Η παρουσία των Πελασγών είναι από το 25000 – 12500
Οι Πελασγοί στις αρχαίες πηγές
Για τους Πελασγούς στη μυθολογία και την ιστορία, έχουν γράψει πολλοί αρχαίοι Έλληνες συγγραφείς. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι: Ησίοδος, Όμηρος, Έφορος, Στράβων, Σκύμνος, Ηρόδοτος, Μενεκράτης, Παυσανίας, Θουκυδίδης, Ευριπίδης, Αισχύλος, Διονύσιος ο Αλικαρνασσεύς, Αντικλείδης, καθώς και ο Πλάτων.
Ο Όμηρος περιγράφει τον Αχιλλέα να προσεύχεται στον Δωδώνιο Δία ως τον αρχέγονο θεό των Πελασγών: «Βασιλέα Ζευ, φώναξε, Άρχοντα της Δωδώνης, θεέ των Πελασγών, που κατοικούν μακριά, που έχεις τη χειμωνιάτικη Δωδώνη κάτω από την εξουσία σου, όπου οι Ιερείς σου οι Σελλοί κατοικούν γύρω σου με τα πόδια τους άπλυτα και τα καταλύματά τους πάνω στο έδαφος.»
Για την Ήπειρο, στην Ιλιάδα, αναφέρεται στην προσευχή του Αχιλλέα ο Ζευς, ο οποίος προσφωνείται βασιλιάς της Δωδώνης και των Πελασγών.
Ο Στράβων μνημονεύει τον Ησίοδο, ο οποίος είχε αποκαλέσει τη Δωδώνη ως το Πελασγών έδρανον.
Για την Πελοπόννησο, ο Ησίοδος αναφέρει τον μύθο πως πρώτος κάτοικος της Αρκαδίας ήταν ο Πελασγός, ο δε Έφορος ότι όλοι οι Πελασγοί είναι αρκαδικής καταγωγής, σημείο που αναφέρει ο Στράβων.
Ο δε Παυσανίας συμπληρώνει πως την εποχή που βασίλευε ο Πελασγός, όλη η Πελοπόννησος λεγόταν Πελασγία ή Αχαϊκόν Άργος.
Ο δε Διονύσιος Αλικαρνασσεύς διατρανώνει: «των Πελασγών το γένος εκ Πελοποννήσου το αρχαίον».
Αλλά και ο Ευριπίδης στο έργο του «Αρχέλαος» αναφέρει πως «όταν ο Δαναός ήλθε στο Άργος κι έκτισε την πόλη του Ινάχου, και ενώ οι κάτοικοι λέγονταν «Πελασγιώται» εκείνος τους όρισε με νόμο αυτοί σε όλη την αρχαία Ελλάδα να λέγονται Δαναοί».
Επίσης, ο Ηρόδοτος σημειώνει πως «όσο καιρό οι Ίωνες κατοικούσαν στην Πελοπόννησο στην περιοχή της σημερινής Αχαΐας, πριν ακόμη να έλθουν ο Δαναός και ο Ξούθος ονομάζονταν Πελασγοί Αιγιαλείς και που έλαβαν τελικά το όνομα Ίωνες από τον Ίωνα του Ξούθου».
Τέλος, ο Στράβων αναφέρει ότι ο Αισχύλος στις Ικέτιδες, καθώς και στις Δαναΐδες αναφέρεται στην καταγωγή των Πελασγών από το Άργος.
Ο Ηρόδοτος αναφέρει την ύπαρξη πελασγικού έθνους στην Αττική και συμπληρώνει πως όταν ο Κροίσος θέλησε να μάθει ποιοι Έλληνες είναι οι πιο ισχυροί, βρήκε πως πρώτοι ήταν οι Λακεδαιμόνιοι και μετά οι Αθηναίοι, οι πρώτοι από τη φυλή των Δωριέων και οι δεύτεροι από των Ιώνων.
«Πράγματι αυτοί οι λαοί ήσαν οι πλέον εξέχοντες, οι δεύτεροι μεν καταγωγής πελασγικής, οι πρώτοι δε καταγωγής ελληνικής».
Στους Πελασγούς της Φθίας αναφέρεται ο Στράβων.
Εκεί, μεταξύ άλλων περιοχών, ζούσαν Πελασγοί και κατονομάζει τη μία από τις τέσσερις πόλεις του βασιλείου των Πηλέα – Αχιλλέα, το οποίο συμπίπτει με τη σημερινή Ανατολική – Βορειανατολική Φθιώτιδα και τμήματα των σημερινών νομών Λαρίσης και Μαγνησίας το Πελασγικόν Άργος, την αποκαλούμενη αργότερα Κρεμαστή Λάρισα (κοντά στη σημερινή κωμόπολη Πελασγία) στην περιοχή που εκτείνονταν από «τη Θεσσαλία μεταξύ των εκβολών του Πηνειού και των Θερμοπυλών μέχρι της ορεινής χώρας σε όλη την έκταση της Πίνδου, αφού οι Πελασγοί ήταν κυρίαρχοι των τόπων αυτών» και ιδιαίτερα πως είχαν επεκταθεί «προπάντων μεταξύ των Αιολέων που ήταν ανά τη Φθία και τη Θεσσαλία.»
Αργότερα, κατά τους ιστορικούς χρόνους, το νότιο τμήμα της Θεσσαλίας μεταξύ Λάρισας και Φερών διατηρούσε το όνομα Πελασγιώτις.
Για τη Μακεδονία, χαρακτηριστική είναι η αναφορά του Αισχύλου στο έργο Ικέτιδες (235 – 260), όπου ο βασιλιάς Πελασγός απευθυνόμενος στον Χορό, αφού πρώτα διερωτάται για το πλήθος που φέρνει μαζί του ο Δαναός και ότι στην Ελλάδα το μόνο που καταλαβαίνει κάποιος είναι ότι είναι όλοι αυτοί είναι ικέτες, μετά αναφέρει: «Του γηγενούς Παλαίχθονος είμαι εγώ γιος, ο Πελασγός, που κυβερνώ τη χώρα.
Και αφού είμαι ο βασιλιάς επόμενο είναι να πάρουν από μένα τ΄ όνομά τους οι Πελασγοί που κατοικούν τη χώρα.
Όλη αυτή που τη διασχίζει ο αγνός Στρυμόνας στη δυτική πλευρά του.
Και τη χώρα των Περραιβών ακόμη εξουσιάζω και όσα μέρη είναι πέρα από την Πίνδο και της Δωδώνης τα βουνά.
Τα σύνορά μου ορίζει η θάλασσα».
Κατά τον Ηρόδοτο, «τη Σαμοθράκη κατοικούσαν παλαιότερα Πελασγοί».
Ο ίδιος, αναφερόμενος στον 5ο αιώνα π.Χ., σημειώνει τόσο για την Ίμβρο όσο και για τη Λήμνο, ότι την εποχή εκείνη και τα δύο αυτά νησιά τα κατοικούσαν ακόμα οι Πελασγοί.
Και η Λέσβος κατά τον Στράβωνα, λεγόταν Πελασγία.
Ο Αθηναίος Αντικλείδης, Αλεξανδρινός ιστορικός, παραδίδει κατά μαρτυρία του Στράβωνα (E κεφ.B) πως οι Πελασγοί εκείνοι που ζούσαν στη Μακεδονία και στην Αττική ήταν εκείνοι που κατοίκησαν και στα γύρω από την Ίμβρο και τη Λήμνο μέρη και πως μερικοί απ’ αυτούς υπό τον Λύδο τον Τυρρηνό μετανάστευσαν στην Ιταλία, που απετέλεσαν και στη συνέχεια το έθνος των Τυρρηνών ή Ετρούσκων.
Κατά την Περσική εκστρατεία, ο Ηρόδοτος αναφέρει πως οι Κυκλάδες πρόσφεραν 17 πλοία συμπληρώνοντας ότι «και αυτοί ήταν λαός Πελασγικός που αργότερα όμως ονομάσθηκαν Ίωνες».
Για την Κρήτη παραδίδεται, από τον Όμηρο, στην Οδύσσεια η παρουσία των «δίων Πελασγών».
Ο Ηρόδοτος αναφέρει πως στον Ελλήσποντο πελασγικές εγκαταστάσεις υπήρχαν στις περιοχές Πλακία και Σκυλάκη και πως οι Πελασγοί αυτοί του Ελλησπόντου προέρχονταν από την Αττική.
Για τη Μικρά Ασία, ο Όμηρος, στην Ιλιάδα, χαρακτηρίζει τους γείτονες των Κιλίκων της Τρωάδας, Πελασγούς, και συγκεκριμένα αναφέρει πως «ο Ιππόθοος οδηγούσε τα φύλα των κονταρομάχων Πελασγών αυτών που κατοικούσαν στην εύφορη Λάρισσα».
Ο δε Μεκράτης ο Ελαΐτης θεωρεί τους Πελασγούς κατοίκους όλης της ιωνικής ακτής: «την παραλίαν την νυν Ιωνικήν πάσαν από Μυκάλης αρξαμένην υπό Πελασγών οικείσθαι πρότερον».
Ακόμη όμως και ο Ηρόδοτος επισημαίνει για τους Αιολείς πως «στους παλαιότερους χρόνους και αυτοί λέγονταν Πελασγοί».
Και για την Κύπρο ο Ηρόδοτος αναφέρει πως είχαν μεταναστεύσει εκεί Πελασγοί από την Αρχαία Αθήνα, τη Σαλαμίνα, την Κύθνο και από την Αρκαδία. Μάλιστα ο βασιλιάς της Τεγέας, Αγαπήνωρ, ήταν ο ιδρυτής της Πάφου.
Παραπομπές
ΗΡΟΔΟΤΟΣ, ΒΙΒΛΙΟ Α’, ΚΛΕΙΩ 1.56.2: μετὰ δὲ ταῦτα ἐφρόντιζε ἱστορέων τοὺς ἂν Ἑλλήνων δυνατωτάτους ἐόντας προσκτήσαιτο φίλους. ἱστορέων δὲ εὕρισκε Λακεδαιμονίους τε καὶ Ἀθηναίους προέχοντας, τοὺς μὲν τοῦ Δωρικοῦ γένεος, τοὺς δὲ τοῦ Ἰωνικοῦ. ταῦτα γὰρ ἦν τὰ προκεκριμένα, ἐόντα τὸ ἀρχαῖον τὸ μὲν Πελασγικόν
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: Ύστερα έβαλε μπρος να εξετάζει ποιοί ανάμεσα στους Έλληνες ήσαν οι δυνατότεροι, που θα μπορούσε να τους κάνει φίλους.
Και ψάχνοντας έβρισκε πως ξεχώριζαν οι Λακεδαιμόνιοι και οι Αθηναίοι, οι πρώτοι ανάμεσα στους Δωριείς, οι δεύτεροι ανάμεσα στους Ίωνες.
Γιατί αυτά τα έθνη ήσαν τα πιο γνωστά, όντας τα παλιά χρόνια το τελευταίο πελασγικό.
Abel 1966, σελ. 13: “Common fifth century tradition claimed not only that the Pelasgians were the oldest inhabitants of Greece and among the ancestors of the Greek heroes.”
Brug 1985, σελ. 41: “The Greek sources identify the Pelasgians as forerunners of the Greeks in the Peloponnesus and Attica.”
Για κάποιες γενικές πληροφορίες επί του θέματους, βλ. Christiane Sourvinou-Inwood Herodotos (and others) on Pelasgians, στο “Herodotus and his world”, Oxford University Press, 2003 και Michel B. Sakellariou Pelasgés, στο “Peuple préhelléniques d’origine indo-européennee”, Εκδοτική Αθηνών, 1977
Όμηρος, «Ιλιάδα», ραψωδία Π, 233-235
Όμηρος, Ιλιάδα, Π’ 233-235 – Ζεῦ ἄνα Δωδωναῖε Πελασγικὲ.
Στράβων, Γεωγραφικά, Βιβλίο Ε’ – […]καὶ γὰρ Ἀρκαδικὸν ἔθνος φασί, καθάπερ τὸ Πελασγικόν, καὶ πλανητικὸν ἄλλως, ὥσπερ ἐκεῖνο.
Ηρόδοτος, Ιστορίαι, Βιβλίο Ζ’, 94 – Ἴωνες δὲ ὅσον μὲν χρόνον ἐν Πελοποννήσῳ οἴκεον τὴν νῦν καλεομένην Ἀχαιίην, καὶ πρὶν ἢ Δαναόν τε καὶ Ξοῦθον ἀπικέσθαι ἐς Πελοπόννησον, ὡς Ἕλληνες λέγουσι, ἐκαλέοντο Πελασγοὶ Αἰγιαλέες, ἐπὶ δὲ Ἴωνος τοῦ Ξούθου Ἴωνες.
Ηρόδοτος, Ιστορίαι, Βιβλίο Α’, 57 – τὸ Ἀττικὸν ἔθνος ἐὸν Πελασγικὸν.
Strabo, Geography, Book V, 2.4 (LacusCurtius) – And Thessaly is called “the Pelasgian Argos” (I mean that part of it which lies between the outlets of the Peneius River and Thermopylae as far as the mountainous country of Pindus), on account of the fact that the Pelasgi extended their rule over these regions.
ΑΙΣΧΥΛΟΣ, ΙΚΕΤΙΔΕΣ, στίχοι 235-245: ποδαπὸν ὅμιλον τόνδ᾽ ἀνελληνόστολον πέπλοισι βαρβάροισι κἀμπυκώμασι χλίοντα προσφωνοῦμεν; οὐ γὰρ Ἀργολὶς ἐσθὴς γυναικῶν οὐδ᾽ ἀφ᾽ Ἑλλάδος τόπων. ὅπως δὲ χώραν οὔτε κηρύκων ὕπο, ἀπρόξενοί τε, νόσφιν ἡγητῶν, μολεῖν ἔτλητ᾽ ἀτρέστως, τοῦτο θαυμαστὸν πέλει. κλάδοι γε μὲν δὴ κατὰ νόμους ἀφικτόρων κεῖνται παρ᾽ ὑμῶν πρὸς θεοῖς ἀγωνίοις μόνον τόδ᾽ Ἑλλὰς χθὼν συνοίσεται στόχῳ. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: Ποιο να ᾽ν᾽ αυτό το ανελληνόστολο το πλήθος με ξενικιά εντυμή και πέπλα στολισμένοπου προσφωνούμε; βέβαια Αργολική δεν είναι ουδ᾽ απ᾽ τα μέρη η φορεσιά σας της Ελλάδας.
Μα πώς στη χώρα εδώ τολμήσετε να ρθείτε άφοβα χωρίς συνοδειά κηρύκων, δίχως πρόξενο μ᾽ ούτε κι οδηγό, για με είναι θάμα.Βέβαια κλαδιά από μέρος σας, κατά τους νόμους των ικετών, βλέπω στημένα στους βωμούς μας μα μόνο απ᾽ το σημάδι αυτό θα ᾽χε η Ελλάδα να συμπεράνει.
Αισχύλος, Ικέτιδες, στ.250-260 (Perseus) – τοῦ γηγενοῦς γάρ εἰμ’ ἐγὼ Παλαίχθονος ἶνις Πελασγός, τῆσδε γῆς ἀρχηγέτης. ἐμοῦ δ’ ἄνακτος εὐλόγως ἐπώνυμον γένος Πελασγῶν τήνδε καρποῦται χθόνα. καὶ πᾶσαν αἶαν+, ἧς δι’ ἁγνὸς ἔρχεται Στρυμών, τὸ πρὸς δύνοντος ἡλίου, κρατῶ. ὁρίζομαι δὲ τήν τε Περραίβων χθόνα, Πίνδου τε τἀπέκεινα, Παιόνων πέλας, ὄρη τε Δωδωναῖα. συντέμνει δ’ ὅρος ὑγρᾶς θαλάσσης: τῶνδε τἀπὶ τάδε κρατῶ
Ηρόδοτος, Ιστορίαι, Βιβλίο Β’, 51 – τὴν γὰρ Σαμοθρηίκην οἴκεον πρότερον Πελασγοὶ.
Ηρόδοτος, Ιστορίαι, Βιβλίο Ε’, 26 – λαβὼν δὲ παρὰ Λεσβίων νέας εἷλε Λῆμνόν τε καὶ Ἴμβρον, ἀμφοτέρας ἔτι τότε ὑπὸ Πελασγῶν οἰκεομένας.
Ηρόδοτος, Ιστορίαι, Βιβλίο Ζ’, 95 – νησιῶται δὲ ἑπτακαίδεκα παρείχοντο νέας, ὡπλισμένοι ὡς Ἕλληνες, καὶ τοῦτο Πελασγικὸν ἔθνος; ὕστερον δὲ Ἰωνικὸν ἐκλήθη κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον καὶ οἱ δυωδεκαπόλιες Ἴωνες οἱ ἀπ᾽ Ἀθηνέων.
Όμηρος, Οδύσσεια, τ’ 175 – Κρήτη τις γαῖ’ ἔστι μέσῳ ἐνὶ οἴνοπι πόντῳ ἐν δ’ ἄνθρωποι πολλοὶ ἀπειρέσιοι, καὶ ἐννήκοντα πόληες ἐν μὲν Ἀχαιοί, ἐν δ’ Ἐτεόκρητες μεγαλήτορες, ἐν δὲ Κύδωνες Δωριέες τε τριχάϊκες δῖοί τε Πελασγοί.
Ηρόδοτος, Ιστορίαι, Βιβλίο Α’, 57 – καὶ τῶν Πλακίην τε καὶ Σκυλάκην Πελασγῶν οἰκησάντων ἐν Ἑλλησπόντῳ, οἳ σύνοικοι ἐγένοντο Ἀθηναίοισι, καὶ ὅσα ἄλλα Πελασγικὰ ἐόντα πολίσματα τὸ οὔνομα μετέβαλε.
Όμηρος, Ιλιάδα, Β’ 840 – Ἱππόθοος δ’ ἄγε φῦλα Πελασγῶν ἐγχεσιμώρων τῶν οἳ Λάρισαν ἐριβώλακα ναιετάασκον.
Ηρόδοτος, Ιστορίαι, Βιβλίο Ζ’, 90 – οὗτοι μὲν οὕτω ἐστάλατο, Κύπριοι δὲ παρείχοντο νέας πεντήκοντα καὶ ἑκατόν, ἐσκευασμένοι ὧδε τὰς μὲν κεφαλὰς εἱλίχατο μίτρῃσι οἱ βασιλέες αὐτῶν, οἱ δὲ ἄλλοι εἶχον κιθῶνας, τὰ δὲ ἄλλα κατά περ Ἕλληνες. τούτων δὲ τοσάδε ἔθνεα εἰσί, οἳ μὲν ἀπὸ Σαλαμῖνος καὶ Ἀθηνέων, οἳ δὲ ἀπ᾽ Ἀρκαδίης, οἳ δὲ ἀπὸ Κύθνου, οἳ δὲ ἀπὸ Φοινίκης, οἳ δὲ ἀπὸ Αἰθιοπίης, ὡς αὐτοὶ Κύπριοι λέγουσι.
https://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/library/browse.html?text_id=30&page=1
ΗΡΟΔΟΤΟΣ
Ἱστορίαι (1.1.1-1.4.4)
………….
Ο Όμηρος περιγράφει τον Αχιλλέα να προσεύχεται στον Δωδωναίο Δία ως αρχέγονο Θεό των Πελασγών: «Ζευ άνα Δωδωναίε Πελασγικέ τηλόθι ναίων Δωδώνης μεδέων δυσχειμέρου, αμφί δε Σελλοί σοι ναίουσι υποφήται ανιπτόποδες χαμαιεύναι…» («Δία, άρχοντα Δωδωναίε Πελασγικέ, κάτοικε προστάτη της Δωδώνης πέρα της κακοχείμωνης, που γύρω σου παραστέκουν οι χρησμολόγοι, χαμόκοιτοι Σελλοί με τ’ άπλυτα ποδάρια» – Ομήρου «Ιλιάς», Ραψωδία Π, στίχοι 233-235)
https://emprosnews.wordpress.com/2016/08/26/η-καταγωγη-των-ελληνων-4/
……………….
ΣΤΡΑΒΩΝ
Ο Μέγας Γεωγράφος Στράβων, ο οποίος ξε-στραβώνει όποιους τον μελετήσουν αναφέρει πως οι Πελασγοί ήταν αρχαίο φύλο που επικράτησε, κυριάρχησε σε όλη την ελληνική τότε επικράτεια και κυρίως στα αιολικά φύλα της Θεσσαλίας, καθώς απαξάπαντες το ομολογούν.
https://www.ebdomi.com/arthra-apopseis/10989-ek-pelasgwn-arxesthai.html
………….
Ο Μενεκράτης ο Ελαΐτης αναφέρει ότι οι Πελασγοί κατοικούσαν στην Ιωνική παραλία και τα γύρω νησιά, όπως τη Μυκάλη, προτού εκδιωχθούν από τους μεταγενέστερους αποίκους Έλληνες, σύμφωνα με το κείμενο που δημοσιεύθηκε στο Πανεπιστήμιο Πατρών.
Σημασία της αναφοράς του Μενεκράτη:
Ιστορική Πηγή: Ο Μενεκράτης, συγγραφέας του έργου Περὶ κτίσεων (Περί κτίσεων), καταγράφει μια αρχαία παράδοση για την προέλευση των Πελασγών στην Ιωνία και τη Μικρά Ασία.
Προέλευση και Μνήμη: Η αναφορά αυτή δείχνει ότι οι Πελασγοί θεωρούνταν παλαιότεροι κάτοικοι της περιοχής, πριν από την έλευση και εγκατάσταση Ελλήνων, αφήνοντας μια αίσθηση αρχαίας μνήμης για τον τόπο.
……………………….
Πελασγοί
ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ
Πελασγοί
Pelasgians
Πελασγική Ελλάδα
Πελασγός
(αυθαίρετη σύγχρονη αναπαράσταση)
– Ένας ιστορικός λαός της Βαλκανικής Χερσονήσου
Προελληνικό φύλο εγκατεστημένο έως τη Μυκηναϊκή περίοδο σε διάφορες περιοχές του Ελλαδικού και Αιγαιακού χώρου.
Πελασγικές κοινότητες επέζησαν έως τις αρχές του 5ου αι. π.Χ. στις περιοχές της Χαλκιδικής και της Προποντίδας.
Οι παλαιότεροι κάτοικοι της Ελλάδας ονομάστηκαν Πελασγοί, όπως κι όλες οι φυλές που κατοίκησαν στην Ελλάδα την Προϊστορική Εποχή.
Ο Στράβων αναφέρει ότι η φυλή των Πελασγών κατοικούσε στη θεσσαλική περιοχή που λεγόταν Πελασγικό Άργος και αργότερα ονομάστηκε Πελασγιώτιδα.
Ανάλυση
Οι Πελασγοί από κάποιους αρχαίους συγγραφείς θεωρούνταν Έλληνες.
Περιοχές όπως η Θεσσαλία και η Αττική θεωρούνταν παραδοσιακά ως περιοχές στις οποίες κατοικούσαν Πελασγοί.
Γενάρχης των Πελασγών αναφέρεται ο Πελασγός. Με το όνομά του συνδέθηκαν πολυάριθμοι θρύλοι και παραδόσεις.
Ιστορικές μαρτυρίες
Περί των Πελασγών έχουν αφήσει μαρτυρίες πολλοί αρχαίοι Έλληνες συγγραφείς από τους μυθικούς χρόνους.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι Ησίοδος, Όμηρος, Έφορος, Στράβων, Σκύμνος, Ηρόδοτος, Μενεκράτης, Παυσανίας, Θουκυδίδης, Ευριπίδης, Αισχύλος, Διονύσιος ο Αλικαρνασεύς, Αντικλείδης καθώς και ο Πλάτων.
Οι αναφορές των παραπάνω ακολουθούν κατά περιοχή εξάπλωσης των Πελασγών.
Τόποι εξάπλωσης
Πελοπόννησος
Πρώτος ο Ησίοδος παραδίδει την παράδοση ότι πρώτος κάτοικος της Αρκαδίας ήταν ο Πελασγός.
Ο Έφορος αναφέρει ότι όλοι οι Πελασγοί είναι Αρκαδικής καταγωγής, σημείο που αναφέρει ο Στράβων.
Ο Παυσανίας συμπληρώνει πως την εποχή που βασίλευε ο Πελασγός, όλη η Πελοπόννησος λεγόταν Πελασγία ή Αχαϊκόν Άργος.
Ο Διονύσιος Αλικαρνασεύς αναφέρει: “των Πελασγών το γένος εκ Πελοποννήσου το αρχαίον”.
Αλλά και ο Ευριπίδης στο έργο του “Αρχέλαος” αναφέρει: “πως όταν ο Δαναός ήλθε στο Άργος και έκτισε την πόλη του Ινάχου, και ενώ οι κάτοικοι λέγονταν “Πελασγιώται” εκείνος τους όρισε με νόμο αυτοί σε όλη την αρχαία Ελλάδα να λέγονται Δαναοί.
Επίσης ο Ηρόδοτος σημειώνει πως “όσο καιρό οι Ίωνες κατοικούσαν στη Πελοπόννησο στη περιοχή της σημερινής Αχαΐας, πριν ακόμη να έλθουν ο Δαναός και ο Ξούθος ονομάζονταν Πελασγοί Αιγιαλείς και που έλαβαν τελικά το όνομα Ίωνες από τον Ίωνα του Ξούθου”.
Τέλος ο Στράβων, αναφέρει ότι ο Αισχύλος στις “Ικέτιδες” καθώς και στις “Δαναΐδες” αναφέρεται στη καταγωγή των Πελασγών από το Άργος.
Αττική
Ο Ηρόδοτος αναφέρει την ύπαρξη Πελασγικού έθνους στην Αττική: “Το Αττικόν έθνος εόν Πελασγικόν”, και συμπληρώνει πως όταν ο Κροίσος θέλησε να μάθει ποιοί Έλληνες είναι οι πλέον ισχυροί, πληροφορήθηκε ότι πρώτοι ήταν οι Λακεδαιμόνιοι και μετά οι Αθηναίοι, οι πρώτοι από τη φυλή των Δωριέων και οι δεύτεροι από των Ιώνων.
“Πράγματι αυτοί οι λαοί ήσαν οι πλέον εξέχοντες, οι δεύτεροι μεν καταγωγής Πελασγικής, οι πρώτοι δε καταγωγής Ελληνικής”.
Για τη διάκριση πελασγική – ελληνική, δείτε παρακάτω
Θεσσαλία
Για τους Πελασγούς στην Θεσσαλία αναφέρεται ο Στράβων, ο οποίος και αποκαλεί όλη τη Θεσσαλία Πελασγικόν Άργος και συγκεκριμένα: “τη Θεσσαλία μεταξύ των εκβολών του Πηνειού και των Θερμοπυλών μέχρι της ορεινής χώρας σε όλη την έκταση της Πίνδου, αφού οι Πελασγοί ήταν κυρίαρχοι των τόπων αυτών” και ιδιαίτερα ότι είχαν επεκταθεί “προπάντων μεταξύ των Αιολέων που ήταν ανά τη Θεσσαλία.”
Σημειώνεται όμως ότι και κατά τους ιστορικούς χρόνους, το νότιο τμήμα της Θεσσαλίας μεταξύ Λάρισας και Φερών διατηρούσε το όνομα Πελασγιώτιδα.
Ήπειρος
Η Ήπειρος και ιδιαίτερα η Δωδώνη αποτελούσε το κέντρο των Πελασγών.
Ο Ηρόδοτος αποκαλεί τη Δωδώνη ως το Πελασγών έδρανο. Εδώ υπήρχε και το μέγα ιερό του Δωδωναίου Διός, το περίφημο ομώνυμο μαντείο καθώς και ένα από τα αρχαιότερα θέατρα του Ελλαδικού χώρου.
Μακεδονία
Χαρακτηριστική είναι η αναφορά του Αισχύλου στο έργο Ικέτιδες (250) όπου ο βασιλεύς Πελασγός αναφέρει:
“Του γηγενούς παλαίχθονος είμαι εγώ υιος, ο Πελασγός, που κυβερνώ τη χώρα.
Και αφού είμαι ο βασιλέας επόμενο είναι να πάρουν από μένα το όνομά τους οι Πελασγοί που κατοικούν τη χώρα.
Όλη αυτή που τη διασχίζει ο αγνός Στρυμόνας στη δυτική πλευρά του.
Και την χώρα των Περραιβών ακόμη εξουσιάζω και όσα μέρη είναι πέρα από την Πίνδο και της Δωδώνης τα όρη. Τα σύνορά μου ορίζει η θάλασσα”.
Σαμοθράκη
Κατά τον Ηρόδοτο “Την γαρ Σαμοθρηίκην οίκεον πρότερον Πελασγοί” (Την Σαμοθράκη κατοικούσαν παλαιότερα οι Πελασγοί) εκ των οποίων προέρχονται τα μυστήρια των Καβείρων.
Ίμβρος – Λήμνος
Ο Ηρόδοτος αναφερόμενος στον 5ο αιώνα π.Χ. σημειώνει, τόσο για την Ίμβρο όσο και για τη Λήμνο, ότι την εποχή εκείνη και τις δύο αυτές νήσους τα κατοικούσαν ακόμα οι Πελασγοί.
Λέσβος
Και η Λέσβος κατά τον Στράβωνα, λέγονταν Πελασγία, που σαφώς σημαίνει ότι κατοικείτο από Πελασγούς.
Κυκλάδες
Κατά την Περσική εκστρατεία ο Ηρόδοτος αναφέρει πως οι Κυκλάδες πρόσφεραν 17 πλοία συμπληρώνοντας ότι: “και αυτοί ήταν λαός Πελασγικός που αργότερα όμως ονομάσθηκαν Ίωνες”.
Κρήτη
Για τους Πελασγούς στη Κρήτη παραδίδεται από τον Όμηρο, στην Οδύσσεια (Τ 175) η παρουσία των “δίων Πελασγών”.
Ελλήσποντος
Ο Ηρόδοτος αναφέρει την ύπαρξη Πελασγικών εγκαταστάσεων στον Ελλήσποντο.
Αυτοί οι Πελασγοί κατοικούσαν στη Πλακία και Σκυλάκη.
Επιπλέον αναφέρει ότι οι Πελασγοί αυτοί του Ελλησπόντου προέρχονταν από την Αττική.
Μικρά Ασία
Ο Όμηρος στην Ιλιάδα (Β 840) χαρακτηρίζει τους γείτονες των Κιλίκων της Τρωάδας Πελασγούς.
Συγκεκριμένα αναφέρει “Ο Ιππόθοος οδηγούσε τα φύλα των κονταρομάχων Πελασγών αυτών που κατοικούσαν στην εύφορη Λάρισσα.
Ο δε Μεκράτης ο Ελαΐτης θεωρεί τους Πελασγούς κατοίκους όλης της Ιωνικής παραλίας “την παραλίαν την νυν Ιωνικήν πάσαν από Μυκάλης αρξαμένην υπό Πελασγών οικείσθαι πρότερον”.
Ακόμη όμως και ο Ηρόδοτος επισημαίνει για τους Αιολείς πως: “στους παλαιότερους χρόνους και αυτοί λέγονταν Πελασγοί”.
Κύπρος
Και για την Κύπρο ο Ηρόδοτος αναφέρει πως είχαν μεταναστεύσει εκεί Πελασγοί από την Αθήνα, τη Σαλαμίνα, την Κύθνο καθώς και από την Αρκαδία. Μάλιστα ο βασιλέας της Τεγέας ο Αγήνωρ ήταν ο ιδρυτής της Πάφου.
Η δε Κυπριακή διάλεκτος ομοιάζει με την αρκαδική, την αρχαιότερη διάλεκτο της Πελοποννήσου. Επίσης κατά την παράδοση ο Αιακίδης Τεύκρος με μερικούς Τρώες αιχμαλώτους ήταν εκείνος που έκτισε τη Σαλαμίνα της Κύπρου.
Ετρουρία
Ο Αθηναίος Αντικλείδης, Αλεξανδρινός ιστορικός, παραδίδει κατά μαρτυρία του Στράβωνα πως οι Πελασγοί εκείνοι που ζούσαν στη Μακεδονία και στην Αττική ήταν εκείνοι που κατοίκησαν και στα γύρω από την Ίμβρο και τη Λήμνο μέρη και πως μερικοί απ΄ αυτούς υπό τον Λυδό τον Τυρρηνό μετανάστευσαν στην Ιταλία που απετέλεσαν και στη συνέχεια το έθνος των Τυρρηνών ή Ετρούσκων
Πελασγοί και Έλληνες
Αν και ο Ηρόδοτος ταυτίζει τους Έλληνες με τους Πελασγούς δέχεται ότι το Αττικό Πελασγικό έθνος μεταβλήθηκε σε ελληνικό και τη “γλώσσα μετέμαθε” αποκαλώντας τους Πελασγούς “βαρβαρόφωνους”, πλην όμως ισχυρίζεται πως δεν μπορεί να είναι σίγουρος για το θέμα καθόσον “ουκ έχω ατρεκέως ειπείν”.
Στηριζόμενος όμως σε αποικίες των Πελασγών της εποχής του σημειώνει (κρίνοντας) πως οι Πελασγοί θα ομιλούσαν γλώσσα βαρβαρική που άλλαξαν όταν έγιναν Έλληνες, σημειώνοντας περιοχές των οποίων οι ονομασίες σταδιακά από πελασγικές έγιναν ελληνικές.
Στο σημείο αυτό, της σταδιακής μετονομασίας σημειώνει ο Θουκυδίδης πως “Προ των Τρωικών δεν φαίνεται να επιχείρησε τίποτα ενωμένη η Ελλάδα.
Φρονώ πως ούτε καν το όνομα αυτό δεν είχε η χώρα, αλλά πριν τους χρόνους του Έλληνα (υιου του Δευκαλίωνα) τις ονοματοδοσίες των τόπων έδιναν οι παλαιότεροι κάτοικοι οι Πελασγοί.
Όταν όμως ο Έλληνας και οι απογόνοι του έγιναν ισχυροί στη Φθιώτιδα (υπονοώντας πιθανώς μετά τον κατακλυσμό, την επιστροφή των Ηρακλειδών) άρχισαν όλοι οι λαοί αυτοί να ονομάζονται Έλληνες με κάποια βεβαίως καθυστέρηση της επικράτησης του νέου ονόματος.
Συνεπώς φαίνεται πως αρχαίοι Έλληνες ιστορικοί χρησιμοποιούσαν το όνομα “Πελασγοί” προκειμένου να δηλώσουν με αυτό το σύνολο ή το μεγαλύτερο μέρος των Πρωτοελλήνων του γενικότερου ελλαδικού χώρου.
Πελασγός
Γενάρχης των Πελασγών αναφέρεται ο “Πελασγός”.
Με το όνομά του συνδέθηκαν πολυάριθμοι θρύλοι και παραδόσεις.
Σύμφωνα με μια από αυτές, ο Πελασγός ήταν ο πρώτος άνθρωπος που αναδύθηκε από το έδαφος και έγινε έτσι γενάρχης των ανθρώπων.
Στην Αρκαδία, όπου υπήρχε αυτή η παράδοση, πίστευαν ότι υιος του Πελασγού από τη νύμφη Κυλλήνη, ήταν ο Λυκάων, ο μυθικός βασιλέας της Αρκαδίας. Αυτή ονομάστηκε στην αρχή Πελασγία, από το όνομα του γενάρχη της.
Ο Πελασγός αναφερόταν και ως ιδρυτής του Άργους της Πελοποννήσου, γιος του Αγήνορα και πατέρας της Λάρισας.
Σύμφωνα με άλλη πηγή ήταν υιος του Ποσειδώνα και της νύμφης Λάρισας, αδελφός του Αχαιού και του Φθίου.
Άλλες παραδόσεις αναφέρουν ότι ήταν ο μυθικός γενάρχης των Πελασγών της Θεσσαλίας ή ότι ήταν γιος του Αιρέστορα και εγγονός του Έκβασου, οικιστή της Παρρασίας, στην Αρκαδία.
Πελασγικό Τείχος
Με το όνομα αυτό είναι γνωστό το πανάρχαιο, Κυκλώπειο, λίθινο τείχος της Ακρόπολης των Αθηνών, που τα λείψανά του σώζονται μέχρι σήμερα και που, σύμφωνα με την παράδοση, είχε κτισθεί από τους Πελασγούς.
Γενικότερα, ονομάζονται πελασγικά τείχη τα πανάρχαια, προϊστορικά τείχη, που αποτελούνταν από τεράστιους λαξεμένους ογκόλιθους και που βρίσκονται σε διάφορα μέρη της Ελλάδας σε ερείπια.
Με το όνομα Πελασγοί αποκαλούσαν, μερικοί αρχαίοι συγγραφείς, τα φύλα που υπήρχαν πριν τους Έλληνες στον αρχαίο Ελλαδικό χώρο, αλλά και πέρα από αυτόν.
Ιστορική Ερμηνεία
Είναι αρκετά πιθανόν η λέξη “Πελασ-γοί” να αποτελεί μετεξέλιξη της λέξης “Βερεσ-γοί”.
Αν αυτό συμβαίνει τότε ο λαός αυτός συνδέεται με τους εξής λαούς:
-
Βερέσκυνθες
-
Βρύγες
-
Φρύγες
-
Περραιβοί
-
Πίερες
Επίσης πιθανά τοπωνύμια που συνδέονται με αυτούς είναι:
-
Βρυγηίδα λίμνη,
-
Φερές ή Φερραί, πόλη Θεσσαλίας
-
Φαρκαδόνα, πόλη Θεσσαλίας
-
Βέροια ή Βέρροια, πόλη Μακεδονίας
-
Βέρμιο όρος
-
Βόρας όρος
-
Πέργη, πόλη της Μ. Ασίας
-
Πέργαμος, πόλη της Μ. Ασίας
-
Παρνασσός, όρος Βοιωτίας
-
Πάρνης, όρος Αττικής
-
Πάρνων, όρος Λακωνίας
-
Πειραιεύς, πόλη Αττικής
-
Πάρος, νήσος Κυκλάδων
-
Πείραιο, λιμένας Κορινθίας
-
Άργος, πόλη Ορεστίδας
-
Ορεστίδα, περιοχή Μακεδονίας
-
Άργος, πόλη Πελοποννήσου
-
Άραχθος ποταμός
-
Πέλλα, πόλη Μακεδονίας
-
Παλλήνη, Χαλκιδικής
-
Παλλήνη Αττικής
-
Πελοπόννησος
-
Παγασές, πόλη Θεσσαλίας
-
Φλεγύες
Είναι αρκετά πιθανόν οι Πελασγοί να αντιπροσωπεύονται από τους εξής βασιλείς:
Στην Αθήνα:
-
Ερεχθεύς
-
Εριχθόνιος
Στο Άργος:
-
Φορωνεύς
-
Πελασγός
-
Άργος Α’
-
Φόρβας
Αρχαίες Αναφορές
Σημειώνεται επίσης ότι:
1) Ο Αισχίνης αναφέρει ότι οι βασιλείς του Άργους καυχώνται ότι είναι στο γένος Πελασγοί και το γένος των Πελασγών άρχει μέχρι της Παιονίας και του Στρυμόνος ποταμού: «Του γηγενούς γαρ ειμ’ εγώ ίνις Πελασγός, τησδε γης αρχηγέτης.
2) Ο Διόδωρος Σικελιώτης, σχετικά με τους Πελασγούς, αναφέρει ότι: «μετά από αυτά, ο Τρίοπας, ένας από τους γιους του Ήλιου και της Ρόδου έπλευσε στη Θεσσαλία, για να βοηθήσει ως σύμμαχος τα τέκνα του Δευκαλίωνα, μαζί με τα οποία έδιωξε τους Πελασγούς από τη Θεσσαλία και έλαβε μερίδιο το λεγόμενο Δώτιο Πεδίο» .
«Ο Ξάνθος του Τρίοπα, που ήταν βασιλέας των Πελασγών του Άργους, αφού κατέλαβε ένα μέρος της χώρας της Λυκίας στην αρχή εγκαταστάθηκε εκεί, βασιλέας στους Πελασγούς που τον είχαν ακολουθήσει, στη συνέχεια πέρασε στη Λέσβο που την βρήκε έρημο και την ονόμασε Πελασγία, ενώ πριν λέγονταν Ίσσα .
«Όσο καιρό ο Διόνυσος πολιορκούσε το Ρήγιο, οι Κέλτες που κατοικούσαν πέρα από τις Άλπεις πέρασαν τις στενές διαβάσεις και με μεγάλες δυνάμεις κατέλαβαν την περιοχή μεταξύ των Απεννίνων και των Άλπειων εκδιώκοντας τους κατοίκους της Τυρρηνίας.
Γι αυτούς μερικοί λένε πως ήταν άποικοι από τις 12 πόλεις της Τυρρηνίας, ενώ άλλοι αναφέρουν ότι ήταν Πελασγοί που κατέφυγαν πριν από τα Τρωικά, με τον κατακλυσμό του Δευκαλίωνα, σε αυτόν τον τόπο και εγκαταστάθηκαν.
3) Ο Στράβωνας, επικαλούμενος τους Ησίοδο και Όμηρο, αναφέρει ότι οι Πελασγοί ήσαν οι αρχαιότεροι κάτοικοι της Ελλάδας, πρβ: «Οι δε Πελασγοί των περί την Ελλάδα δυνασευσάντων αρχαιότατοι λέγονται και ο ποιητής φησίν ούτω «Ζευ άνα, Δωδωναίε, Πελασγικέ».
Ο δε Ησίοδος: «Δωδώνην φηγόν τε Πελασγών εύρανον ήεν» Στράβων Ζ, Ήπειρος.
4) Ο Όμηρος αποκαλεί την Θεσσαλία «Πελασγικό Άργος» και επιπλέον αναφέρει ότι ότι οι διάφορες φυλές των Πελασγών κατά τα Τρωικά ήσαν άλλες με τους Αχαιούς και άλλες με τους Τρώες.
Συγκεκριμένα οι φυλές που κατοικούσαν στη Λάρισα ήσαν με το μέρος των Τρώων, πρβ: «Ο Ιππόθοος οδηγούσε φυλές Πελασγών που ήσαν πολύ ικανές στο δόρυ και κατοικούσαν στην Λάρισα με την εύφορη χώρα», Ιλιάδα Β 840), ενώ οι Πελασγοί της Κρήτης και του Πελασγικού Άργους (Θεσσαλίας) ήσαν με το μέρος των Αχαιών στον Τρωικό πόλεμο, «Αυτοί που κατοικούσαν στο Πελασγικό Άργος (= η Θεσσαλία), την Άλο, την Αλόπη, την Τρηχίνα, τη Φθία και την Ελλάδα, που βγάζει ωραίες γυναίκες, που έφεραν το όνομα Μυρμιδόνες, Έλληνες και Αχαιοί, είχαν πενήντα πλοία με αρχηγό τον Αχιλλέα» (Ιλιάδα Β 683 688).
Οι Παίονες, σύμφωνα με τον Όμηρο, ήταν κι αυτοί πελασγικής καταγωγής, πρβ «Στο μέρος της θαλάσσης οι τοξοφόροι Παίονες, των Πελασγών το θείον γένος» (Ιλιάδα, Κ 450-455).
Απλώς είχαν πάει με το μέρος των Τρώων.
Κατά τα περσικά οι Παίονες πήγαν με το μέρος των Περσών.
Ο Ησίοδος αναφέρει ότι στην Ήπειρο (στη Δωδώνη) ήταν η έδρα των Πελασγών (= όπου οι κάτοικοι λέγονταν και Γραικοί, σύμφωνα με τον Αριστοτέλη), καθώς και ότι η Ελλοπία ήταν πόλη των Πελασγών.
«Είναι κάποια Ελλοπία πολύσπαρτη κι ομορφολίβαδη, πλούσια. Εκεί κάποια Δωδώνη στην άκρη της είναι κτισμένη πύλη.
Αυτήν ο Δίας αγάπησε και έκανε το μαντείο του και κατοικούσαν στο βάθος της.
(Ησίοδος Ηοίαι Απόσπασμα 66 = στίχος 240).
«Στη Δωδώνη, την έδρα των Πελασγών, πήγε Και σε αυτούς που κατοικούσαν στο βάθος της δρυός στο φούσκωμα του βροχοδερμένου ποταμού» (Ησίοδος, Ηοίαι απόσπασμα 102 = στίχος 319)
5) Ο Διονύσιος Αλικαρνασσέας αναφέρει ότι οι Πελασγοί ήταν φύλο Ελληνικό καθώς επίσης ότι οι Πελασγοί από τη Θεσσαλία εξαπλώθηκαν σε πολλά μέρη της Ασίας και Ευρώπης ( Κρήτη, Κυκλάδες, Όλυμπο, Βοιωτία, Ασία κ.τ.λ).
«Σκεδασθέντες οι Πελασγοί απήλθον εκ Θεσσαλίας εις Κρήτην και κατέσχον τινάς των Κυκλάδων νήσων.
Άλλοι πάλιν εξ αυτών κατήλθον εις την Όσσαν, άλλοι μετέβησαν εις τον Όλυμπον, άλλοι δε εις την Βοιωτίαν και Φωκίδα και Ευβοιαν διεκομίσθησαν.
Οι δε εις την Ασίαν διαπεραιωθέντες κατέσχον πολλά μέρη περί τον Ελλήσποντον και των παρακειμένων νήσων και έστειλαν αποικίαν εις την Λέσβον» (Διονύσιος Άλικαρνασέας, «ην δε και το των Πελασγών γένος Ελληνικόν» (Διονύσιος Αλικαρνασσεύς, “Ρωμαϊκή Αρχαιολογία”.
6) Ο Πλούταρχος αναφέρει ότι στην Ήπειρο: «Εξιστορούν ότι μετά τον κατακλυσμό πρώτος βασιλέας των Θεσπρωτών και των Μολοσσών έγινε ο Φαέθων, ένας από εκείνους που έφθασαν στην Ήπειρο μαζί με τον Πελασγό.
Μερικοί αναφέρουν ότι ο Δευκαλίων και η Πύρρα, αφού ίδρυσαν εκεί το ιερό της Δωδώνης κατοίκησαν στους Μολοσσούς» (Πλουτάρχου, Πύρρος.
7) Ο Παυσανίας λέει ότι ο Πελασγός ήταν ο πρώτος αυτόχθων βασιλέας της Αρκαδίας και από αυτόν ονομάσθηκε Πελασγία η Πελοπόννησος,
Εσωτερική Αρθρογραφία
-
Λέλεγες
-
Παφλαγόνες

Αφήστε μια απάντηση