείξει ότι τα σώματα ασφαλείας της κυβέρνησης Καραμανλή είναι χωμένα ως το λαιμό στην υπόθεση.

Στην κηδεία του Λαμπράκη θα πάνε 200.000 άνθρωποι ενώ  ίδιος ο Καραμανλής θα φωνάξει την άλλη μέρα το ιστορικό: Σκεφτείτε γιατί ένας δικός τους αναφωνούσε αγανακτισμένος……

«Μα ποιος κυβερνά επιτέλους αυτήν τη χώρα;»

Αυτός είναι ο βούρκος που προηγήθηκε της Αποστασίας.

Παλάτι, παρακράτος και ΗΠΑ εναντίον εκλεγμένης κυβέρνησης.

Όπως γίνεται αντιληπτό, ενάμιση χρόνο μετά τις βουλευτικές εκλογές του 1964 το Παλάτι δε θέλει με τίποτε να παραδεχτεί την ήττα της ΕΡΕ στις εκλογές.

Ψάχνει λοιπόν ένα σχέδιο για να βρει δίοδο και να ελέγξει την εξουσία και το πάτημα θα είναι η απόπειρα της ΕΚ και της ΕΔΑ να πάνε τον Καραμανλή σε ειδικό δικαστήριο για ένα σκάνδαλο.

Η αναξιοπιστία του Γεωργίου Παπανδρέου ίσχυε και για τις ΗΠΑ.

 Η απόρριψη του σχεδίου του αμερικάνου υπ.Εξ. Άτσεσον για την Κύπρο και η επίσκεψη στην ΕΣΣΔ ήταν too much και η ανεξαρτησία της χώρας δεν υπήρχε τότε: το μόνο που απασχολούσε τις ΗΠΑ ήταν η σκακιέρα με την ΕΣΣΔ και αυτά τους φαίνονταν επικίνδυνα για την κυριαρχία τους.

Όπως έστειλε το Σεπτέμβριο του 1965 ο αμερικάνος διπλωμάτης Άνσουτς:

«H πρεσβεία έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η επιστροφή του Γεωργίου Παπανδρέου στην εξουσία πρέπει να αποφευχθεί».

H ισχυροποίηση της Ένωσης Κέντρου και του Παπανδρέου μπορεί να είχε απρόβλεπτες συνέπειες και οι ΗΠΑ πήγαν με την ακραία συντηρητική λύση.

 Βάσει αυτής της πολιτικής είχαν στηρίξει μια σειρά από δικτατορίες άλλωστε, όπως τη δικιά μας.

Κάποια στιγμή το όνομα του Ανδρέα ανακατεύτηκε με υποτιθέμενη κίνηση αριστερών αξιωματικών (η ΑΣΠΙΔΑ) για να κυριαρχήσουν στο στρατό, ο οποίος ήταν τσιφλίκι για τη Δεξιά και το βαθύ κράτος.

Παρότι η ανάμειξη του Α. Παπανδρέου δεν αποδείχθηκε, ήταν η αφορμή για να ανατραπεί η κυβέρνηση Παπανδρέου.

Ο βασιλιάς Κωνσταντίνος αρνήθηκε να υπογράψει το διάταγμα που θα άλλαζε τον υπουργό Άμυνας Πέτρο Γαρουφαλιά και τον αρχηγό ΓΕΣ στρατηγό Γεννηματά (και οι δύο άνθρωποι του Βασιλιά), για να μπει ο ίδιος ο Παπανδρέου υπουργός Άμυνας.

Αυτή η ενέργεια του Κοκου ήταν η αρχή της πλήρης καταστροφής μιας ανερχόμενη αναγέννησης του ελληνικού έθνους.

Αυτόν έθαψαν σήμερα εν έτη 2023 οι προδοτες με την ελληνική σημαία!

Ο Γαρουφαλιάς ο ίδιος αρνούνταν να παραιτηθεί, προφανώς σε συνεννόηση με το παλάτι ενώ αργότερα έγινε φιλοχουντικός.

Ο Παπανδρέου λοιπόν εξοργισμένος αποφασίζει να παραιτηθεί στις 15 Ιουλίου 1965 για να δείξει ότι δε συμφωνεί με τέτοιες εκτροπές.

Επειδή η Ένωση Κέντρου κατείχε ισχυρή κοινοβουλευτική πλειοψηφία, έπρεπε να βρεθεί τρόπος να παρακαμφθεί αυτό χωρίς να γίνουν εκλογές.

 Το πρόβλημα έλυσαν οι αποστάτες, την κυβέρνηση των οποίων υποστήριξε η ΕΡΕ.

Η κυβέρνηση των αποστατών, δεξιά ο Μητσοτάκης

Πριν καν γυρίσει στο σπίτι του ο Παπανδρέου, ο πρόεδρος της Βουλής και συνοδοιπόρος του Παπανδρέου στην Ένωση Γεώργιος – Αθανασιάδης Νόβας έχει δεχτεί εντολή σχηματισμού κυβέρνησης από το Βασιλιά μέσα σε ένα τέταρτο.

To ίδιο βράδυ έχει ορκιστεί. Δυσκολεύτηκαν αλλά μετά και από παρέμβαση των Αμερικάνων, οι Δημήτρης Παπασπύρου και Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, στελέχη και οι δύο της Ένωσης Κέντρου ορκίζονται υπουργοί της κυβέρνησης Νόβα.

Μέχρι το Σεπτέμβριο θα ακολουθήσουν και άλλα κύματα αποστατών (39 βουλευτές της ΕΚ συνολικά) σε διαφορετικές κυβερνήσεις με διαφορετικούς πρωθυπουργούς, ενώ το παρασκήνιο όλων αυτών των διαδικασιών έχει γεμίσει ολόκληρους τόμους.

39 αποστάτες εναντίον εκατοντάδων χιλιάδων κόσμου

Έτσι ολοκληρώθηκε ένα πρακτικά κοινοβουλευτικό πραξικόπημα, στο οποίο η κατάχρηση εξουσίας από το Βασιλιά μαζί με λίγο σπρώξιμο από τις ΗΠΑ και τη συνεργεία των αποστατών ανέτρεψε τον εκλεγμένο με απόλυτη πλειοψηφία πρωθυπουργό.

Τα νέα της συνωμοσίας έγιναν δεκτά με τρομερό θυμό από τους οπαδούς της Ένωσης Κέντρου και της ΕΔΑ, οι οποίοι βγήκαν στους δρόμους κατά εκατοντάδες χιλιάδες:

Τα συνθήματα τα έχωναν έντονα στους αποστάτες, το βασιλιά και τη μανούλα του (τη Φρειδερίκη, η οποία πάντα έχωνε τη μύτη της στην πολιτική ζωή της χώρας):

“Κάτω η μοναρχία”/”Οι προδότες στο Γουδί”,/”Δεν σε θέλει ο λαός, παρ’ τη μάνα σου και μπρος”

Από τις 16 Ιουλίου ως τις 17 Αυγούστου, έγιναν στη χώρα 338 συγκεντρώσεις ενάντια στην Αποστασία με συμμετοχή εκατομμυρίων ίσως ανθρώπων, οι 67 από αυτές στην Αθήνα.

Τα γεγονότα που έμεινα στην ιστορία ως Ιουλιανά περιγράφει ιδανικά ο συγγραφέας Στρατής Τσίρκας στο βιβλίο του    “Η χαμένη άνοιξη“:

Το πλήθος είχε καταλάβει όλο το πεζοδρόμιο, αντίκρυ δεξιά μας η Βουλή – άρχιζε η πολιορκία της.

 Φώναζα κι εγώ με τους άλλους, ώσπου έγδαρα το λαρύγγι μου: «Κάτω οι προδότες.

Κάτω οι δούλοι της Αυλής.

Ένας είναι ο αρχηγός, ο κυρίαρχος Λαός».

 Αγόρια και κορίτσια έφταναν ομάδες –ομάδες, ξεχώριζαν μερικά πανό των Λαμπράκηδων έπαιρναν θέση στο πεζοδρόμιο, ύστερα πέρασαν και στ’ αντικρινό, η πολιορκία της Βουλής γινόταν πιο στενή.

Με το σούρουπο άρχισαν να φτάνουν οι εργαζόμενοι: υπάλληλοι καταστημάτων, εργάτες κι εργάτριες από τις βιομηχανίες γύρω στην Αθήνα και τον Πειραιά.

 Η πλατεία Συντάγματος γέμισε κι οι φωνές, σαν άγρια καταιγίδα, τάραζαν το πλήθος κύμα στο κύμα.

Ο τόνος έγινε πιο τραχύς: «Μητσοτάκη, κάθαρμα».

Στις 21 Ιουλίου, κατά τη διάλυση άλλης μια τεράστιας διαδήλωσης δολοφονείται από σφαίρα της αστυνομίας ο φοιτητής Σωτήρης Πέτρουλας.

Η κυβέρνηση Νόβα θα προσπαθήσει στην αρχή να τον θάψει στα μουλωχτά για να γλιτώσει τις αντιδράσεις, αλλά μετά από κατακραυγή η κηδεία θα γίνει κανονικά με τεράστια συμμετοχή κόσμου.

Η χώρα οριστικά στην τροχιά των τανκς

Η τελική κυβέρνηση αποστατών θα τερματιστεί εντέλει το Δεκέμβριο του 1966 με το σκοπό να γίνουν εκλογές.

Ο ίδιος ο Μητσοτάκης θα προσπαθήσει μετά από χρόνια να δικαιολογήσει τις πράξεις του λέγοντας ότι μετά τις ενέργειες του Βασιλιά, το μόνο που μπορούσε να κάνει ήταν να προσπαθήσει να αποτραπεί η δικτατορία.

«Εκείνο το βράδυ βρέθηκα ενώπιον του σκληρότερου διλήμματος της ζωής μου.

Αν δεν ορκιζόμουν, θα πηγαίναμε σε εμφύλιο»

Μετά την αποστασία πάντως, όλα είχαν κριθεί ανάποδα.

Ο εξευτελισμός του πολιτεύματος, η έλλειψη εμπιστοσύνης του κόσμου στους πολιτικούς και κυρίως ο τελείως ασυγκράτητος πλέον στρατός μόνο ένα δρόμο άφηναν.

Αντί για εκλογές, είχε έρθει η ώρα της χούντας. 4 μήνες μετά την τελευταία κυβέρνηση αποστατών, ένας συνταγματάρχης Παπαδόπουλος και μερικοί ακόμη ακροδεξιοί αξιωματικοί θα βάλουν τη χώρα σε γύψο για μια επταετία.

Ιουλιανά και Αποστασία

Τα Ιουλιανά συνοδεύτηκαν από πρωτόγνωρο κοινωνικό αναβρασμό και λαϊκές κινητοποιήσεις εναντίον της «αποστασίας». Επρόκειτο για ένα εντελώς νέο στοιχείο στην ελληνική πολιτική ζωή, που έμελλε να τη σημαδέψει χρόνια.

Η πολιτική κρίση του Ιουλίου του 1965 έχει μείνει γνωστή στη συλλογική μνήμη ως τα «Ιουλιανά», αλλά κυρίως σημασιοδοτήθηκε αρνητικά ως η «Αποστασία».

Ταυτίζεται με την αποχώρηση από την Ενωση Κέντρου 45 βουλευτών, σε τρεις φάσεις, από τις 15 Ιουλίου έως τις 17 Σεπτεμβρίου, προκειμένου να σχηματιστεί μια νέα κυβέρνηση οριακής κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας με την υποστήριξη της συντηρητικής αντιπολίτευσης, Εθνικής Ριζοσπαστικής Ενωσης (ΕΡΕ) και Προοδευτικών.

Το σχήμα αυτό ευνοείτο από το Στέμμα σε αντίθεση με την επιθυμία του αρχηγού της Ενωσης Κέντρου και παραιτηθέντος πρωθυπουργού Γεωργίου Παπανδρέου για διενέργεια νέων εκλογών με στόχο την επίλυση της διαφωνίας Στέμματος και παραιτηθείσας κυβέρνησης.

Ο αρχηγός του κράτους διέθετε πράγματι το δικαίωμα κατά το Σύνταγμα του 1952 να διορίζει και να παύει τους υπουργούς αλλά στην άσκηση του προνομίου του δεσμευόταν από την κοινοβουλευτική αρχή, δηλαδή τη δεδηλωμένη πλειοψηφία της Βουλής.

Αυτό δεν απέκλειε ασφαλώς την εκδήλωση διαφωνίας με την κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Η διαφωνία αυτή όμως μπορούσε να επιλυθεί είτε με συναινετική λύση από την υπάρχουσα Βουλή είτε με προσφυγή στις κάλπες.

 Η ανάθεση τριών εντολών σχηματισμού κυβέρνησης, παρά τη θέληση του αρχηγού της Ενωσης Κέντρου, συνιστούσε ασφαλώς καταχρηστική άσκηση του συνταγματικού προνομίου του αρχηγού του κράτους και αποσκοπούσε στην αλλοίωση του συσχετισμού των κοινοβουλευτικών δυνάμεων.

Περίοδος – καμπή στην ελληνική πολιτική σκηνή

Πέραν των συνταγματικών συμφραζομένων, η αποδοκιμασία των στελεχών της Ενωσης Κέντρου, που υποστήριξαν το Στέμμα του 1965, εντασσόταν σε μια ιστορική και πολιτική προοπτική βαρύνουσας σημασίας.

Η Ενωση Κέντρου είχε επικρατήσει στις εκλογές του Φεβρουαρίου του 1964 με μεγάλη πλειοψηφία (52,7% των ψήφων και 171 έδρες), τερματίζοντας μια 11ετή συντηρητική κυριαρχία.

 Η επικράτησή της είχε ταυτιστεί με την αποδοκιμασία των περιοριστικών πρακτικών της μετεμφυλιακής περιόδου, την αναδιανομή του προϊόντος της μεταπολεμικής ανάπτυξης και την επιδίωξη της ύφεσης στην ελληνική εξωτερική πολιτική στο πλαίσιο, πάντως, της Ατλαντικής Συμμαχίας.

Αν και στην ηγεσία της Ενωσης Κέντρου, τον αρχηγό της Γεώργιο Παπανδρέου και τα πιο σημαντικά στελέχη της, δεν ήταν καθόλου άγνωστη η άσκηση της πολιτικής στο παρασκήνιο της δεκαετίας του 1950 και των αρχών του 1960, είχε διαμορφωθεί πλέον μια νέα πολιτική πραγματικότητα, που κατά κάποιο τρόπο δέσμευε όλους του ενδιαφερόμενους παράγοντες.

Αυτή ήταν ότι είχαν εισέλθει στην πολιτική σκηνή ανεπιστρεπτί κοινωνικές δυνάμεις που ως τότε παρέμεναν μάλλον περιθωριακές: Αγρότες στην ύπαιθρο, στα αστικά κέντρα φοιτητές και εργαζόμενοι νέοι, γενικότερα μισθωτοί.

Επίσης, θα προσετίθετο σταδιακά στο εργατικό δυναμικό σημαντικός αριθμός εργατών καθώς ωρίμαζαν οι επενδύσεις στη βιομηχανία, ενώ εμφανίζονταν στο προσκήνιο και νέοι μη καθιερωμένοι ελεύθεροι επαγγελματίες, δικηγόροι, γιατροί, μηχανικοί.

 Αυτό το διαφοροποιημένο κοινωνικό δυναμικό δεν κινείτο εκτός του κοινοβουλευτισμού αλλά απαιτούσε το αντιπροσωπευτικό σύστημα να λειτουργεί χωρίς εκ των άνω χειραγώγηση.

 Αυτό θα ήταν το κρίσιμο στοιχείο που θα καθόριζε τη λαϊκή προτίμηση τον Ιούλιο του 1965.

Συνεπώς, ενώ η πολιτική μεταβολή του Φεβρουαρίου 1964 δεν ήταν αλλαγή καθεστώτος, δεν ήταν όμως και μια απλή εναλλαγή κομμάτων, επρόκειτο για αλλαγή τρόπου άσκησης της πολιτικής.

Η στάση ΕΡΕ και Στέμματος

Σ’ αυτό το νέο περιβάλλον θα αντιμετώπιζαν δυσχέρειες προσαρμογής οι παλαιοί πρωταγωνιστές του μετεμφυλιακού πολιτικού συστήματος.

 Η ΕΡΕ αντιμετώπιζε σχεδόν με αγωνία την καθίζηση των δυνάμεών της ακόμα και σε περιοχές όπως η ύπαιθρος και κοινωνικές κατηγορίες όπως ο στρατός, τα σώματα ασφαλείας και οι δημόσιοι υπάλληλοι.

 Οι δημοτικές εκλογές του Ιουλίου του 1964 είχαν επικυρώσει τις τάσεις αυτές.

Η έλλειψη αυτοπεποίθησης σε συνθήκες πιο ανοιχτού και αβέβαιου πολιτικού παιχνιδιού ήταν έκδηλη, καθώς και η ανησυχία ότι η κυβέρνηση του Κέντρου θα μπορούσε να ανατρέψει την ισορροπία δυνάμεων στον κρατικό μηχανισμό.

Παρούσα ήταν και η ανησυχία αναβίωσης κάποιας κομμουνιστικής απειλής, προκύπτουσα από τη δυνατότητα ανεμπόδιστης δραστηριότητας της Αριστεράς, ιδίως της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη.

Τον Ιανουάριο του 1965 η κυβέρνηση του Κέντρου επρόκειτο να ενισχύσει, μάλλον ακουσίως εν τούτοις, τη ροπή της ΕΡΕ προς την πόλωση όταν απέφυγε να εναντιωθεί στην πρόταση της Ενιαίας Δημοκρατικής Αριστεράς (ΕΔΑ) για παραπομπή του πρώην πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Καραμανλή και δύο υπουργών των κυβερνήσεών του σε ειδικό δικαστήριο για υπόθεση της ΔΕΗ.

Η πρωτοβουλία της ΕΔΑ και η ανοχή της Ενωσης Κέντρου ήταν ατυχής, καθώς η υπόθεση ήταν παραγεγραμμένη και η εξέτασή της από τη Βουλή απέβλεπε στην πολιτική φθορά του Καραμανλή και της ΕΡΕ.

Υπό το κράτος της έλλειψης αυτοπεποίθησης, αίσθησης στρατηγικού αδιεξόδου, ενδεχομένως κοινής αντίληψης με το Στέμμα και της πρότασης για παραπομπή του Καραμανλή, ο αρχηγός της ΕΡΕ Παναγιώτης Κανελλόπουλος θα καλούσε τους οπαδούς του σε συγκέντρωση στην πλατεία Κλαυθμώνος τον Φεβρουάριο του 1965.

Εκεί απηύθυνε πρόσκληση ανατροπής της κυβέρνησης Παπανδρέου και προσέφερε την υποστήριξη της ΕΡΕ σε κυβέρνηση διαφωνούντων του Κέντρου. Επρόκειτο για το βασικό σενάριο της Αποστασίας του 1965.

Ηδη τον Ιανουάριο του 1965 το Στέμμα εξέταζε τις δυνατότητες σχηματισμού κυβέρνησης διαφωνούντων του Κέντρου.

Ο Στέφανος Στεφανόπουλος ήταν μεταξύ αυτών, επρόκειτο να σχηματίσει τελικά την τρίτη κυβέρνηση αποστατών τον Σεπτέμβριο του 1965.

Στις σχετικές συνομιλίες συμμετείχε και ο εκδότης της κεντρώας εφημερίδας «Ελευθερία» Πάνος Κόκκας, πολιτικός φίλος του υπουργού Οικονομικών και ισχυρού στελέχους της Ενωσης Κέντρου, Κωνσταντίνου Μητσοτάκη.

Η στάση του Στέμματος καθοριζόταν από την παρωχημένη αντίληψη ότι ο θρόνος συνιστούσε τον θεσμικό και πολιτικό εγγυητή του πολιτικού και κοινωνικού καθεστώτος και ότι η κυβέρνηση του Κέντρου συνιστούσε τουλάχιστον αμφίβολο παράγοντα από την οπτική της αντικομμουνιστικής αξιοπιστίας. Αρρητα επικρατούσε και ένα είδος ιστορικά κληροδοτημένης δυσπιστίας μεταξύ του θρόνου και μιας παράταξης, η οποία, αν και δεν έθετε από το 1946 και μετά πολιτειακό ζήτημα, θεωρούσε εαυτήν δημοκρατική και ήταν κληρονόμος του βενιζελισμού.

Στην πολιτική κουλτούρα του Στέμματος ήταν εγγεγραμμένη μια παρεμβατική νοοτροπία, ασύμβατη με τη συνταγματική μοναρχία, τη βασιλευομένη δημοκρατία όπως απεκαλείτο στην ελληνική πολιτειολογική και συνταγματική θεωρία.

Ο παρεμβατισμός αυτός αφορούσε ιδίως τις Ενοπλες Δυνάμεις, οι οποίες θεωρούνταν τομέας αποκλειστικής δικαιοδοσίας του Στέμματος.

Η αρχική στάση ανοχής της Ενωσης Κέντρου έναντι της πρακτικής αυτής, ενδεχομένως αναπόφευκτη κατά την περίοδο της μετάβασης από τη συντηρητική στην κεντρώα διακυβέρνηση το 1963-64, πιθανώς εδραίωσε την πεποίθηση του Στέμματος ότι η συνέχισή της ήταν δυνατή.

Επικρατούσα αντίληψη κατά τη μετεμφυλιακή περίοδο ήταν ότι το σώμα των αξιωματικών ήταν πιστό στον θρόνο, αν και δεν διέφευγε της προσοχής ιδίως Αμερικανών και Βρετανών στρατωτικών ακολούθων ότι οι αξιωματικοί ήταν κατά κύριο λόγο αντικομμουνιστές και χλιαρά μόνο βασιλόφρονες.

Η παρερμηνεία αυτή των ροπών του σώματος των αξιωματικών θα γινόταν αντιληπτή εν τούτοις μόνο τον Απρίλιο του 1967.

Στο πλαίσιο αυτών των ανεδαφικών αντιλήψεων το Στέμμα θα επεδίωκε τον παραμερισμό του Παπανδρέου τον Ιούλιο του 1965 και αφού είχε αποκαλυφθεί η υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ.

 Επρόκειτο για ομάδα προσκείμενων στο Κέντρο αξιωματικών, οι οποίοι κατά τρόπο αδέξιο επεδίωκαν την ανατροπή της ισορροπίας δυνάμεων στο στράτευμα.

Η υπόθεση δεν θα αποκτούσε ενδεχομένως ευρύτερη σημασία αν δεν εμπλεκόταν σε αυτήν, αν και ηθική αυτουργία δεν αποδείχθηκε, ο υπουργός αναπληρωτής Συντονισμού Ανδρέας Παπανδρέου, γιος του πρωθυπουργού.

Είχε εισέλθει στην πολιτική μόλις στις αρχές του 1964 έπειτα από λαμπρή ακαδημαϊκή σταδιοδρομία στις Ηνωμένες Πολιτείες. Προς έκπληξη Ελλήνων και Αμερικανών είχε αντιταχθεί στην προσπάθεια επίλυσης του Κυπριακού με βάση τα σχέδια Ατσεσον (Acheson), θεωρώντας τα εκδήλωση της αμερικανικής παρεμβατικότητας στην Ελλάδα και την ευρύτερη περιοχή.

Εμφανιζόταν ήδη την άνοιξη του 1965 ως φορέας πιο ριζοσπαστικών αντιλήψεων εντός της Ένωσης Κέντρου και φαινόταν να κερδίζει τόση υποστήριξη εντός της Κοινοβουλευτικής Ομάδας, ώστε να είναι υπολογίσιμος παράγων για τη διαδοχή όποτε θα ετίθετο το θέμα.

Οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της κρίσης

Αυτό είναι το κρίσιμο σημείο για την ερμηνεία της στάσης των αποστατών του 1965.

Στελέχη όπως ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, ο Σταύρος Κωστόπουλος, ο Στέφανος Στεφανόπουλος, ο Γεώργιος Αθανασιάδης Νόβας, ο Ιωάννης Τούμπας ήταν τουλάχιστον επιφυλακτικά έναντι της πολιτικής που ακολουθούσε ο Γεώργιος Παπανδρέου και ακόμα περισσότερο έναντι των ριζοσπαστικών αντιλήψεων του Ανδρέα Παπανδρέου.

Είχαν αντιμετωπίσει με επιφύλαξη την απόρριψη του δευτέρου σχεδίου Ατσεσον, απέβλεπαν σε τερματισμό της πολιτικής παροχών, ενώ είχαν αντιταχθεί στην επίσκεψη Παπανδρέου στη Σοβιετική Ένωση τον Μάρτιο του 1965 ως υπερβαίνουσα τα επιτρεπτά όρια.

Διαθέτοντας επίσης βάση ισχύος έβλεπαν αρνητικά την αναδιάταξη των εσωκομματικών ισορροπιών που προκαλούσε ο Ανδρέας Παπανδρέου.

Το τελευταίο στοιχείο ενδιέφερε ασφαλώς και ένα στέλεχος προερχόμενο από την Αριστερά, τον Ηλία Τσιριμώκο ο οποίος αν και δεν συμμεριζόταν τις άλλες ενστάσεις των συναδέλφων του συνέδραμε την αποστασία ως πρωθυπουργός τον Αύγουστο του 1965.

Ας μην μιλούν για τον αριστερό και τροτσκιστή Αντρέα Παπανδρέου, οι προδότες  δεξιοί και αριστεροί.

Και ας δουν διαχρονικά το ρόλο του παλατιού και της αριστεράς;;;;

 Και τον ρόλο του Μητσοτάκη, που δεν θα άφηνε με καμία δύναμη να αναλάβει ο Αντρέας την ηγεσία της Ένωσης Κέντρου, αφού είχε δικές του φιλοδοξίες, τις οποίες τις φανέρωσε ως δήθεν ενωτικός μπρος σε ένα ενδεχόμενο σκηνοθετημένο, του εμφυλίου.

Τέλος, ο αμερικανικός παράγων, πάντοτε κρίσιμος στη μεταπολεμική Ελλάδα, δεν υποβοήθησε την ομαλή εξέλιξη της κατάστασης.

Η Ουάσιγκτον είχε εγκαταλείψει σιωπηρά την πολιτική ανοιγμάτων προς τα αριστερά ως στρατηγική ανάσχεσης του κομμουνισμού και απέδιδε και πάλι έμφαση σε πιο συντηρητικές προσεγγίσεις.

Οι Αμερικανοί, δύσπιστοι έναντι του Κέντρου, θεωρούσαν ως «μη πολιτική» την κατάσταση συντηρητικού ελέγχου που επικρατούσε στον στρατό στις αρχές του 1964.

Οι όποιες αλλαγές έπρεπε να είναι ελεγχόμενες και η παρουσία του Στέμματος ήταν ως προς το σημείο αυτό χρήσιμη.

Η αποκάλυψη του ΑΣΠΙΔΑ σήμαινε για τους Αμερικανούς ότι εκτυλισσόταν μια υπόθεση απολύτως ασύμβατη με την αρχή της αποφυγής πολιτικής ανάμειξης στον στρατό, αν και η έκταση της υπόθεσης φαινόταν στην αμερικανική πρεσβεία περιορισμένη όπως παρέμενε ανεξακρίβωτη και η εμπλοκή του Ανδρέα Παπανδρέου.

Οι Αμερικανοί υποστήριζαν μια συμβιβαστική λύση, η οποία πάντως θα άφηνε τον στρατό εκτός του ελέγχου της κυβέρνησης.

Αφού όμως εξερράγη η κρίση στις 15 Ιουλίου ο αμερικανικός παράγων θα υποστήριζε τις προσπάθειες για να παρεμποδιστεί η επάνοδος του Παπανδρέου στην εξουσία.

Συνοψίζοντας, η Αποστασία του 1965 απετέλεσε μια διαδικασία ασύμβατη με την εξέλιξη της ελληνικής πολιτικής από ένα περιοριστικό σε ένα πιο ανοιχτό πολιτικό σύστημα.

Οι διαφωνίες των αποστατών με τον αρχηγό της Ενωσης Κέντρου Γεώργιο Παπανδρέου ήταν θεμιτές ως προς την ουσία. Διαφωνίες συναντώνται συχνά σε κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες.

Τα ζητήματα ήταν σοβαρά αλλά όχι ζωτικά και μπορούσαν να επιλυθούν ή οι συνέπειές τους να ελεγχθούν.

Οι ενδιαφερόμενοι παράγοντες, όμως, που συνέκλιναν στην Αποστασία είχαν κατά κάποιον τρόπο εγκιβωτιστεί σε ένα πλαίσιο αντίληψης κινδύνων δυσανάλογης προς την πραγματική διάσταση των προβλημάτων.

Η άρνηση του αρχηγού του κράτους να συναινέσει στην ανάληψη του υπουργείου Εθνικής Αμύνης από τον πρωθυπουργό και η μεθόδευση της υποκατάστασης της πλειοψηφίας από άλλη χωρίς τη μεσολάβηση εκλογών έγινε αντιληπτή ως παραβίαση της αρχής της λαϊκής κυριαρχίας.

Οι συνέπειες για το κοινοβουλευτικό σύστημα είναι γνωστές.

Σε ό,τι αφορά το βασικό κριτήριο λειτουργίας μιας δημοκρατίας που είναι η ανεμπόδιστη εναλλαγή των κομμάτων στην εξουσία, αντί ο κύκλος εναλλαγής να κλείσει στη δεκαετία του 1960 έκλεισε στη δεκαετία του 1980.

 Εν τω μεταξύ, η δικτατορία είχε προσθέσει ιστορικά φορτία και η κοινωνία ήταν πολύ απαιτητική και λιγότερο ενήμερη για ζωτικά προβλήματα οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης.

*Ο κ. Σωτήρης Ριζάς είναι διευθυντής Ερευνών στο Κέντρο Ερευνας Ιστορίας Νεώτερου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών.

Ο Κωνσταντίνος, η αποστασία και η ρήξη με τον Γ. Παπανδρέου.

Κωνσταντίνος Μητσοτάκης: “Αν δεν ορκιζόμουν, θα πηγαίναμε σε εμφύλιο” ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ A+ A- Η Ένωση Κέντρου κέρδισε τις εκλογές τον Φεβρουάριο του 1964 με το τεράστιο ποσοστό του 53% και εξέλεξε 171 βουλευτές.

Ο Γεώργιος Παπανδρέου σχημάτισε αυτοδύναμη κυβέρνηση.  Ωστόσο, τον Ιούλιο του 1965, ενώ η οικονομία της χώρας είχε αρχίσει να βρίσκει τον δρόμο της και η ανεργία να υποχωρεί, εκδηλώθηκε μια διαφωνία μεταξύ Παπανδρέου και βασιλιά Κωνσταντίνου που άλλαξε ριζικά την πορεία της νεοελληνικής ιστορίας.

Ο Γεώργιος Παπανδρέου προόριζε για τη θέση του υπουργού Άμυνας τον γιο του Ανδρέα, οποίος στις εκλογές του ’64 κατέβηκε για πρώτη φορά υποψήφιος και είχε βγει πρώτος σε σταυρούς στην Αχαΐα.

Θα έπαιρνε την θέση του Πέτρου Γαρουφαλιά, που βρισκόταν στην επιρροή του βασιλιά και αρνούνταν να εγκαταλείψει το υπουργείο.

 Τότε ο Γ. Παπανδρέου τον διέγραψε από την Ένωση Κέντρου και δήλωσε την πρόθεσή του να αναλάβει ο ίδιος το υπουργείο Εθνικής Άμυνας.

Ο Κωνσταντίνος όμως ήταν και πάλι αρνητικός.

 Το παλάτι, όπως έκανε και στο παρελθόν, ήθελε να ελέγχει τα πρόσωπα που θα τοποθετούνταν στα κρίσιμα υπουργεία και δεν δίστασε να φτάσει την σύγκρουση στα άκρα.

 Μάλιστα η τελική  διαπραγμάτευση μεταξύ Πρωθυπουργού και Βασιλιά έγινε μέσω αλληλογραφίας και οι επιστολές του νεαρού Κωνσταντίνου, που δόθηκαν αργότερα στη δημοσιότητα, προκάλεσαν πολιτικό σεισμό, για το περιεχόμενο και τους απαξιωτικούς χαρακτηρισμούς κατά του εκλεγμένου πρωθυπουργού.

 Το πολιτικό κλίμα δυναμιτίστηκε όταν ο Κωνσταντίνος αποφάσισε να ανατρέψει την κυβέρνηση του Γ. Παπανδρέου, εξαναγκάζοντας τον σε παραίτηση.

Διαβάστε στη “ΜτΧ”: Οι προσβλητικές επιστολές του νεαρού Κωνσταντίνου στον «γέρο» της Δημοκρατίας.

Το παρασκήνιο που οδήγησε στο βασιλικό πραξικόπημα και την παραίτηση του Γ. Παπανδρέου το 1965 (βίντεο) Η παραίτηση του Γεωργίου Παπανδρέου.

 Το αδιέξοδο ήταν προφανές καθώς η κυβέρνηση δεν μπορούσε να ορίζει τους υπουργούς της.

Ο βασιλιάς θεωρούσε ότι ο στρατός και κατά συνέπεια το υπουργείο Εθνικής Άμυνας, ήταν βασιλικό κεκτημένο.

Συγχρόνως υποστήριζε ότι ο Παπανδρέου ήθελε να κομματικοποιήσει τις ένοπλες δυνάμεις!

Ένα χρόνο πριν από την θύελλα. 23 Ιουλίου 1964, ο Βασιλιάς Κωνσταντίνος Β΄ με την μνηστή του (τότε) πριγκίπισσα Άννα-Μαρία στους κήπους του Μον Ρεπό στην Κέρκυρα.

Τη σύγκρουση επιβάρυνε και η διερεύνηση της υπόθεσης ΑΣΠΙΔΑ που ζήτησε ο νεαρός βασιλιάς στην οποία κατηγορούμενος ήταν ο Ανδρέας Παπανδρέου.

 Ο ΑΣΠΙΔΑ («Αξιωματικοί Σώσατε Πατρίδα, Ιδανικά, Δημοκρατίαν, Αξιοκρατίαν»)  κατηγορήθηκε ότι ήταν μια μυστική παραστρατιωτική  οργάνωση αξιωματικών υπό την καθοδήγηση του Ανδρέα που αποσκοπούσε δήθεν στην ανατροπή του τότε καθεστώτος.

Ουδέποτε προέκυψαν σοβαρά επιβαρυντικά στοιχεία για την υποτιθέμενη ομάδα αυτήν, η “αποκάλυψη” όμως αυτή πόλωσε το πολιτικό κλίμα και χρησιμοποιήθηκε ως επιχείρημα από το παλάτι.

Ο Κων. Μητσοτάκης στη Βουλή εν μέσω βουλευτών που αποστάτησαν από την Ένωση Κέντρου του Γ. Παπανδρέου Το απόγευμα της 15ης Ιουλίου ο Παπανδρέου επισκέφτηκε τον βασιλιά Κωνσταντίνο.

 Η συνομιλία τους διήρκεσε μόλις 10 λεπτά.

Όταν ο Παπανδρέου βγήκε από τα ανάκτορα δήλωσε: “Επήλθε διαφωνία.

Αύριο θα υποβάλω την παραίτηση της Κυβερνήσεως και θα προβώ εις ανακοινώσεις”.

Ο Παπανδρέου εξοργίστηκε με την άρνηση του βασιλιά να αναλάβει ο ίδιος ο πρωθυπουργός το υπουργείο που ήθελε και υπέγραψε την παραίτησή του.

Η Ορκωμοσία των Αποστατών Πολύ σύντομα σχηματίστηκε κυβέρνηση με πρωθυπουργό τον «αποστάτη» της Ένωσης Κέντρου, Γεώργιο Αθανασιάδη – Νόβα, υπουργό Εθνικής Άμυνας τον Σταύρο Κωστόπουλο, Δημοσίας Τάξεως τον Ιωάννη Τούμπα και υπουργό συντονισμού τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη.

Η συνέντευξη του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη έγινε το 2013 στα πλαίσια της εκπομπής “Μηχανή του Χρόνου” με τίτλο “Ο δρόμος προς τη χούντα”.

Ο Μητσοτάκης σε συνέντευξη στην εκπομπή “Μηχανή του Χρόνου” με θέμα “ο δρόμος προς τη χούντα” είχε αναφέρει: “Εκείνο το βράδυ βρέθηκα ενώπιον του σκληρότερου διλήμματος της ζωής μου, εάν δεν ορκιζόμουν, ήταν βέβαιο ότι θα πηγαίναμε σε εμφύλιο.

 Ήλπιζα ότι μπαίνοντας στη μέση θα μπορούσα να μαλακώσω τα πράγματα, που όντως έγινε, παρά το ότι είχαμε μερικές αναστατώσεις για ένα μικρό χρονικό διάστημα”.

Ο Αθανασιάδης – Νόβας χαρακτηρίστηκε και «κατεψυγμένος πρωθυπουργός», λόγω του προαποφασισμένου  διορισμού του, από τον βασιλιά.

Ορκίστηκε πέντε λεπτά μετά τη διαφωνία των δυο ηγετών κι ενώ δεν είχε ακόμη παραιτηθεί η κυβέρνηση!

Η καινούργια 15μελής κυβέρνηση βασίστηκε στην ίντριγκα των ανακτόρων και όχι στη λαϊκή εντολή.

Ο Γιώργος Παπανδρέου μίλησε για παραβίαση του πολιτεύματος και ο λαός εξεγέρθηκε.

Φοιτητές και εργαζόμενοι διαδήλωσαν στο Σύνταγμα και φώναζαν συνθήματα κατά του βασιλιά.

To πιο χαρακτηριστικό ήταν:  «Δε σε θέλει ο λαός, παρ’ τη μάνα σου και μπρος».

Τότε είχε γεννηθεί και η κόρη του βασιλιά, Αλεξία και ο λαός ειρωνικά φώναζε: «Αλεξία, πάρε θέση».

Οι συγκρούσεις με την αστυνομία ήταν αναπόφευκτες και θύμα τους, ο 25χρονος φοιτητής Σωτήρης Πέτρουλας.

 Όταν η νέα κυβέρνηση ζήτησε ψήφο εμπιστοσύνης, δεν κατάφερε να συγκεντρώσει τον απαραίτητο αριθμό ψήφων και κατέρρευσε. Η Ένωση Κέντρου διασπάστηκε και η ιστορία συνεχίστηκε με πολλές ακόμη προσπάθειες σχηματισμού κυβέρνησης από τον Στέφανο Στεφανόπουλο και τον Ηλία Τσιριμώκο.

Ο Μητσοτάκης ανέλαβε χρέη Υπουργού Συντονισμού.

Τον Σεπτέμβριο, «διαφωνούντες» βουλευτές της Ένωσης Κέντρου ψήφισαν τη νέα κυβέρνηση και πήραν τον τίτλο του αποστάτη. Για να μην αλλάξουν γνώμη μερικοί ορκίστηκαν στα γρήγορα, αξύριστοι και ατημέλητοι.

Ένας από αυτούς ήταν ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης.

Αυτή ήταν μόνο η αρχή μιας περιόδου έντονων συγκρούσεων και πολιτικής αστάθειας που οδήγησε τελικά στην επιβολή της δικτατορίας των Συνταγματαρχών τον Απρίλιο του 1967.

 Η συνέντευξη του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη έγινε το 2013 στα πλαίσια της εκπομπής “Μηχανή του Χρόνου” , Ο δρόμος προς τη χούντα”…

Η Αποστασία, ο Τέως και ο Μητσοτάκης

Η Αποστασία, ο Τέως και ο Μητσοτάκης | tovima.gr

 Ένα κείμενο-αφήγηση για το πώς η χώρα οδηγήθηκε στα γεγονότα του 1965 Η Αποστασία, ο Τέως και ο Μητσοτάκης Η πολιτική κατάσταση, οι πρωταγωνιστές, τα παρασκήνια και η δικτατορία ΣΤ. Π. ΨΥΧΑΡΗΣ Η συζήτηση για την Αποστασία του 1965 προκάλεσε ποικίλες αντιδράσεις.

Πολλοί απέδωσαν στον κ. Κ. Μητσοτάκη, πρωταγωνιστή στα γεγονότα της εποχής εκείνης, την πρόθεση να απαλλαγεί των ευθυνών του.

Ο ίδιος με

ΣΤ Π ΨΥΧΑΡΗΣ

25 Νοεμβρίου 2008, 00:16 Ενημερώθηκε: 25 Μαΐου 2008, 00:00

Ησυζήτηση για την Αποστασία του 1965 προκάλεσε ποικίλες αντιδράσεις.

Πολλοί απέδωσαν στον κ. Κ. Μητσοτάκη, πρωταγωνιστή στα γεγονότα της εποχής εκείνης, την πρόθεση να απαλλαγεί των ευθυνών του.

Ο ίδιος με συνέντευξή του στην «Καθημερινή» έδωσε τη δική του εκδοχή.

«Το Βήμα», που έχει τη σταθερή άποψη ότι η Αποστασία οδήγησε στη δικτατορία του 1967, έθεσε στον τέως βασιλέα Κωνσταντίνο (ο οποίος με συνέντευξη προς «Το Βήμα» προ διετίας περίπου είχε αφηγηθεί και σχολιάσει τα γεγονότα) ορισμένα νέα ερωτήματα και εζήτησε απαντήσεις.

Ο τέως βασιλεύς απαντά σήμερα στα ερωτήματα αυτά.

Ταυτοχρόνως, για να διευκολυνθεί ο αναγνώστης στην κατανόηση των γεγονότων, δημοσιεύεται ένα κείμενο-αφήγηση του διευθυντή του «Βήματος» κ. Στ. Ψυχάρη, ο οποίος παρακολούθησε τα της Αποστασίας ως νεαρός τότε Κοινοβουλευτικός Συντάκτης.

Με τα σημερινά κείμενα δεν καλύπτεται η τελευταία φάση της Αποστασίας – η συμφωνία των Γ. Παπανδρέου, Π. Κανελλόπουλου και βασιλέως για τη διενέργεια εκλογών, τις οποίες «πρόλαβε» η απριλιανή χούντα.

Την επομένη Κυριακή θα δημοσιευθούν η απάντηση του τέως βασιλέως σε σχετικό ερώτημα και μια αποκαλυπτική αφήγηση.

Ήταν αργά το απόγευμα της Τετάρτης 15 Ιουλίου 1965.

Στην αίθουσα του Κοινοβουλίου συνεδρίαζε η Επιτροπή Νομοθετικής Εξουσιοδοτήσεως (του άρθρου 35 του Συντάγματος του 1952), η λεγομένη Μικρά Βουλή.

Ήταν κάτι αντίστοιχο με τα σημερινά Θερινά Τμήματα της Βουλής που ασκούν τη νομοθετική εξουσία ενόσω η Βουλή βρίσκεται σε θερινές διακοπές.

Η Μικρά Βουλή συνεδρίαζε σε αποπνικτική ατμόσφαιρα καθώς ήταν μέσα Ιουλίου, με τον υδράργυρο να σκαρφαλώνει στο θερμόμετρο και τον Πρόεδρο της Βουλής, τον Γεώργιο Αθανασιάδη-Νόβα, να κυκλοφορεί εν πομπή στους διαδρόμους με άσπρο σφιχτό κοστούμι και ένα πολύχρωμο παπιγιόν… Τυπολάτρης και άκρως συντηρητικός, δεν επέτρεπε σε κανέναν να κυκλοφορεί ακόμη και με συνθήκες καύσωνος στους χώρους του Κοινοβουλίου χωρίς σακάκι και γραβάτα.

Τόσο τυπολάτρης ήταν ο Νόβας ώστε καταντούσε γραφικός.

Για να πάει από το Γραφείο του στον προεδρικό θώκο σχηματιζόταν μια ιδιότυπη πομπή. Προηγείτο ο αρχικλητήρας της Βουλής, που «άνοιγε» δρόμο.

 Ακολουθούσε ο Πρόεδρος με τον Γραμματέα του, που μετέφερε και τον προεδρικό χαρτοφύλακα.

Και την πομπή έκλεινε ένας ακόμη κλητήρας.

Μόλις περνούσαν την πόρτα της αιθούσης συνεδριάσεων ο αρχικλητήρας ανέβαινε πρώτος και τραβούσε την πολυθρόνα για να περάσει και να καθήσει ο Πρόεδρος.

 Την πολυθρόνα ωθούσε τελικώς στην προτέρα θέση της ο τρίτος κλητήρας, ενώ ο Γραμματέας απέθετε τον χαρτοφύλακα ενώπιον του Προέδρου.

Ο Νόβας δεν έμενε για πολύ στην έδρα.

 Προτού κηρύξει την έναρξη των εργασιών κοίταζε προς τα έδρανα, για να βεβαιωθεί ότι υπήρχαν αρκετοί βουλευτές.

Κοίταζε και προς το θεωρείο των δημοσιογράφων, προφανώς για να βεβαιωθεί ότι φορούσαν όλοι γραβάτα και σακάκι.

Το αίτημα των κοινοβουλευτικών συντακτών της εποχής να φορούν μεν γραβάτα, αλλά να μπορούν να βγάζουν το σακάκι τους ενόσω εργάζονταν στο δημοσιογραφικό θεωρείο της Βουλής, είχε απορριφθεί μετά περιφρονήσεως από τον Νόβα, τον τυπολάτρη ποιητή, που θα έπαιζε το καλοκαίρι του 1965 ρόλο Εφιάλτη στη σύγχρονη πολιτική ιστορία.

Εκείνη την ημέρα ο Νόβας δεν έμεινε ούτε λίγα λεπτά στον προεδρικό θώκο.

Ενώ συνεδρίαζε η Μικρά Βουλή, ο Πρόεδρός της είχε εξαφανισθεί.

 Η απουσία του όμως δεν προκάλεσε ενδιαφέρον.

Κανένας δεν πίστευε ότι είχε σημασία πού ήταν και με τι ησχολείτο ο ποιητής από τη Ναύπακτο.

Η «βόμβα» έσκασε όμως εκείνο το απόγευμα.

 Ενώ συνεδρίαζε η Επιτροπή, ένας κλητήρας πλησίασε στον θώκο και κάτι ψιθύρισε στο αφτί του προεδρεύοντος Ε. Πετραλιά, ενός συμπαθούς βουλευτή του Κέντρου από την Ηλεία.

Εκείνος άκουσε, χλόμιασε και είπε: «Κύριοι συνάδελφοι, θα διακόψουμε τη συνεδρίαση… Δεν υπάρχει κυβέρνηση…».

Στα πηγαδάκια που σχηματίστηκαν αμέσως και μέσα στην αίθουσα και στον περιβάλλοντα χώρο, το ονομαστόν Περιστύλιον του Περικλέους, έφθασε γρήγορα η πληροφορία.

Ο βασιλεύς είχε ορκίσει πρωθυπουργό τον Νόβα και δύο στελέχη της Ενώσεως Κέντρου, τον Σταύρο Κωστόπουλον και τον ναύαρχο Ιωάννη Τούμπα, ως υπουργούς Εθνικής Αμύνης και Δημοσίας Τάξεως αντιστοίχως.

Η σύγχυση υπήρξε πλήρης.

 Χαρακτηριστική ήταν η κατάσταση στο Γραφείο του Πρωθυπουργού στη Βουλή.

Οι υπάλληλοι και οι συνεργάτες τού ως τη στιγμή εκείνη πρωθυπουργού Γεωργίου Παπανδρέου είχαν φύγει χωρίς να κλειδώσουν τις πόρτες.

Ενας εσμός ανθρώπων, υπαλλήλων της Βουλής, παρατρεχάμενων πολιτικών, ξεπεσμένων ρουσφετολόγων και χωροφυλάκων περιεφέρετο στον χώρο του πρωθυπουργικού γραφείου.

Ο νέος Πρωθυπουργός δεν είχε φανεί.

Ο νέος υπουργός Αμύνης είχε, έλεγαν, πάει στο Πεντάγωνο.

Στον κήπο έξω από το πρωθυπουργικό γραφείο, στον χώρο δηλαδή μεταξύ Εθνικού Κήπου και Βουλής, εντοπίστηκε σύντομα ο ναύαρχος Τούμπας σε ρόλο Ιαβέρη.

 Εδινε εντολές σε αστυνομικό εν στολή που τον συνόδευε πώς το Μηχανοκίνητο της Αστυνομίας έπρεπε να αντιμετωπίσει πιθανή εξέγερση των κομμουνιστών…

Ο Ανένδοτος και η συνωμοσία του ΑΣΠΙΔΑ

Με αυτό το σκηνικό άρχιζε η περίοδος της Αποστασίας, που θα οδηγούσε στη δικτατορία.

Ας δούμε τα γεγονότα.

Για να μεταφερθεί ο αναγνώστης στην εποχή εκείνη πρέπει να περιγραφεί η πολιτική κατάσταση της χώρας τον καιρό εκείνο.

Ηταν στις αρχές της δεκαετίας 1960 όταν έγινε σκληρή εκλογική μάχη μεταξύ των δύο κυρίαρχων πολιτικών δυνάμεων – της Δεξιάς την οποία εξέφραζε η Εθνική Ριζοσπαστική Ενωση (ΕΡΕ) υπό τον Κωνσταντίνο Καραμανλή και του Κέντρου που εξέφραζε η Ενωσις Κέντρου (ΕΚ) υπό τον Γεώργιο Παπανδρέου (τον παππού του σημερινού προέδρου του ΠαΣοΚ).

Ως τρίτη πολιτική δύναμη της εποχής, για να συμπληρωθεί το σκηνικό, καταγράφεται η Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (ΕΔΑ), στην οποία είχε ενσωματωθεί και το ΚΚΕ που είχε τεθεί εκτός νόμου, αποτέλεσμα του εμφυλίου πολέμου.

Οι εκλογές του 1961 ανέδειξαν νικητή τον Κ. Καραμανλή, αλλά η Ενωσις Κέντρου αμφισβήτησε εντόνως το αποτέλεσμα.

Κατήγγειλε ότι η νίκη του Κ. Καραμανλή ήταν αποτέλεσμα εκλογών βίας και νοθείας και άρχισε τον Ανένδοτο Αγώνα για αποκατάσταση της δημοκρατικής νομιμότητας.

Η πολιτική μάχη ήταν ουσιαστικώς μια αναμέτρηση με τον Θρόνο, αφού οι περισσότεροι κεντρώοι, πολιτικοί κληρονόμοι των Φιλελευθέρων του Ελευθερίου Βενιζέλου, θεωρούσαν ότι το Παλάτι ήταν εκείνο που εξέτρεφε το «τέρας της Δεξιάς» με τον παραδοσιακό φιλομοναρχισμό της.

Από τα γεγονότα εκείνης της εποχής ας κρατήσουμε κατά νουν ότι ο Ανένδοτος Αγώνας υπήρξε έργο πλειάδας στελεχών της Ενώσεως Κέντρου στην οποία συμπαρατάσσονταν πρόσωπα με εντελώς διαφορετική ιδεολογία και νοοτροπία, από αριστερούς όπως ο Ηλίας Τσιριμώκος (που θα αποδειχθεί τελικά «κατεψυγμένος πρωθυπουργός» της πρώιμης Αποστασίας) έως ακραίους συντηρητικούς όπως ο Ι. Τούμπας.

 Αξίζει να σημειωθεί ότι εναντίον της Δεξιάς του Κ. Καραμανλή είχαν συνασπισθεί πρόσωπα όπως ο Πέτρος Γαρουφαλιάς, που θα είναι από τους κορυφαίους στο παρασκήνιο της Αποστασίας, και ο Χρήστος Αποστολάκος, συνταξιούχος δημόσιος υπάλληλος και συνδικαλιστής, ο οποίος θα παίξει τον ρόλο του σκληρού υπουργού Δημοσίας Τάξεως των αποστατών και θα μείνει στα χρονικά ως μια γραφική φιγούρα με μια μαύρη… μπέρτα, την οποία φορούσε στις δημόσιες εμφανίσεις του, προφανώς για να εντυπωσιάζει τους πολίτες.

Ενας ψηλός από την Κρήτη, ανιψιός του Ελευθερίου Βενιζέλου, ο βουλευτής Χανίων της ΕΚ Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, υπήρξε από τους κοινοβουλευτικούς πρωταγωνιστές του Ανένδοτου Αγώνα.

Ρήτωρ μαχητικός, επίμονος και υπομονετικός, δεν έκρυβε τις φιλοδοξίες του να ευρεθεί στην κορυφή του πολιτικού στερεώματος, καθώς είχε το πλεονέκτημα της ηλικίας.

Όλα τα στελέχη της ΕΚ εκείνης της εποχής ήσαν μεγαλύτεροί του, γέροντες σχεδόν όλοι, ενώ ο Κ. Μητσοτάκης, γεννημένος το 1918, ήταν τότε μόλις 43 ετών.

Ο Ανένδοτος Αγώνας της Ενώσεως Κέντρου, που είχε επισήμως διακόψει τις σχέσεις της με τα Ανάκτορα, ζητώντας αποκατάσταση της δημοκρατικής νομιμότητας και απομάκρυνση του Κ. Καραμανλή, έληξε το φθινόπωρο του 1963 με την εκλογική νίκη του Κέντρου στις πρόωρες εκλογές που διενήργησε η υπηρεσιακή κυβέρνηση υπό τον Πρόεδρο του Αρείου Πάγου Στυλιανό Μαυρομιχάλη.

Είχε προηγηθεί η αιφνίδια(;) σύγκρουση του Κ. Καραμανλή με τον βασιλέα Παύλο, αυτόν που το 1955 τον είχε επιλέξει «με το έτσι θέλω» ως νέο πρωθυπουργό μετά τον θάνατο του στρατάρχη Αλέξανδρου Παπάγου, προέδρου της κυβερνήσεως του Ελληνικού Συναγερμού.

Ο Κ. Καραμανλής είχε διαφωνήσει με την απόφαση του Παύλου να επισκεφθεί επισήμως τη Βρετανία, επειδή κατά τον διαφωνούντα πρωθυπουργό το βασιλικό ζεύγος αντιμετώπιζε τον κίνδυνο αποδοκιμασιών από διαδηλωτές, έλληνες κομμουνιστές που είχαν ήδη αποδοκιμάσει αγρίως στο κέντρο του Λονδίνου τη βασίλισσα Φρειδερίκη, η οποία είχε προσφάτως επισκεφθεί ιδιωτικώς την Αγγλία.

Η διαφωνία ήταν η αφορμή για την παραίτηση του Κ. Καραμανλή την άνοιξη του 1963.

Η αφορμή, διότι η αιτία πρέπει να αναζητηθεί στη συνολική σχέση του Κ. Καραμανλή με τον Θρόνο, σχέση που ξεκίνησε ως ειδύλλιο με την βασιλομήτωρ,  Πολιτικά και σεξουαλικά, για να εξελιχθεί σε φανερή εχθρότητα.

Ο ιστορικός του μέλλοντος θα κληθεί να ερμηνεύσει τα γεγονότα και να εκτιμήσει κατά πόσον στο βάθος της συγκρούσεως Κ. Καραμανλή και Θρόνου υπήρχε η σορός του βουλευτή της Αριστεράς Γρήγορη Λαμπράκη, που δολοφονήθηκε στη Θεσσαλονίκη λίγο καιρό πριν από τη διαφωνία Πρωθυπουργού και Στέμματος.

Οι παρακρατικοί που δολοφόνησαν τον βουλευτή της ΕΔΑ είναι ακόμη, αν όχι αγνώστου, πάντως αμφισβητούμενης πατρότητας.

 Ο Κ. Καραμανλής, στον οποίο αποδίδεται η απορία «ποιος κυβερνά αυτόν τον τόπο;», έχει επιρρίψει ευθύνες στα Ανάκτορα, ως τη δύναμη που εξέθρεψε τις παρακρατικές οργανώσεις.

 Το αντίθετο υποστηρίζουν οι βασιλόφρονες…

Οπωσδήποτε η κυβέρνηση Καραμανλή έφυγε και ένας άλλος βουλευτής της ΕΡΕ, ο πασίγνωστος ως «βασιλικός ανήρ» Παναγιώτης Πιπινέλης (που τέσσερα χρόνια αργότερα θα υπηρετήσει τους απριλιανούς συνταγματάρχες ως υπουργός Εξωτερικών του δικτατορικού καθεστώτος), θα σχηματίσει κυβέρνηση.

Θα αποτύχει παταγωδώς και ο βασιλεύς Παύλος θα καλέσει τον Πρόεδρο του Αρείου Πάγου και θα του αναθέσει να οδηγήσει μέσα σε 40 ημέρες τη χώρα σε εκλογές.

Οι εκλογές του 1963 θα αναδείξουν νικητή την Ενωση Κέντρου αλλά χωρίς αυτοδύναμη πλειοψηφία στη Βουλή.

Ο Γεώργιος Παπανδρέου, παρά τις διαμαρτυρίες της ΕΡΕ (της οποίας ο αρχηγός Κ. Καραμανλής θα αποχωρήσει για να εγκατασταθεί στο Παρίσι  εγκαταλείποντας τον ελληνικό λαό στην μοίρα του, δηλώνοντας ότι αποσύρεται της πολιτικής), θα λάβει από τον Παύλο την εντολή σχηματισμού κυβερνήσεως.

Στη Βουλή υπέρ της νέας κυβερνήσεως θα ψηφίσουν όλοι οι βουλευτές του Κέντρου, οι οποίοι όμως δεν φτάνουν στον απαιτούμενο αριθμό των 151.

Εν τούτοις η κυβέρνηση θα έχει ουσιαστικά και τυπικά την εμπιστοσύνη της Βουλής καθώς υπέρ της κυβερνήσεως Παπανδρέου ψηφίζουν και όλοι οι βουλευτές της ΕΔΑ. Ο Γεώργιος Παπανδρέου πεισμόνως αρνείται να στηριχθεί (και) στις ψήφους των βουλευτών της Αριστεράς και ζητεί από τον βασιλέα διάλυση της Βουλής και διενέργεια εκλογών.

Ο βασιλεύς Παύλος αποδέχεται την εισήγηση του Γ. Παπανδρέου και διαλύοντας τη Βουλή τού δίδει την εντολή να οδηγήσει τη χώρα σε νέες εκλογές.

 Τον Φεβρουάριο του 1964 η Ενωσις Κέντρου θριαμβεύει στις κάλπες, με τη δεξιά αντιπολίτευση να διαμαρτύρεται υποστηρίζοντας ότι ο βασιλεύς άνοιξε την πόρτα της εξουσίας στον Γ. Παπανδρέου, αφήνοντάς τον να οργιάζει κομματικώς προ των εκλογών από τη θέση του Πρωθυπουργού.

Από το ειδύλλιο στη σύγκρουση

Προ ολίγων ημερών (στο συνέδριο με θέμα την Αποστασία) ο Κ. Μητσοτάκης υπεστήριξε την εκδοχή ότι υπήρξε συναλλαγή μεταξύ Παύλου και Γ. Παπανδρέου. Ο βασιλεύς έδωσε ευνοιοκρατικά την εξουσία στον Γ. Παπανδρέου και ο αρχηγός της Ενώσεως Κέντρου εκχώρησε στον βασιλέα την ουσιαστική ηγεσία των Ενόπλων Δυνάμεων.

Ο διάδοχος του Παύλου, τέως βασιλεύς Κωνσταντίνος, διαψεύδει (με τη σημερινή συνέντευξή του προς «Το Βήμα») κατηγορηματικά τη δήλωση του κ. Μητσοτάκη.

Η ζωή όμως συνεχίζεται.

Η ανάληψη της εξουσίας από τον Γ. Παπανδρέου στις αρχές του 1964 συμπίπτει με τον θάνατο του βασιλέως Παύλου.

Τον οποίο διαδέχεται ο Κωνσταντίνος σε ηλικία μόλις 24 ετών.

 Στην αρχή οι σχέσεις του γηραιού Πρωθυπουργού με τον νεαρό βασιλέα είναι πολύ καλές.

 Μέσα σε ενάμιση χρόνο όμως θα γίνουν χείριστες και θα αρχίσει να εκτυλίσσεται το κουβάρι που θα οδηγήσει στη νύχτα με τα τανκς.

Πώς από το ειδύλλιο του 1964 φθάσαμε στη σύγκρουση του 1965;

Είναι αλήθεια ότι η κυβέρνηση Παπανδρέου δεν είχε ανέφελον βίον.

Εσωτερικές έριδες και ανταγωνισμοί έδειχναν ότι το κυβερνητικό σχήμα υστερείτο συνοχής και το μέλλον του ήταν δυσοίωνο.

 Μια πρωτοβουλία της ΕΔΑ για παραπομπή του Κ. Καραμανλή και συνεργατών στην κυβέρνηση της ΕΡΕ βάρυνε την ατμόσφαιρα, αν και τελικώς εκρίθη ότι τα τυχόν αδικήματα είχαν παραγραφεί.

Την ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα της εποχής έρχεται να επιβαρύνει μια αιφνιδιαστική εξαγγελία του Παναγιώτη Κανελλόπουλου, που είχε διαδεχθεί τον Κ. Καραμανλή στην ηγεσία της ΕΡΕ.

Μιλώντας σε συγκέντρωση οπαδών της ΕΡΕ στην πλατεία Κλαυθμώνος την Παρασκευή 19 Φεβρουαρίου 1965 ο Π. Κανελλόπουλος ανακοινώνει ότι το κόμμα του θα στηρίξει αν χρειασθεί στη Βουλή μιαν άλλη κυβέρνηση στελεχών της Ενώσεως Κέντρου, τα οποία προφανώς θα εγκατέλειπαν το κόμμα τους.

Ο σπόρος της Αποστασίας ήταν αυτή η ομιλία, υπεστήριξαν λίγους μήνες αργότερα στελέχη του Κέντρου.

Ο Γ. Παπανδρέου δεν θα αργήσει να αντεπιτεθεί.

Το απόγευμα της Τετάρτης 24 Φεβρουαρίου 1965 τέσσερα μεγάλα αυτοκίνητα του τότε ΕΙΡ (Εθνικό Ιδρυμα Ραδιοφωνίας) καταλαμβάνουν το προαύλιο της Βουλής, τον χώρο επάνω από τα ανθοπωλεία, και προκαλούν απορία των δημοσιογράφων, απορία που σύντομα καταλήγει σε συναγερμό.

Ο Πρωθυπουργός θα μιλήσει στη Βουλή και τα κινητά συνεργεία του ΕΙΡ έχουν έρθει για να μεταδώσουν ραδιοφωνικώς ζωντανή την ομιλία του Γ. Παπανδρέου. Είναι ίσως η πρώτη φορά στην ιστορία που συνεδρίαση της Βουλής μεταδίδεται ζωντανή…

Τίποτε δεν προμηνούσε λίγες ώρες προτού αρχίσει η συνεδρίαση της Βουλής εκείνο το απόγευμα τη δραματική συνέχεια. Ο Γ. Παπανδρέου κατήγγειλε στο Κοινοβούλιο ότι διέθετε πλέον αποδείξεις για τις εκλογές βίας και νοθείας του 1961.

 Με μια εντυπωσιακή εμφάνισή του, που μετέδιδε το κρατικό ραδιόφωνο, ο Γ. Παπανδρέου απεκάλυπτε το Σχέδιο Περικλής του Γενικού Επιτελείου Στρατού για τη βία και τη νοθεία.

«Ποιος είσαι εσύ, στρατηγέ Καρδαμάκη, ανάξιε ηγέτα του Στρατεύματος» θα πει ο Πρωθυπουργός, ο οποίος απευθυνόμενος στους βουλευτές και στην ηγεσία της ΕΡΕ θα τονίσει: «Εσείς είσθε φασισμός!».

Ο Π. Κανελλόπουλος εμφανώς εκνευρισμένος θα απαντήσει στη Βουλή ότι όπως η Ενωσις Κέντρου έκανε τον Ανένδοτο Αγώνα, έτσι και η ΕΡΕ κηρύσσει τον υπέρτατον αγώνα!

 Ο Γ. Παπανδρέου θα απαντήσει: «Ενα έχω να είπω εις τον αρχηγό της ΕΡΕ: Αποφεύγετε τας απομιμήσεις!».

Η αποκάλυψη του Σχεδίου Περικλής θα σημαδέψει την πολιτική ζωή της χώρας, ενώ πλησιάζει η θύελλα από τη Λάρισα…

Μια επαρχιακή εφημερίδα, ο «Ημερήσιος Κήρυξ» της Λάρισας, ήταν εκείνη που άνοιξε την αυλαία.

Ανήκουσα στον χώρο της Δεξιάς η εφημερίδα αυτή, στενά συνδεδεμένη με τον λαρισαίο πολιτικό Κ. Ροδόπουλο, στέλεχος της ΕΡΕ και πρόεδρο της Βουλής επί κυβερνήσεων Καραμανλή, κατεχώρισε (18.5.1965) ένα δημοσίευμα για συνωμοσία στον Στρατό!

 Ηταν η αρχή για την υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ που έμελλε να αναστατώσει τη χώρα. Επικαλούμενη ασφαλείς πηγές η εφημερίδα της Λάρισας έγραφε ότι είχε επισημανθεί η συγκρότηση μυστικής οργανώσεως στο στράτευμα με στόχο την ανατροπή του πολιτεύματος.

Για τη δημιουργία αυτής της οργανώσεως άρχισαν να εγκαλούν ως υπεύθυνη την κυβέρνηση του Κέντρου.

Σύντομα οι κατηγορίες άρχισαν να προσωποποιούνται καθώς όλοι οι δεξιοί έδειχναν τον Ανδρέα Παπανδρέου, υιόν του Πρωθυπουργού και μέλος της κυβερνήσεως, στην οποία εισήλθε ως υπουργός Προεδρίας, εξήλθε για λόγους ευθιξίας ύστερα από αιτιάσεις ότι είχε ευνοήσει φίλο του μηχανικό, για να επιστρέψει ως αναπληρωτής υπουργός Συντονισμού.

Καθώς πλησιάζουμε στα μέσα του 1965 είναι φανερόν ότι κρίση πολιτική και οξυτάτη είναι προ των πυλών.

Η ιστορία διαπλέκεται καθώς οι πολιτικές φιλοδοξίες του Κ. Μητσοτάκη, που βλέπει να χάνει τη… διαδοχή, συνδέονται με τις αρχηγικές κινήσεις του Ανδρέα Παπανδρέου, που έχει το πλεονέκτημα να είναι υιός του αρχηγού… Η υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ θα δράσει ως καταλύτης των εξελίξεων.

Παράγοντες της Δεξιάς και φίλοι του Κ. Μητσοτάκη θα δείχνουν συνεχώς τον Α. Παπανδρέου ως αρχηγό του ΑΣΠΙΔΑ και θα προκαλούν την κινητοποίηση των Ανακτόρων, που αναζητούν τον εχθρό στην αστεία, ως απεδείχθη, οργάνωση του λοχαγού Αρη Μπουλούκου και δεν οσμίζονται τον καπνό της συνωμοσίας της ομάδας του συνταγματάρχη Γ. Παπαδόπουλου, που εμφανίζεται ως εγγυητής του πολιτεύματος – το οποίο προτού περάσουν δύο χρόνια θα ανατρέψει ο ίδιος!

Η υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ ρίχνει τη σκιά της στις σχέσεις βασιλέως και πρωθυπουργού και καταλήγει σε αυτό που απεκλήθη βασιλικό πραξικόπημα.

Η πόρτα της δικτατορίας είχε ανοίξει…

Τα άγνωστα γεγονότα που οδήγησαν στη δικτατορία της 21ης Απριλίου

Αποστασία και παρασκήνιο

Η συνωμοσία του Ασπίδα και η μυστική συμφωνία του 1967

ΣΤ. Π. ΨΥΧΑΡΗΣ

Στις αρχές του 1967, δεκαοκτώ μήνες μετά τα δραματικά γεγονότα του θέρους του 1965, η Αποστασία κατέρρεε.

 Τα δύο μεγάλα κόμματα, η Ενωσις Κέντρου και η ΕΡΕ, είχαν συμφωνήσει να οδηγηθεί η χώρα το ταχύτερο δυνατόν σε εκλογές.

Ο δρόμος για τις εκλογές, τη μόνη δημοκρατική λύση, είχε ανοίξει με μια μυστική συμφωνία του τότε βασιλέως με τον αρχηγό της Ενώσεως Κέντρου Γεώργιο Παπανδρέου και τον αρχηγό της ΕΡΕ Παναγιώτη Κανελλόπουλο.

Η συμφωνία αυτή ήταν αποτέλεσμα παρασκηνιακών διαβουλεύσεων και πιέσεων από διάφορους παράγοντες της δημόσιας ζωής που πίστευαν ότι μόνο οι εκλογές μπορούσαν να βγάλουν τη χώρα από το δραματικό πολιτικό αδιέξοδο.

Αντίθετοι με την προσφυγή σε εκλογές ήσαν οι συγκροτούντες την κυβέρνηση των αποστατών, η οποία τερμάτιζε τον βίο της, καθώς η ΕΡΕ, που την είχε στηρίξει, απέσυρε την εμπιστοσύνη της. Ο Κ. Μητσοτάκης σε πρόσφατη συνέντευξή του στην «Καθημερινή» διετύπωσε την άποψη ότι ο τότε βασιλεύς δεν έπρεπε να προχωρήσει σε μυστική συμφωνία με τους Γ. Παπανδρέου και Π. Κανελλόπουλο.

Με δήλωσή του προς «Το Βήμα» ο τέως βασιλεύς χαρακτηρίζει τις εκλογές την πλέον ασφαλή και δημοκρατική λύση και προσθέτει ότι ήταν έτοιμος να δεχθεί και να σεβασθεί την επανεκλογή του Γεωργίου Παπανδρέου, ο οποίος εθεωρείτο βέβαιος νικητής των εκλογών.

Η πολιτική εκτίμηση της Αποστασίας και των δραματικών γεγονότων εκείνης της εποχής φωτίζεται αποκαλυπτικά από τις απαντήσεις που δίδονται στο ερώτημα γιατί δεν ζητήθηκε η λύση του προβλήματος με προσφυγή στις κάλπες.

«Το Βήμα» αποκαλύπτει σήμερα άγνωστες πλευρές από τα παρασκήνια της εποχής εκείνης που οδήγησαν δυστυχώς τη χώρα στην απριλιανή δικτατορία.

«Η κωμωδία τελείωσε» ομολογεί ο παλιάτσος Αθανασιάδης-Νόβας, με τους Μητσοτάκη, Κανελλόπουλο και Μαρκεζίνη, οι οποίοι υποστήριξαν την Αποστασία, πίσω στις κουίντες, αγγέλλοντας την καταψήφιση της κυβέρνησής του.

Ο ανυπέρβλητος Φωκίων Δημητριάδης στο «Βήμα» της 8ης Αυγούστου 1965

Προτού κλείσει το δεκάμηνο από τη θριαμβευτική νίκη της Ενώσεως Κέντρου στις εκλογές του 1964, το καζάνι άρχισε πάλι να βράζει στις τάξεις του κυβερνώντος κόμματος.

Μετά την κρυφή διαμάχη μεταξύ Γεωργίου Παπανδρέου και Σοφοκλή Βενιζέλου (που λίγο έλειψε να τραυματίσει θανάσιμα τον αγώνα εναντίον της κυβερνήσεως Καραμανλή, κατηγορουμένης για τη «βία και νοθεία» του 1961, διαμάχη που έληξε με τον αιφνίδιο θάνατο του Σοφοκλή Βενιζέλου λίγες ημέρες προ των εκλογών) οι εσωτερικές έριδες της (πολυκομματικής) Ενώσεως Κέντρου έρχονται στην επιφάνεια.

Εριδες και διαμάχες που αφορούσαν αφενός την κατανομή υπουργικών θέσεων αλλά κυρίως τον ρόλο και την αυξανόμενη ενδοκομματικά επιρροή του Ανδρέα Παπανδρέου, γιου του πρωθυπουργού.

Αμέσως μετά την Πρωτοχρονιά του 1965 μια ομάδα βουλευτών της Ενώσεως Κέντρου με επικεφαλής τον Σάββα Παπαπολίτη καταθέτει στη Βουλή δήλωση ανεξαρτησίας.

 Η κίνηση αυτή, ναι μεν δεν έθετε σε κίνδυνο την κυβερνητική πλειοψηφία (καθώς η κυβέρνηση εξακολουθούσε να διαθέτει πλέον των 151 βουλευτές), υπεγράμμιζε όμως τη δυσκολία συνύπαρξης των πολιτικών δυνάμεων που είχαν πρωτοστατήσει στον τριετή αγώνα από το 1961 για πολιτική μεταβολή στην Ελλάδα.

Η άμεση παρέμβαση του Γ. Παπανδρέου που ζήτησε «αρραγές μέτωπο», συνοδευόμενη από την ανάθεση υπουργικών χαρτοφυλακίων σε ορισμένους από τους αποσχισθέντες βουλευτές, είχε ακαριαίο αποτέλεσμα: ο ένας μετά τον άλλον οι «ανεξάρτητοι» βουλευτές ζήτησαν να αναθεωρηθεί η υπογραφή τους από το σχετικό έγγραφο δηλώνοντας ότι παραμένουν πιστοί στην Ενωση Κέντρου.

Το επεισόδιο αυτό όμως ήταν η κορυφή του παγόβουνου.

Το άλλο και πολύ σοβαρότερο πρόβλημα ήσαν οι αντιθέσεις μεταξύ των κορυφαίων στελεχών της Ενώσεως Κέντρου για τη μελλοντική διαδοχή στην ηγεσία του κόμματος.

Τόσο ο Κ. Μητσοτάκης όσο και ο Γεώργιος Μαύρος (με πιο επιφυλακτικούς τον Στέφανο Στεφανόπουλο, τον Γιάννη Ζίγδη και τον Ηλία Τσιριμώκο) παρακολουθούσαν με δυσφορία την προσπάθεια επικράτησης του Ανδρέα Παπανδρέου, ο οποίος είχε απομακρυνθεί από την κυβέρνηση για να επανέλθει όμως στα τέλη του Απριλίου του 1965 ως υπουργός αναπληρωτής Συντονισμού.

Νεαρός ακόμη, ο τότε βασιλιάς Κωνσταντίνος δεν κρύβει στους τότε πολιτικούς συντάκτες των αθηναϊκών εφημερίδων την ικανοποίησή του για την πρώτη κυβέρνηση των αποστατών, την οποία μόλις είχε ορκίσει, τον Ιούλιο του 1965

Τότε όμως ανέκυψε και ένα σοβαρότερο πρόβλημα που έμελλε να προκαλέσει την ανατροπή της κυβερνήσεως Παπανδρέου.

Μετά την παραίτηση του στρατηγού Κ. Δόβα από τη θέση του αρχηγού του Στρατιωτικού Οίκου του βασιλέως, εγκαινιάζεται μια συστηματική επίθεση της ΕΡΕ κατά της Ενώσεως Κέντρου με επιχείρημα τη φημολογούμενη προσπάθεια του Ανδρέα Παπανδρέου να προωθήσει σε ηγετικές θέσεις του στρατεύματος ανθρώπους της εμπιστοσύνης του.

Αντιστοίχως η κυβέρνηση Παπανδρέου αποκαλύπτει και καταγγέλλει το «Σχέδιο Περικλής», κατονομάζοντας μάλιστα τον στρατηγό Καρδαμάκη, τον στρατηγό Αλέξανδρο Νάτσινα και τον στρατηγό Φροντιστή ως πρωταγωνιστές του προαναφερθέντος Σχεδίου με βάση το οποίο έγινε η βία και νοθεία στις εκλογές του 1961.

Η ανταπάντηση της Δεξιάς ήταν η καταγγελία της «ανατρεπτικής» συνωμοσίας τού «Ασπίδα» και η εμπλοκή σε αυτήν του Ανδρέα Παπανδρέου.

 Φυσικά όλα ήταν ένα μεγάλο ψέμα.

Ότι διάβαζε Τρότσκι και ήταν τροτσκιστής / και κομουνιστής και άλλα που σκαρφίστηκαν η Αμερική το παλατι και τα ντόπια προδοτικά παράσιτα, εναντίον του Ανδρέα Παπανδρέου, αφού δεν μπορούσαν να χτυπήσουν κατά μέτωπο τον Γεώργιο Παπανδρέου.

Για αυτό επεδίωξαν να γίνει μισητός από τον Ελληνικό λαό ο Ατρέας Παπανδρέου, αλλά κυρίως να δείχνει, ότι σαμποτάρει τον πατέρα του, αφού είχε πράγματι διαφορές με τον πατέρα του στην εφαρμογή της πολιτικής συνέχειας, μέσα στα πλαίσια του πολιτικού διαλόγου/ και κατά συνέπεια στην Κυβέρνηση της Ένωσης κέντρου και του κόμματος.

 Αυτές τις διαφορές τις μετέτρεψαν το παλάτι, ‘η Αμερική/ και οι ντόπιοι προδότες σε ευκαιρία να διαβάλουν/ και να ανατρέψουν τα πάντα χωρίς ενδοιασμό, για το τι θα συμβεί.

Στην προσπάθεια αυτή αποδόμησης του κύρους της κυβερνήσεως Παπανδρέου πρέπει να προστεθεί η έκθεση επιτροπής του αμερικανικού Κογκρέσου η οποία εκφράζει ανησυχίες για το κλίμα που επικρατεί στις Ένοπλες Δυνάμεις της Ελλάδας.

Ωστόσο ο υπουργός Αμύνης της κυβερνήσεως Παπανδρέου, ο Πέτρος Γαρουφαλιάς (τον οποίον ο πρωθυπουργός θεωρούσε ως τότε στενό προσωπικό του φίλο), έχει ήδη προχωρήσει σε συνεννοήσεις με τα Ανάκτορα τα οποία (διά του ταγματάρχη Μάκη Αρναούτη και του Κ. Χοϊδά) τον καθιστούσαν υπεύθυνο για τυχόν υποχώρηση στις εισηγήσεις του Ανδρέα Παπανδρέου προς τον πατέρα του.

Έτσι, τον Απρίλιο του 1965 ο Γ. Παπανδρέου, πληροφορημένος για τις κινήσεις του υπουργού Αμύνης και τις επαφές των Ανακτόρων με ηγετικά στελέχη της Ενώσεως Κέντρου, δηλώνει ότι δεν υπάρχουν στην κυβερνητική ομάδα «ούτε μωροί ούτε προδότες».

Η συνέχεια της ιστορίας έδειξε πόσο εσφαλμένη ήταν η πρόβλεψή του.

Στέφανος Στεφανόπουλος, ο τρίτος και τυχερός(!) πρωθυπουργός της Αποστασίας

Λίγο αργότερα και μετά την επάνοδο του Ανδρέα Παπανδρέου στην κυβέρνηση αρχίζουν οι ανακρίσεις για ύποπτες ενέργειες στις τάξεις του στρατεύματος.

Ο Γεώργιος Παπανδρέου, παρ’ όλες τις τακτικές διαφωνίες με τον υιόν του («θα με πεθάνει αυτό το παιδί!..») υπεραμύνεται του Ανδρέα επιμένοντας ότι η σκευωρία της Δεξιάς αποβλέπει στη δημιουργία κλίματος αναρχίας.

Την ίδια εποχή τα σχέδια των μελλοντικών αποστατών έχουν προχωρήσει.

Ο στενός φίλος του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη και εκδότης της εφημερίδος «Ελευθερία» Πάνος Κόκκας πληροφορεί τον Χρήστο Λαμπράκη, εκδότη του «Βήματος» και των «Νέων», για το σχέδιο ανατροπής του Γεωργίου Παπανδρέου.

«Η κατάσταση δεν μπορεί να συνεχιστεί. Ο Γ. Παπανδρέου είναι έρμαιο του γιου του και όλο το κόμμα είναι ξεσηκωμένο» θα πει ο Π. Κόκκας.

«Μόνο άρση της εμπιστοσύνης από την Κοινοβουλευτική Ομάδα μπορεί να ανατρέψει τον σημερινό πρωθυπουργό» απάντησε ο Χρήστος Λαμπράκης.

«Δεν έχουμε πια καιρό» επιμένει ο Πάνος Κόκκας και προσθέτει: «Και ο Κωνσταντίνος (ο βασιλεύς) είναι και αυτός εξοργισμένος και δεν θα αφήσει τα σχέδια του Ανδρέα Παπανδρέου να προχωρήσουν.

Βρισκόμαστε σε κατάσταση ουσιαστικής ακυβερνησίας».

«Χωρίς τη γνώμη της Κοινοβουλευτικής Ομάδας» επέμεινε ο Χρήστος Λαμπράκης, «κάθε κίνηση μειοψηφίας βουλευτών ή των Ανακτόρων είναι καταδικασμένη».

Ηταν αυτή η τελευταία φορά που συναντήθηκαν οι δύο εκδότες.

Τις ίδιες αυτές ημέρες, ο Γεώργιος Παπανδρέου βλέπει τον κίνδυνο και δηλώνει: «Αν υπάρχουν υπουργοί μη συμμορφούμενοι, ας παραιτηθούν» με σαφή αιχμή κατά του Πέτρου Γαρουφαλιά, από τον οποίον ζητεί ανοιχτά να παραιτηθεί.

Ο Γαρουφαλιάς αρνείται, ο πρωθυπουργός στις 14 Ιουλίου τον παύει και από εδώ και πέρα εκτυλίσσεται το γνωστό σενάριο της Αποστασίας.

Στην πρόσφατη συνέντευξή του ο τέως βασιλεύς Κωνσταντίνος υποστηρίζει ότι ο πρωθυπουργός υπέβαλε την παραίτησή του ζητώντας (ανεπισήμως όμως) προσφυγή σε εκλογές.

Το ίδιο βράδυ της 15ης Ιουλίου, σε μια συζήτηση με τον Λευτέρη Κοτσαρίδα, αρθρογράφο του «Βήματος», και τον εκδότη Χρήστο Λαμπράκη, ο Γεώργιος Παπανδρέου δεν επίστευε ακόμη πως τα Ανάκτορα θα προχωρούσαν σε ανατροπή του: «Αυτό θα ήταν πραξικόπημα. Και νομίζω πως ο Κωνσταντίνος δεν θα αποτολμήσει μιαν ενέργεια που ισοδυναμεί με πραξικόπημα».

Παρ’ όλα ταύτα, παρά τον ψυχικό του κάματο και την αβεβαιότητα για τη στάση των υπουργών του και της Κοινοβουλευτικής Ομάδας, ο Γ. Παπανδρέου δεν κλονίστηκε και από την επόμενη ημέρα ζήτησε τη διενέργεια εκλογών ως μόνη λύση.

 Οι σύμβουλοι του τέως βασιλέως, προβλέποντας ότι εκλογές θα εσήμαιναν νίκη της Ενώσεως Κέντρου και ήττα των Ανακτόρων, συνεβούλευσαν, αντί εκλογών, ανατροπή του Γ. Παπανδρέου.

Ο αρχηγός της Ενώσεως Κέντρου Γεώργιος Παπανδρέου έχει «τονίσει εις τον βασιλέα τας συνταγματικάς ευθύνας του» και, εξερχόμενος, στην πύλη των ανακτόρων διαβεβαιώνει τους (τότε) πολιτικούς συντάκτες των εφημερίδων ότι «η Δημοκρατία θα νικήσει»

Τα επόμενα δύο χρόνια (παρά τρεις μήνες) οδήγησαν τη χώρα σε αναρχία, με τη διαδοχική καταψήφιση των πραξικοπηματιών πρωθυπουργών.

Τελευταία ελπίδα (που γρήγορα όμως διαψεύστηκε) ήταν η «υποχώρηση» των Ανακτόρων για διενέργεια εκλογών.

Στη φάση αυτή επιστρατεύθηκε ο Στέφανος Στεφανόπουλος, πρώην αντιπρόεδρος της κυβερνήσεως Παπανδρέου.

Σε μια κρίσιμη συνάντηση, στο σπίτι του διπλωμάτη Ιωάννη Σωσσίδη, όπου είχαν συγκεντρωθεί κορυφαία στελέχη της Ενώσεως Κέντρου, αποφασίστηκε πως ο Στέφανος Στεφανόπουλος (που μόλις είχε κληθεί στα Ανάκτορα από τον Κωνσταντίνο) θα ανελάμβανε να εξασφαλίσει εκλογές.

Ηταν φυσικά γνωστό ότι οι εκλογές θα ενδυνάμωναν τον Γεώργιο Παπανδρέου, όχι όμως και τον γιο του, ο οποίος οργάνωνε τις δικές του δυνάμεις πιο αποτελεσματικά μέσα στο κλίμα υστερίας που επικρατούσε εκείνη την εποχή.

Γι’ αυτό η εμμονή του πατέρα του και της κοινής γνώμης για άμεσες εκλογές δεν συνέφερε τους δικούς του σχεδιασμούς.

 Οταν ο Στέφανος Στεφανόπουλος βγήκε από τα Ανάκτορα και επέστρεψε στην οικία Σωσσίδη, στην οδό Μελεάγρου, δήλωσε πως ο Κωνσταντίνος τού είχε δώσει εντολή για κυβέρνηση και για εκλογές.

 Αλλά όπως αποδείχθηκε, αυτή ήταν η μισή αλήθεια.

Η δήλωση προκάλεσε βέβαια ευφορία και ο Στέφανος Στεφανόπουλος μαζί με τον Χρήστο Λαμπράκη ανέβηκαν αμέσως στο Καστρί, όπου τους περίμενε ο Γ. Παπανδρέου.

Η συζήτηση δεν κράτησε πολλή ώρα.

«Στέφανε» είπε ο πρώην πρωθυπουργός «σου ανέθεσε εσένα την κυβέρνηση και τη διενέργεια εκλογών;

 Με στήριξη των ψήφων της ΕΡΕ;».

«Εφόσον και εσείς συμφωνήσετε» απήντησε ο Στεφανόπουλος «και με την ψήφο της Ενώσεως Κέντρου».

Ο Γ. Παπανδρέου φάνηκε στην αρχή σκεπτικός, αλλά δεχόταν ότι η προσφυγή στις κάλπες ήταν η προσφορότερη λύση από το αδιέξοδο.

«Και θα κηρυχθούν αμέσως μετά την εκλογή σου;».

«Οχι αμέσως.

Εν καιρώ, ζήτησε ο βασιλεύς».

Το σχέδιο είχε αποκαλυφθεί:

«Τι εννοείς, εν καιρώ;» συνέχισε ο Γ. Παπανδρέου.

«Να καταλαγιάσουν πρώτα τα πάθη, γιατί περνάμε μια περίοδο εκρηκτική».

Η συζήτηση είχε ουσιαστικά τελειώσει.

Με σαφή άρνηση του Παπανδρέου, επικροτούμενη από τον Χρήστο Λαμπράκη.

Στο αυτοκίνητο που τους έφερνε πίσω στην Αθήνα ο Χρήστος Λαμπράκης ρώτησε τον Στεφανόπουλο γιατί είχε αποκρύψει από τους συνομιλητές του πως τα Ανάκτορα προσέφεραν εκλογές… «αφού καταλαγιάσουν τα πολιτικά πάθη»;

«Μα, αυτό είναι μια λεπτομέρεια.

Δεν μου έχει εμπιστοσύνη η Ενωση Κέντρου;».

«Πολύ φοβάμαι πως είναι το τέλος του παιγνιδιού, εφόσον τα Ανάκτορα ζητούν ουσιαστικά την ακύρωση, τον παραμερισμό του Γ. Παπανδρέου έως ότου προετοιμάσουν, κατά το δοκούν, τις εκλογές» απήντησε ο Χρήστος Λαμπράκης.

Στο σπίτι του (εικονιζόμενου) πρέσβη Τζων Σωσσίδη, αρχικά διπλωματικού συμβούλου του πρωθυπουργού Γεωργίου Παπανδρέου, αποφασίστηκε, ως διέξοδος από την κρίση, να αναλάβει πρωθυπουργός ο Στέφανος Στεφανόπουλος και να προχωρήσει σε εκλογές

Φθάνοντας στην Αθήνα, ο Στέφανος Στεφανόπουλος πήγε στα Ανάκτορα για να ανακοινώσει την άρνηση του Γ. Παπανδρέου, άρνηση για την οποία ενημέρωσε τα αναμένοντα στην οδό Μελεάγρου στελέχη ο Χρήστος Λαμπράκης, ο οποίος έκτοτε δεν συναντήθηκε ξανά ποτέ με τον Στέφανο Στεφανόπουλο.

Η περίοδος που ακολούθησε ήταν από τις τραγικότερες ώρες της δημοκρατικής λειτουργίας στον τόπο μας.

«Το Βήμα» της 1ης Απριλίου 1967 αναφέρθηκε στο χαρακτηριστικό γνωμικό του Κωνσταντίνου Λομβαρδού, γνωστού νομομαθούς του 19ου αιώνα: «Η θέση Βασιλέως – κομματάρχου έχει θέλγητρον, αλλά ο Βασιλεύς πίπτει διά να μην ανεγερθή πλέον Βασιλεύς».

Και πράγματι, ο τέως βασιλεύς (ή το περιβάλλον του) συνεχίζει τις προσπάθειες παρέμβασης στη Βουλή και στα κόμματα.

«Το Βήμα» στις 13 Απριλίου 1967 τόνιζε:

«Η ψηφοθηρία συνεχίζεται.

 Και νέοι βουλευτές καλούνται στα Ανάκτορα.

 Η Κοινή Γνώμη παρακολουθεί με αγανάκτηση το μαγειρείον που έχει στηθεί από την 15η Ιουλίου (1965) και έχει εξευτελίσει και κόμματα και αρχηγούς και αρχές… Η σημερινή ημέρα είναι κρίσιμος. Μόνον καθαρή λύση των εκλογών σώζει».

Το παιγνίδι όμως δεν επρόκειτο να κρατήσει πολύ ακόμη.

Καθώς ένα ηθικό πραξικόπημα εγκυμονεί το άλλο, μία εβδομάδα αργότερα η Δημοκρατία είχε ήδη καταλυθεί στην Ελλάδα, για να αρχίσει η επταετία της απριλιανής δικτατορίας.

Η ΔΗΛΩΣΗ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

– Ο κ. Μητσοτάκης ισχυρίστηκε ότι δεν έπρεπε να προχωρήσετε σε μυστική συμφωνία με τους Παπανδρέου και Κανελλόπουλο.

Τι απαντάτε;

Ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, από θεωρούμενος διάδοχος του Γεωργίου Παπανδρέου στην ηγεσία της Ενώσεως Κέντρου, πρωτεργάτης και στις τρεις κυβερνήσεις των αποστατών

«Πιστεύω απόλυτα ότι αυτή ήταν η πλέον ασφαλής και δημοκρατική λύση, απαραίτητη για την εκτόνωση της καταστάσεως.

Με τη θέση μου αυτή είχαν συμφωνήσει και οι αρχηγοί των δύο μεγάλων τότε κομμάτων.

 Ήταν αναγκαίο να πάμε σε εκλογές με απλή αναλογική το ταχύτερο δυνατόν, διασφαλίζοντας όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ηρεμία και ομόνοια.

Ο κ. Μητσοτάκης ισχυρίζεται ότι έτσι ανοίγαμε τον δρόμο στην επανεκλογή του Γεωργίου Παπανδρέου.

 Ημουν έτοιμος ν’ αποδεχθώ το ενδεχόμενο αυτό και να σεβαστώ πρώτος εγώ την ετυμηγορία του λαού».

Η CIA τα γνώριζε όλα από τον Ιανουάριο του 1965

( Απόρρητο τηλεγράφημα αποκαλύπτει ότι η μυστική υπηρεσία είχε προβλέψει και τον διάδοχο του Παπανδρέου).

Η πρώτη σελίδα του τηλεγραφήματος με τις μυστικές πληροφορίες της CIA

Από τον Ιανουάριο του 1965 η CIA ήταν ήδη ενήμερη ότι ο βασιλιάς Κωνσταντίνος σχεδίαζε να ασκήσει πίεση στον πρωθυπουργό Γεώργιο Παπανδρέου να παραιτηθεί.

Αυτό που όλοι είχαν υποπτευθεί τότε, ότι δηλαδή η αμερικανική Υπηρεσία Πληροφοριών, η διαβόητη CIA, γνώριζε τις κινήσεις του βασιλιά την ταραγμένη περίοδο του 1965, που οδήγησαν στην αποστασία και στην πτώση της κυβέρνησης Παπανδρέου τον Ιούλιο του ίδιου χρόνου, επιβεβαιώνεται από το απόρρητο τηλεγράφημα της CIA με τον τίτλο «Σχέδια του βασιλέως Κωνσταντίνου να εξαναγκάσει σε παραίτηση τον πρωθυπουργό Παπανδρέου», με ημερομηνία 21 Ιανουαρίου 1965, που αποκάλυψαν χθες «Τα Νέα».

Αυτό που το τηλεγράφημα δεν αναφέρει (πώς θα μπορούσε άλλωστε) είναι με ποιον τρόπο οι αμερικανικές υπηρεσίες βοήθησαν τον βασιλιά να θέσει σε εφαρμογή τα σχέδιά του.

Το τηλεγράφημα της CIA, το οποίο έχει λογοκριθεί προτού δοθεί στη δημοσιότητα και έχει καλυφθεί με ταινία λογοκρισίας ο τόπος και η ημερομηνία της πληροφορίας καθώς και το όνομα της πηγής των πληροφοριών, είναι αντίγραφο του πρωτοτύπου που βρίσκεται στα αρχεία της προεδρικής βιβλιοθήκης «Λίντον Τζόνσον», ο οποίος ήταν πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών την εποχή εκείνη.

 Σύμφωνα με το τηλεγράφημα: «Ο βασιλεύς Κωνσταντίνος σχεδιάζει να ασκήσει πίεση, χωρίς όμως να απαιτήσει, στον Ελληνα πρωθυπουργό Γεώργιο Παπανδρέου να παραιτηθεί στο εγγύς μέλλον, πιθανόν περί τα τέλη Φεβρουαρίου 1965».

 Εδώ η CIA έπεσε ελαφρώς έξω στις εκτιμήσεις της, καθώς η αποπομπή του Παπανδρέου έγινε τελικά στις 15 Ιουλίου.

Το τηλεγράφημα εμφανίζει τον βασιλιά ως «εξαιρετικά οργισμένο» με την απόφαση της κυβέρνησης που είχε ζητήσει την παραίτηση του 60% των αξιωματικών της Χωροφυλακής. Κατά τη CIA: «Ο βασιλεύς θεωρεί την απόφαση αυτή ως άλλη μια κίνηση από τον Παπανδρέου να ισχυροποιήσει τη δύναμή του με την τοποθέτηση δικών του ανθρώπων» και πιστεύει ότι «η κίνηση της κυβερνήσεως προς τα αριστερά και η εμφανής άνοδος των αριστερών δραστηριοτήτων είναι επικίνδυνες εξελίξεις και ότι (μια) προληπτική ενέργεια πρέπει να ξεκινήσει τώρα».

Η CIA, ως συνήθως άριστα ενημερωμένη, γνωρίζει ακόμη και το όνομα του διαδόχου του Παπανδρέου. Αναφέρει σχετικά: «Ως διάδοχο του Παπανδρέου – η τελική επιλογή είναι ακόμη αδιαμόρφωτη – ο βασιλεύς φαίνεται ότι έχει αποφασίσει υπέρ του νυν αντιπροέδρου της κυβερνήσεως Στέφανου Στεφανόπουλου, από τον οποίο εζήτησε να βολιδοσκοπήσει κύρια στελέχη της ΕΚ και της ΕΡΕ προκειμένου να εκτιμήσει το σύνολον των δυνάμεων που θα διέθετε ο Στεφανόπουλος για τον σχηματισμό κυβερνήσεως».

Και όντως ο Στεφανόπουλος έγινε πρωθυπουργός στις 17 Σεπτεμβρίου 1965 στηριζόμενος στις ψήφους των αποστατών της Ενώσεως Κέντρου και της ΕΡΕ.

Ως κύριος μοχλός των επικείμενων αλλαγών αναφέρεται ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης με τον οποίον, σύμφωνα με τη CIA, «ο βασιλεύς ή ένας εκ των εκπροσώπων του ευρίσκεται σε απ’ ευθείας επαφή».

Σύμφωνα με το αποκαλυπτικό αυτό τηλεγράφημα, το οποίο επιβεβαιώθηκε πλήρως από τις μετέπειτα εξελίξεις, «τα σχέδια του βασιλέως να εξαναγκάσει σε παραίτηση τον Παπανδρέου περιλαμβάνουν μια σειρά επιθέσεων εναντίον του πρωθυπουργού και του υιού του Ανδρέα, μέσω του Πάνου Κόκκα», του εκδότη της εφημερίδας «Ελευθερία» που στήριζε ανοιχτά τον Κ. Μητσοτάκη.

Το τηλεγράφημα προειδοποιεί ότι «οι επιθέσεις από την εφημερίδα του Κόκκα “Ελευθερία” θα αρχίσουν σε δύο ή τρεις εβδομάδες» και ότι «ο βασιλεύς θέλει να καταστρέψει την εικόνα του Παπανδρέου με τις επιθέσεις αυτές».

Ουάσιγκτον: Οχι στην επιστροφή Γ. Παπανδρέου στην εξουσία

«H πρεσβεία έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η επιστροφή του Γεωργίου Παπανδρέου στην εξουσία πρέπει να αποφευχθεί».

Κατηγορηματική είναι η θέση του Αμερικανού επιτετραμμένου στην Αθήνα Νόρμπερτ Ανσουτς, σε τηλεγράφημα που στέλνει προς το Στέιτ Ντιπάρτμεντ στις 5 Σεπτεμβρίου 1965, καθώς ο Κωνσταντίνος προσπαθεί με αθέμιτα μέσα να σχηματίσει την τρίτη κυβέρνηση «αποστατών», εκείνη στου Στεφ. Στεφανόπουλου και η Ελλάδα συγκλονίζεται από διαδηλώσεις υπέρ του νόμιμου πρωθυπουργού Γ. Παπανδρέου.

Ηδη από τις 10 Αυγούστου, καθώς έχει ανατραπεί στη Βουλή η πρώτη κυβέρνηση των «αποστατών», εκείνη του Αθανασιάδη – Νόβα και δεν έχει ακόμη σχηματιστεί η δεύτερη, του Ηλία Τσιριμώκου, ο Ανσουτς αναφέρει σε απόρρητο τηλεγράφημά του προς το Στέιτ Ντιπάρτμεντ:

«Ο σταθμάρχης της CIA πιστεύει ότι εντός των ορίων των μέσων που διαθέτει η πρεσβεία, έχουμε δώσει τη μέγιστη δυνατή υποστήριξη στον Νόβα και στον Στεφανόπουλο».

Όταν η κυβέρνηση Στεφανόπουλου παίρνει, τελικά, ψήφο εμπιστοσύνης από τη Βουλή, στις 24 Σεπτεμβρίου 1965, ο νέος Αμερικανός πρεσβευτής στην Αθήνα, Φίλιπς Τάλμποτ δεν κρύβει την ικανοποίησή του για την επιτυχία αυτής της τραγικής για την Ελλάδα επιχείρησης βασιλικού κοινοβουλευτικού πραξικοπήματος.

«Ακόμη και αν οι Παπανδρέου επιστρέψουν στην εξουσία κατά τη διάρκεια του 1966, η κυβέρνηση της οποίας θα ηγούνται τότε, θα φανεί ίσως λιγότερο ενοχλητική για την Ελλάδα και τις δικές μας σχέσεις με την Ελλάδα, από όσο αν εκτοξεύονταν στην εξουσία υπό τις σημερινές φορτισμένες συνθήκες», αναφέρει σε τηλεγράφημά του με ημερομηνία 19 Οκτωβρίου.

Ο Γεώργιος Παπανδρέου θα πεθάνει χωρίς να επανέλθει στην εξουσία που του είχε δώσει ο λαός.

Οσο για τον Ανδρέα Παπανδρέου, θα περάσουν δεκαέξι ολόκληρα χρόνια μέχρι να γίνει πρωθυπουργός, αφού θα μεσολαβήσει η μακρά νύχτα της δικτατορίας.

Στις 29 Δεκεμβρίου 1965 ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, σε επιστολή του προς τον K. Παπακωνσταντίνου είναι προφητικός, καθώς τονίζει: «Οταν προσπαθώ με τα σημερινά δεδομένα να διαγράψω το μέλλον του τόπου, δεν ευρίσκω πώς θα ημπορούσε να επιβιώσει το ελεύθερο πολίτευμα της χώρας».

Δεν θα επιβιώσει.

Οσο και αν οι Αμερικανοί προσπαθούν αργότερα να εμφανιστούν ως μη γνωρίζοντες για το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967, μια έκθεση της CIA από την Αθήνα με ημερομηνία 7 Μαρτίου 1966, έναν ολόκληρο χρόνο πριν από την εγκαθίδρυση της δικτατορίας, καταγράφει όχι μόνο όλους τους μελλοντικούς πραξικοποιματίες, αλλά ακόμη και σε ποιες θέσεις… πρόκειται να μετατεθούν!

Τα έγγραφα

Βρισκόμαστε στον Ιούνιο του 1965.

H κρίση στις σχέσεις του παλατιού με την κυβέρνηση του Γεωργίου Παπανδρέου σοβεί.

Με τηλεγράφημα της 7ης Ιουνίου, ο Αμερικανός επιτετραμμένος Νόρμπερτ Ανσουτς αναφέρεται στο ενδεχόμενο αποσκίρτησης στελεχών της Ενωσης Κέντρου, το οποίο θα γίνει πραγματικότητα πέντε εβδομάδες αργότερα και θα μείνει στην ιστορία ως «αποστασία».

 «Οι επιθέσεις (εναντίον του Παπανδρέου) ίσως επικεντρωθούν στο πρόσωπο του γιου του Ανδρέα, ο οποίος παραμένει η αχίλλειος πτέρνα του» γράφει ο Ανσουτς.

O Ανδρέας έχει εκλεγεί βουλευτής Αχαΐας για πρώτη φορά στις εκλογές του 1964, ενώ η ανάμιξή του στην υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ (επηρεασμού του στρατεύματος προς αντιμοναρχική κατεύθυνση) συνεχίζει να προξενεί προβλήματα στον πρωθυπουργό.

Ο έλεγχος των Ενόπλων Δυνάμεων είναι αιτία αλλά και αφορμή της σύγκρουσης, που κορυφώνεται με το ανακτορικό πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου.

 «H πρεσβεία έχει αξιόπιστες πληροφορίες ότι ο βασιλιάς Κωνσταντίνος θα επιμείνει στο θέμα της διατήρησης του σημερινού Αρχηγού του Γενικού Επιτελείου Στρατού και φαίνεται ότι έχει αποφασίσει είτε να επιβάλει την άποψή του είτε να εξαναγκάσει τον Παπανδρέου σε παραίτηση» τηλεγραφεί ο Ανσουτς στις 30 Ιουνίου.

Το πρωί της ίδιας ημέρας, ο επιτετραμμένος είχε επισκεφθεί τον πρωθυπουργό, τον οποίο ενημέρωσε ότι στις ΗΠΑ υπάρχουν «ανησυχίες» που νομιμοποιούνται «λόγω του συμφέροντος των ΗΠΑ για τη σταθερότητα της Ελλάδας, καθώς και λόγω της διαρκούς υποστήριξης που παρέχουν οι ΗΠΑ προς τις ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις».

Δυστυχώς, ολόκληρο τον μήνα που ακολουθεί, τον μήνα των Ιουλιανών, της ανατροπής του Παπανδρέου από το παλάτι, των βίαιων διαδηλώσεων και της κορύφωσης της πολιτικής κρίσης, η επικοινωνία της αμερικανικής πρεσβείας με το Στέιτ Ντιπάρτμεντ παραμένει απόρρητη.

Από ολόκληρο τον Ιούλιο, έχουν αποχαρακτηριστεί δύο μόνο τηλεγραφήματα.

Το πρώτο, της 9ης Ιουλίου αναφέρεται στις επίσημες αμερικανικές θέσεις.

«Η στάση της πρεσβείας έχει παραμείνει αμετακίνητη από τότε που φάνηκε για πρώτη φορά στον ορίζοντα η σύγκρουση βασιλιά και πρωθυπουργού» γράφει ο Ανσουτς.

«Εχω συστηματικά εκφράσει την άποψη ότι μπορεί να βρεθεί συμβιβαστική λύση που θα επιτρέψει τον διορισμό ατόμων αποδεκτών και από τις δύο πλευρές στα αξιώματα του υπουργού Αμυνας και του αρχηγού του Γενικού Επιτελείου Στρατού.

H ανακίνηση του πολιτειακού ζητήματος σε μια τέτοια χρονική στιγμή θα ήταν για την Ελλάδα μια τραγωδία, από την οποία θα ωφελούνταν μόνο οι κομμουνιστές» προσθέτει.

 «Οπως είναι φυσικό, καμία από τις δύο πλευρές, που ευελπιστούσε να αποσπάσει την αμέριστη υποστήριξη των ΗΠΑ, δεν εξέλαβε τη θέση αυτή με ιδιαίτερο ενθουσιασμό» σημειώνει.

 Τη χρονική στιγμή εκείνη, ο Ανσουτς είχε ήδη λάβει γνώση της επιστολής του βασιλιά προς τον Παπανδρέου, με την οποία ο Κωνσταντίνος ενημέρωνε τον πρωθυπουργό ότι παραμένει αμετακίνητος.

«H επιστολή δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί, όμως ενδεχομένως απολήξει στην παραίτηση της κυβέρνησης» γράφει ο επιτετραμμένος.

«Εδρασε άφρονα»

Ο Ανσουτς συνεχίζει διατυπώνοντας τις αμφιβολίες του για την πολιτική οξυδέρκεια του Κωνσταντίνου, αλλά και περιγράφοντας τη λύση που θα θεωρούσε επιθυμητή.

«Εχω την αίσθηση ότι ο βασιλιάς έδρασε με τρόπο άφρονα, βιαστικά και απότομα, θέτοντας την εσωτερική ασφάλεια σε σοβαρό κίνδυνο, ο οποίος θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί.

Αν οι κινήσεις του έχουν ως αποτέλεσμα την άνοδο μιας σχετικά σταθερής νέας κυβέρνησης (με επικεφαλής, όπως φαίνεται, μια προσωπικότητα της Ενωσης Κέντρου και με τη στήριξη της EPE), χωρίς να φέρουν τους Παπανδρέου και την ΕΔΑ πιο κοντά μεταξύ τους και αποφεύγοντας τη βία, θα αποδειχθεί ότι έχει εκτιμήσει την κατάσταση καλύτερα απ’ ό,τι μπορώ να πιστέψω».

Το επόμενο τηλεγράφημα έχει ημερομηνία 23 Ιουλίου.

Έχει μεσολαβήσει, στις 15 Ιουλίου, η συγκλονιστικής σημασίας κίνηση του Κωνσταντίνου, ο οποίος ορκίζει πραξικοπηματικά κυβέρνηση τριών ατόμων, προτού καν ο Γεώργιος Παπανδρέου υποβάλει επίσημα την παραίτησή του.

Την ημέρα εκείνη ανοίγει ένας δραματικός και συχνά βίαιος κύκλος πανελλήνιων διαδηλώσεων, και ταυτόχρονα αρχίζουν οι αγωνιώδεις προσπάθειες του Κωνσταντίνου να σχηματίσει κυβέρνηση της εμπιστοσύνης του, που θα έχει την πλειοψηφία της Βουλής.

 Στους τρεις πρώτους βουλευτές της Ενωσης Κέντρου, οι οποίοι συμπαρατάσσονται με τον Κωνσταντίνο και πολιτογραφούνται ως «αποστάτες», στην πολιτική ιστορία του τόπου προστίθεται, λίγες ώρες αργότερα, μία άλλη ομάδα, στην οποία βρίσκεται ο μέχρι τότε υπουργός Οικονομικών του Παπανδρέου, Κωνσταντίνος Μητσοτάκης.

O βασιλιάς διορίζει πρωθυπουργό των «αποστατών» τον Γ. Αθανασιάδη Νόβα.

Οι ενέργειες της πρεσβείας στη διάρκεια της κρίσης αυτής δεν περιγράφονται παρά μόνο στο τηλεγράφημα της 23ης Ιουλίου, το οποίο, στον τίτλο, αναφέρει ότι η πρεσβεία έδρασε σε συντονισμό με κάποιο πρόσωπο ή οργανισμό του οποίου το όνομα παραμένει απόρρητο.

Ενα όνομα επίσης απόρρητο περιέχεται και στο τηλεγράφημα της 10ης Αυγούστου, όπου αναφέρεται συνάντηση ανάμεσα στον επιτετραμμένο, στον βουλευτή της E.K.

 Τσουδερό και σε κάποιο τρίτο πρόσωπο.

(Εκτιμάται ότι πρόκειται για αξιωματούχο της CΙΑ)

Κρίσιμη συνάντηση

Ενα γεγονός που αργότερα θα αποκτήσει καθοριστική σημασία είναι η συνάντηση, μέσα στον μήνα Ιούλιο, Αμερικανών αξιωματικών που υπηρετούν στο γραφείο του στρατιωτικού ακολούθου με εκπροσώπους της στρατιωτικής συνωμοτικής οργάνωσης του μετέπειτα δικτάτορα Παπαδόπουλου, που έχουν αποκαταστήσει επαφές με τα ανώτατα διπλωματικά κλιμάκια της αμερικανικής πρεσβείας ήδη από το 1964.

 Οι εκπρόσωποι των επίδοξων πραξικοπηματιών δηλώνουν ότι, από τη στιγμή που θα τους δοθεί το πράσινο φως, σε διάστημα 30 ημερών, θα έχουν οργανώσει στρατιωτικό πραξικόπημα διάρκειας πέντε ετών. Επίσης, δηλώνουν πρόθυμοι να δεχθούν οποιοδήποτε σχέδιο των Αμερικανών, να συγκατανεύσουν στη διχοτόμηση της Κύπρου και στην εκχώρηση τμήματος του νησιού στην Τουρκία.

Τα στοιχεία αυτά περιλαμβάνονται σε άλλα επίσημα αμερικανικά έγγραφα, όχι όμως στα πρόσφατα αποχαρακτηρισθέντα αρχεία του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, όπου αναφέρεται ότι οι ΗΠΑ εξέτασαν άλλες μορφές υπονομευτικής δράσης.

 Συγκεκριμένα, ο επιμελητής των αρχείων, σε μία πολύ ενδιαφέρουσα υποσημείωση επισημαίνει τα εξής: «Την περίοδο 1965-1967, ανώτατοι Αμερικανοί αξιωματούχοι, που ανησυχούσαν ότι η επιστροφή των Γεωργίου και Ανδρέα Παπανδρέου στην εξουσία θα οδηγούσε στη ριζοσπαστικοποίηση της ελληνικής πολιτικής, επιτρέποντας στο Κομμουνιστικό Κόμμα να αποκτήσει επιρροή, εξέτασαν το ενδεχόμενο ανάληψης δράσης στο πλαίσιο της Επιτροπής 303 (πρόκειται για επιτροπή με επικεφαλής τον Σύμβουλο Εθνικής Ασφαλείας του προέδρου ΜακΤζορτζ Μπάντι, η οποία είχε την ευθύνη των πιο πολύπλοκων, επικίνδυνων και πολυέξοδων επιχειρήσεων της CIA για την καταστολή εξεγέρσεων σε φιλικές χώρες).

Ορισμένοι αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τζόνσον πίστευαν ότι πρέπει να ληφθούν ενεργά μέτρα για να ενισχυθεί κάποιο μετριοπαθές καθεστώς και να αποδυναμωθεί η πολιτική βάση των Παπανδρέου.

 O Μπάντι ήταν αντίθετος, υποστηρίζοντας ότι η πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα δεν προξενούσε ανησυχία και ότι οι πολιτικές διαχωριστικές γραμμές δεν ήταν ξεκάθαρες.

H Επιτροπή 303 έφερε αρχικά το θέμα προς συζήτηση, στη συνέχεια το ξανασυζήτησε χωρίς να λάβει απόφαση και τελικά το παρέπεμψε στον υπουργό Εξωτερικών Ρασκ.

O Ρασκ απέρριψε την ανάληψη δράσης μέσω τέτοιων προγραμμάτων, εκτιμώντας ότι οι κίνδυνοι υπερσκελίζουν τα οφέλη.

 Τελικώς, οι ΗΠΑ δεν ανέλαβαν τέτοια δράση».

Η κυβέρνηση Νόβα δεν καταφέρνει να αποσπάσει ψήφο εμπιστοσύνης την 4η Αυγούστου και καταρρέει.

Εν μέσω νέας όξυνσης του πολιτικού κλίματος, ο Κωνσταντίνος προσπαθεί εκ νέου, αυτή τη φορά με πρωθυπουργό τον Ηλία Τσιριμώκο.

Στις 28 Αυγούστου, η κυβέρνηση Τσιριμώκου καταψηφίζεται.

Το γεγονός όμως ότι μόνο 159 βουλευτές ψηφίζουν εναντίον της σημαίνει ότι σταδιακά εξαντλούνται τα περιθώρια κοινοβουλευτικής αντίστασης του Γ. Παπανδρέου.

Σε τηλεγράφημα της 5ης Σεπτεμβρίου, οι δύο πρώτες σελίδες του οποίου παραμένουν απόρρητες, ο επιτετραμμένος περιγράφει τη στάση που, κατά την άποψή του, πρέπει να τηρήσουν οι ΗΠΑ απέναντι στο Γεώργιο Παπανδρέου.

«H πρεσβεία έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η επιστροφή του Γεωργίου Παπανδρέου στην εξουσία πρέπει να αποφευχθεί, αν αυτό είναι εφικτό χωρίς ευθεία και ανοικτή σύγκρουση μαζί του.

Αυτή τη στιγμή, ο Γεώργιος Παπανδρέου είναι πολύ δημοφιλής, και η δημοτικότητά του ενισχύεται τεχνητά λόγω του ότι έχει εκμεταλλευθεί με έξυπνο τρόπο την τρέχουσα έξαρση των αντιμοναρχικών αισθημάτων.

Έχω απόλυτη συναίσθηση του γεγονότος ότι ενδέχεται να χρειαστεί να συνδιαλλαγούμε με τον Παπανδρέου στο μέλλον και άρα επιβάλλεται να δράσουμε με απόλυτη διακριτικότητα και να αποφύγουμε τις εμφανείς εχθρικές ενέργειες».

Ο Ανσουτς συνεχίζει, προσφέροντας ένα ψυχογράφημα του ανατέλλοντος άστρου του Ανδρέα Παπανδρέου. «Είναι δύσκολο να εκφραστούμε κατηγορηματικά για τα κίνητρα του Ανδρέα.

Κατά την άποψή μου, που έχει σχηματιστεί μετά από πέντε-έξι εκτενείς συνομιλίες μαζί του, ο Ανδρέας είναι οπαδός της ουδετερότητας, φιλόδοξος, αμοραλιστής, και συναισθηματικά ασταθής.

Παρότι δεν υπάρχουν ακόμη αδιάσειστες αποδείξεις, πιστεύω ότι πιθανώς ο Ανδρέας συγκαταλεγόταν στους ηγέτες του ΑΣΠΙΔΑ και ότι ευελπιστεί κάποια στιγμή να αποκτήσει ώς ένα σημείο τον έλεγχο του στρατεύματος, στοιχείο που θα δράσει αποφασιστικά στην ελληνική πολιτική ζωή.

Κατά την άποψή του, η πολιτική και στρατιωτική παρουσία της Αμερικής στην Ελλάδα παρεμποδίζει την «ανεξάρτητη» πολιτική την οποία υποστηρίζει.

Πιστεύω ότι ο Ανδρέας θα προσπαθήσει να μειώσει σημαντικά τις ελληνικές στρατιωτικές δαπάνες, θα απομακρύνει σταδιακά την Ελλάδα από τη στενή συνεργασία με το NATO και θα στρέψει την προσοχή του όλο και περισσότερο προς το σοβιετικό μπλοκ, το οποίο αντιλαμβάνεται τόσο ως αναπτυσσόμενη αγορά για τα ελληνικά προϊόντα όσο και ως πηγή βοήθειας για να γεμίσει το κενό που θα δημιουργήσει η μείωση της δυτικής βοήθειας».

O Ανσουτς τονίζει ότι «φυσικός σύμμαχος» του Ανδρέα σε μια τέτοια πολιτική είναι «η Ακρα Αριστερά και οι Κομμουνιστές».

«Να εγκαταλείψουν

τον Παπανδρέου»

Το επόμενο τηλεγράφημα, με ημερομηνία 17 Σεπτεμβρίου, περιγράφει πώς ο Κωνσταντίνος ζήτησε από την πρεσβεία να επηρεάσει βουλευτές, ώστε να εγκαταλείψουν τον Παπανδρέου.

«O βασιλιάς είπε ότι αν η Πρεσβεία διαθέτει επιρροή, η άσκηση της επιρροής αυτής θα ήταν τρομακτικά σημαντική υπό τις παρούσες συνθήκες.

Αν η τωρινή προσπάθεια σχηματισμού κυβέρνησης αποτύχει, είναι άγνωστο τι πρέπει να γίνει στη συνέχεια», τηλεγραφεί ο Ανσουτς.

 Φοβούμενος την εκλογική δύναμη του Παπανδρέου, ο βασιλιάς τόνισε στον πρεσβευτή ότι «είναι εξαιρετικά σημαντικό η νέα κυβέρνηση να μη σχηματιστεί με την υπόσχεση διενέργειας άμεσων εκλογών».

Από το τηλεγράφημα αυτό είναι σαφές ότι ο Κωνσταντίνος, σε περίπτωση νέας αποτυχίας, είχε κατά νου την οργάνωση στρατιωτικού πραξικοπήματος.

«Ο βασιλιάς δεν προσδιόρισε τι μέτρα θα λάβει αν η τρέχουσα προσπάθεια σχηματισμού κυβέρνησης αποτύχει, ούτε απέρριψε μια εξωκοινοβουλευτική λύση», τονίζει ο Ανσουτς.

«Παρ’ όλ’ αυτά, θεώρησα καθησυχαστικούς τους προβληματισμούς του για την αντοχή μιας κυβέρνησης εκλεγμένης από το παρόν κοινοβούλιο καθώς και την αναγνώριση εκ μέρους του της αναγκαιότητας των εκλογών».

O πρέσβης θεωρεί λοιπόν «αναγκαία» τη διενέργεια εκλογών, όμως προσθέτει ότι η λαϊκή βούληση μπορεί να αποτυπωθεί στις κάλπες «ότα έχουν δημιουργηθεί οι κατάλληλες συνθήκες».

Τελικά, στις 24 Σεπτεμβρίου, έπειτα από ένα διήμερο συγκρούσεων στη Βουλή, η κυβέρνηση Στεφανόπουλου κερδίζει ψήφο εμπιστοσύνης με 152 ψήφους υπέρ και 148 κατά.

O Κωνσταντίνος έχει νικήσει.

Ομως, εκτιμώντας την κατάσταση που έχει δημιουργηθεί μετά τη σύσταση της κυβέρνησης Στεφανόπουλου στις 19 Οκτωβρίου, ο άρτι αφιχθείς πρέσβης Φίλιπς Τάλμποτ θεωρεί ότι η λύση που δόθηκε δεν έχει ελαττώσει την αστάθεια.

 «Οι εντάσεις στην ελληνική πολιτική ζωή σήμερα είναι ισχυρότερες από οποιαδήποτε άλλη περίοδο μετά τον εμφύλιο πόλεμο και ενδεχομένως είναι αδύνατο να συγκρατηθούν».

Παρ’ όλ’ αυτά, έχουν ευνοήσει τους στόχους των ανακτόρων και της πρεσβείας για ανάσχεση των Παπανδρέου.

«Ακόμη και αν οι Παπανδρέου επιστρέψουν στην εξουσία στη διάρκεια του 1966, η κυβέρνηση της οποίας θα ηγούνται τότε θα φανεί ίσως λιγότερο ενοχλητική για την Ελλάδα και για τις δικές μας σχέσεις με την Ελλάδα, απ’ ό,τι αν εκτοξεύονταν στην εξουσία στο παρόν φορτισμένο κλίμα».

Εξάλλου, οι εκρηκτικές πολιτικές συνθήκες που δημιουργούνται με την εδραίωση στην εξουσία της κυβέρνησης Στεφανόπουλου ευνοούν τόσο τα ακραία στοιχεία όσο και τις στρατιωτικές συνωμοσίες.

Το πρωτοχρονιάτικο διάγγελμα

Η κατάσταση οξύνεται με το πρωτοχρονιάτικο διάγγελμα του Κωνσταντίνου, ο οποίος μεταξύ άλλων δηλώνει ότι «ο κομμουνισμός αποτελεί μίασμα γεννηθέν έξω της Ελλάδος, εμπνεόμενον και κινούμενον έξωθεν.

Ηθική του είναι το ψεύδος και η προδοσία.

 Μολύνει και καθιστά ανύποπτον εχθρόν της πατρίδος πάντα ερχόμενον εις επαφήν με αυτόν».

«Βαρύ λάθος», χαρακτηρίζει το βασιλικό διάγγελμα η Ενωση Κέντρου, ενώ και ο αρχηγός της EPE Παναγιώτης Κανελλόπουλος δηλώνει στη Βουλή: «Πρέπει να σας είπω απεριφράστως ότι εγώ προσωπικώς δεν θα διετύπουν κατά τον τρόπον αυτόν ένα πρωτοχρονιάτικο διάγγελμα του Βασιλέως».

Κι ενώ στις 16 Φεβρουαρίου 1966 μία κολοσσιαία συγκέντρωση οπαδών της Ενωσης Κέντρου απαιτεί την αποκατάσταση της δημοκρατικής νομιμότητας με επιστροφή του Γεωργίου Παπανδρέου στην πρωθυπουργία, ο μετέπειτα δικτάτορας Γεώργιος Παπαδόπουλος και η συνωμοτική ομάδα του εξετάζουν ήδη, σε συνεργασία με τον αρχηγό του ΓΕΣ Γρηγόριο Σπαντιδάκη, το ενδεχόμενο επέμβασης των ενόπλων δυνάμεων αν οι διαδηλωτές φανούν απειλητικοί για την κυβέρνηση των «αποστατών».

Αν βρεθούν ορθογραφικά λάθει να με συγχωρήσετε.

 Το άρθρο έγραψε και έκανε την Επιμέλεια ο ΠΛΑΤΩΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ