Σας ευχαριστώ θερμά για το ενδιαφέρον σας και την αναδημοσίευση των άρθρων μου. Θα εκτιμούσα ιδιαίτερα αν, κατά την κοινοποίηση, σ̲υ̲μ̲π̲ε̲ρ̲ι̲λ̲α̲μ̲β̲ά̲ν̲α̲τ̲ε̲ ̲κ̲α̲ι̲ ̲τ̲ο̲ν̲ ̲σ̲ύ̲ν̲δ̲ε̲σ̲μ̲ο̲ ̲(̲l̲i̲n̲k̲)̲ ̲τ̲ο̲υ̲ ̲ά̲ρ̲θ̲ρ̲ο̲υ̲ ̲μ̲ο̲υ̲.
Αυτό όχι μόνο αναγνωρίζει την πηγή, αλλά επιτρέπει και σε άλλους να ανακαλύψουν περισσότερο περιεχόμενο.
Η υποστήριξή σας είναι πολύτιμη για τη συνέχιση της δουλειάς μου.
Απόδοση στα ελληνικά: Απολλόδωρος – Mark Keenan | 30 Οκτωβρίου 2025
Οι περισσότεροι άνθρωποι αποφοιτούν από το σχολείο γνωρίζοντας τριγωνομετρία, αλλά όχι πώς δημιουργείται το χρήμα.
Μαθαίνουμε να ψηφίζουμε κόμματα, αλλά σπάνια εξετάζουμε ποιος διαμορφώνει το οικονομικό πεδίο στο οποίο πρέπει να κινηθούν αυτά τα κόμματα.
Ωστόσο, για περισσότερο από έναν αιώνα, η δύναμη να δημιουργείται χρήμα ως τοκοφόρο χρέος έχει συγκεντρώσει σιωπηλά τον οικονομικό και πολιτικό έλεγχο σε ιδιωτικά χέρια.
Το αποτέλεσμα είναι ένας κόσμος όπου οι χώρες αγωνίζονται υπό το βάρος των σύνθετων υποχρεώσεων, η δημόσια συζήτηση περιστρέφεται γύρω από τα περιθώρια της πολιτικής και ολόκληρες κοινωνίες εξαρτώνται από ένα πιστωτικό σύστημα που δεν έχουν σχεδιάσει ούτε κατανοούν πλήρως.
Αυτό το δοκίμιο συνοψίζει βασικά επιχειρήματα και αποσπάσματα (ιστορικά και σύγχρονα) σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας του σύγχρονου τραπεζικού συστήματος, τους λόγους για τους οποίους το χρέος έχει καταστεί η κινητήρια δύναμη της διακυβέρνησης και τις συνέπειες που αυτό έχει για την κυριαρχία, την ευημερία και ακόμη και τον ηθικό μας προσανατολισμό.
Ο στόχος δεν είναι να ανακυκλώσουμε σλόγκαν, αλλά να διευκρινίσουμε τους μηχανισμούς: πώς το χρήμα εισέρχεται σε κυκλοφορία, ποιος ωφελείται πρώτος, ποιος αναλαμβάνει τους κινδύνους και γιατί το σύστημα απαιτεί σχεδόν πάντα περισσότερη ανάπτυξη, περισσότερη εκμετάλλευση και περισσότερο χρέος.
Ένας αιώνας κεντρικής τραπεζικής και εμπορικής πίστωσης έχει ομαλοποιήσει ένα απλό αλλά βαθύ γεγονός: τα περισσότερα νέα χρήματα δημιουργούνται όταν οι τράπεζες χορηγούν δάνεια.
Όπως το έθεσε ο πρώην υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Robert B. Anderson το 1959, όταν μια τράπεζα χορηγεί ένα δάνειο, πιστώνει μια κατάθεση που δεν υπήρχε την προηγούμενη στιγμή· η νέα κατάθεση είναι «νέα χρήματα».
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι η προσφορά χρήματος αυξάνεται κυρίως μέσω ιδιωτικών δανείων και όχι μέσω δημόσιας έκδοσης.
Αυτός ο μηχανισμός ενισχύεται από το τραπεζικό σύστημα μερικού αποθεματικού και σήμερα από τους κανόνες τραπεζικής που βασίζονται στο κεφάλαιο: οι τράπεζες δεν δανείζουν τις προϋπάρχουσες αποταμιεύσεις μία προς μία, αλλά αυξάνουν τις καταθέσεις δημιουργώντας πίστωση.
Σε αυτή την πίστωση προστίθενται τόκοι, πράγμα που σημαίνει ότι το σύστημα απαιτεί συνεχείς νέες δανειοληψίες για την εξυπηρέτηση των προηγούμενων δανείων.
Εάν η δημιουργία πίστωσης επιβραδυνθεί σημαντικά, οι αθετήσεις υποχρεώσεων αυξάνονται, οι τιμές των περιουσιακών στοιχείων κυμαίνονται και η πολιτική πίεση για νέα «τόνωση» εντείνεται.
Εν ολίγοις, ζούμε σε έναν φαύλο κύκλο που καθοδηγείται πολύ περισσότερο από την πίστωση από ό,τι παραδέχονται τα περισσότερα εγχειρίδια πολιτικής αγωγής.
Κριτικοί από τον Henry Ford έως τον John Scales Avery έχουν υποστηρίξει ότι αυτή η ρύθμιση είναι δομικά άδικη, επειδή ιδιωτικοποιεί το νομισματικό κέρδος (το κέρδος από τη δημιουργία χρήματος) και κοινωνικοποιεί τις συνέπειες (πληθωρισμός, φούσκες περιουσιακών στοιχείων, λιτότητα).
Ανεξάρτητα από το αν κάποιος αποδέχεται ή όχι κάθε ισχυρισμό αυτών των κριτικών, είναι δύσκολο να αγνοήσει κανείς την υποκείμενη μαθηματική λογική: όταν το χρήμα έρχεται ως τοκοφόρο χρέος, το σύστημα έχει μια ενσωματωμένη τάση προς τη διαρκή επέκταση της μόχλευσης.
Η πολιτική επιρροή του σύγχρονου τραπεζικού συστήματος αυξήθηκε παράλληλα με την ανάπτυξη θεσμών όπως η Τράπεζα της Αγγλίας και, αργότερα, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (η οποία ιδρύθηκε το 1913).
Ανεξάρτητα από τις προθέσεις των ιδρυτών τους, οι κεντρικές τράπεζες βρίσκονται σήμερα στο σταυροδρόμι μεταξύ κράτους και χρηματοπιστωτικού συστήματος: έχουν δημόσια εντολή, αλλά λειτουργούν με αυτονομία (και είναι ιδιωτικής ιδιοκτησίας), συντονίζοντας τη ρευστότητα για τη σταθεροποίηση του συστήματος, ενώ οι εμπορικές τράπεζες δημιουργούν τα περισσότερα χρήματα.
Αυτή η υβριδική δομή έχει πραγματικές συνέπειες.
Επιτρέπει σε έναν μικρό κύκλο υπευθύνων λήψης αποφάσεων να καθορίζει την τιμή του χρήματος (επιτόκια), να στηρίζει τους ιδιωτικούς ισολογισμούς σε περιόδους κρίσης και να επηρεάζει τις δημοσιονομικές επιλογές, καθιστώντας ορισμένες πολιτικές οικονομικά ευνοϊκές και άλλες δαπανηρές.
Ο πρώην πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ, Alan Greenspan, τόνισε κάποτε την ανεξαρτησία του θεσμού.
Η άλλη πλευρά αυτής της ανεξαρτησίας είναι η χαμηλή δημοκρατική ορατότητα των επιλογών που διαμορφώνουν κάθε υποθήκη, αγορά εργασίας και δημόσιο προϋπολογισμό.
Πέρα από τις εθνικές κεντρικές τράπεζες βρίσκεται η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών (BIS) στη Βασιλεία, που συχνά αποκαλείται «κεντρική τράπεζα των κεντρικών τραπεζών».
Μέσω προτύπων (συμφωνίες της Βασιλείας) και συντονισμού, συμβάλλει στην εναρμόνιση των παγκόσμιων τραπεζικών κανόνων.
Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι αυτό δημιουργεί ένα τεχνοκρατικό επίπεδο ελέγχου των εθνικών οικονομιών με ελάχιστη δημόσια εποπτεία.
Είτε το θεωρεί κανείς συνετή διαχείριση είτε δημοκρατικό έλλειμμα, υπογραμμίζει ένα θέμα: η αρχιτεκτονική της διακυβέρνησης του χρήματος είναι σε μεγάλο βαθμό αδιαφανής για το κοινό που διαχειρίζεται.
Εάν τα χρήματα εισάγονται κυρίως μέσω δανεισμού, τότε οι δανειολήπτες γίνονται οι τροχοί του συστήματος.
Αυτό ισχύει για τα νοικοκυριά, τις επιχειρήσεις και, κυρίως, τις κυβερνήσεις.
Τα εθνικά χρέη έχουν εκτοξευθεί τα τελευταία δεκαετίες.
Οι τόκοι αυτών των χρεών δεν είναι ούτε μια αφηρημένη έννοια από τα σχολικά βιβλία ούτε ένα αβλαβές στοιχείο: κάθε χρόνο, εκτρέπουν τα φορολογικά έσοδα από τα δημόσια αγαθά προς τις απαιτήσεις των πιστωτών.
Συγκεκριμένα παραδείγματα επεξηγούν το θέμα.
Χώρες όπως η Ιρλανδία έχουν πληρώσει δισεκατομμύρια ετησίως σε τόκους χρέους, ποσά που μπορούν να φτάσουν ένα σημαντικό μερίδιο των εθνικών κερδών σε χρόνια οικονομικής ευημερίας.
Ο Καναδάς έχει δαπανήσει δεκάδες δισεκατομμύρια ετησίως σε τόκους σε διάφορες χρονικές στιγμές.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξυπηρετούν εκατοντάδες δισεκατομμύρια ετησίως.
Όσο μεγαλύτερο είναι το χρέος και όσο υψηλότερα είναι τα επιτόκια, τόσο περισσότερο περιορίζεται ο δημοσιονομικός χώρος — και τόσο πιο εύκολο είναι για τους εξωτερικούς πιστωτές και τα ιδρύματα να απαιτούν πολιτικές παραχωρήσεις ως αντάλλαγμα για τη ρευστότητα.
Οι διεθνείς δανειοδοτήσεις ενισχύουν αυτό το μοτίβο.
Όταν μια χώρα βυθίζεται σε κρίση, η συνήθης θεραπεία περιλαμβάνει λιτότητα και ιδιωτικοποιήσεις σε αντάλλαγμα για χρηματοδότηση — μεταφέροντας ουσιαστικά δημόσια περιουσιακά στοιχεία και μελλοντικές ταμειακές ροές σε ιδιωτικά χέρια.
Ακόμη και όταν τέτοια προγράμματα σταθεροποιούν ένα νόμισμα, συχνά αφήνουν ως κληρονομιά μειωμένη κυριαρχία και κοινωνικές εντάσεις.
Σε κάθε περίπτωση, η οργανωτική αρχή παραμένει: πρώτα η εξυπηρέτηση του χρέους.
Μόλις κατανοήσετε ότι οι τοκοφόρες πιστώσεις είναι η κυρίαρχη πηγή νέων χρημάτων, η πολιτική της «ανάπτυξης με κάθε κόστος» αποκτά περισσότερο νόημα.
Εάν οι οικονομίες πρέπει να αναπτυχθούν για να εξυπηρετήσουν τις προηγούμενες υποχρεώσεις τους, τότε οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής έχουν κίνητρα να επιδιώκουν το ΑΕΠ, ακόμη και όταν οι οικολογικές ή κοινωνικές αποδόσεις είναι αρνητικές.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι κυβερνήσεις κάθε πολιτικού χρώματος τείνουν να συγκλίνουν σε παρόμοιες πολιτικές όταν η ανάπτυξη σταματά: φορολογικά κίνητρα για δανεισμό και επενδύσεις, χρηματοπιστωτική καταστολή για τη διατήρηση των επιτοκίων σε χαμηλά επίπεδα, ελλειμματικές δαπάνες για την κάλυψη των ελλειμμάτων και πίεση στις κεντρικές τράπεζες για νέα χαλάρωση.
Κριτικοί όπως οι Roy Madron, John Jopling και John Scales Avery έχουν υποστηρίξει ότι αυτή η εξάρτηση από την ανάπτυξη εκτοπίζει άλλους στόχους: τη δίκαιη κατανομή, την περιβαλλοντική διαχείριση και την πολιτιστική σταθερότητα.
Αυτό εξηγεί επίσης γιατί οι κυρίαρχες συζητήσεις συχνά αποφεύγουν τη ρίζα του προβλήματος και εστιάζουν στην ταχύτητα του τροχού.
Διαφωνούμε για 2% έναντι 3% πληθωρισμού αντί για το ποιος εκδίδει χρήμα, ποιος κερδίζει από το νομισματικό κέρδος και ποιος αναλαμβάνει τις απώλειες όταν αλλάζει ο κύκλος.
Όπως υποστήριζαν από καιρό ο Ludwig von Mises και ο Murray Rothbard, όταν η πιστωτική επέκταση αντικαθιστά τις πραγματικές αποταμιεύσεις ως κινητήρια δύναμη της ανάπτυξης, η ίδια η άνθηση γίνεται η αιτία της κατάρρευσής της.
Η αυστριακή τους αντίληψη — ότι το υγιές χρήμα που βασίζεται στην πειθαρχία της αγοράς είναι η μόνη διαρκής προστασία από την πολιτική χειραγώγηση και την καρτελοποίηση του τραπεζικού συστήματος — παραμένει σήμερα τόσο επείγουσα όσο πάντα (Mises, Human Action; Rothbard, America’s Great Depression; Mises, Theory of Money and Credit).
Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα καταλαμβάνει μια ασυνήθιστη θέση: μια δημόσια εντολή (σταθερές τιμές, μέγιστη απασχόληση) που υλοποιείται μέσω ενός συστήματος που ανήκει σε τράπεζες-μέλη σε περιφερειακό επίπεδο.
Η δικαστική γλώσσα έχει από καιρό αναγνωρίσει ότι οι τράπεζες της Ομοσπονδιακής Τράπεζας είναι εταιρικές οντότητες με ιδιώτες μετόχους (εμπορικές τράπεζες) που εκλέγουν πολλούς διευθυντές.
Το Διοικητικό Συμβούλιο είναι μια ομοσπονδιακή υπηρεσία, αλλά η λειτουργική δομή συνδυάζει τον δημόσιο σκοπό με την ιδιωτική υποδομή.
Από την άποψη της λογοδοσίας, αυτό το υβριδικό μοντέλο εγείρει εύλογα ερωτήματα:
-
Ποιος ωφελείται τελικά όταν η Fed στηρίζει τις αγορές;
-
Πώς εξισορροπούμε το δημόσιο συμφέρον με τη σταθερότητα των ιδιωτικών ισολογισμών;
-
Γιατί η δημιουργία και η κατανομή του χρήματος καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από θεσμούς που δεν εκλέγονται από τους πολίτες;
Ακόμη και οι υπερασπιστές του status quo πρέπει να παραδεχτούν ότι το κενό στην επικοινωνία είναι τεράστιο: ο μέσος πολίτης δεν έχει ιδέα πώς τα αποθέματα, οι επαναγορές και οι διευκολύνσεις μεταφράζονται σε πραγματικά αποτελέσματα στον πλούτο.
Αυτή η έλλειψη διαφάνειας φυσικά κάνει τους ανθρώπους να υποψιάζονται — ακόμη και όταν η υποψία δεν είναι πάντα δικαιολογημένη — επειδή σημαίνει ότι το κοινό δεν έχει ιδέα πώς λαμβάνονται οι σημαντικές χρηματοοικονομικές αποφάσεις ή ποιος επωφελείται από αυτές.
Τελικά, αυτή η μυστικότητα εμποδίζει τους απλούς πολίτες και τους εκπροσώπους τους να συζητήσουν ανοιχτά τις επιλογές.
Τελικά, αυτή η μυστικότητα εμποδίζει τους απλούς πολίτες και τους εκπροσώπους τους να συζητήσουν ανοιχτά τις επιλογές που επηρεάζουν τα μέσα διαβίωσης όλων.
Όταν το χρήμα είναι κυρίως χρέος, ο τόκος δεν είναι μια δευτερεύουσα σημείωση, αλλά ένας διαρθρωτικός φόρος για όλους όσους χρειάζονται χρήματα για να πραγματοποιήσουν συναλλαγές.
Οι τράπεζες, δημιουργώντας πίστωση, συλλέγουν ροές τόκων που συσσωρεύονται μέσω του συστήματος.
Εν τω μεταξύ, ο πληθωρισμός — η μείωση της αγοραστικής δύναμης — συχνά γίνεται ένα απαραίτητο υποπροϊόν της διατήρησης του χρέους σε λειτουργικό επίπεδο.
Στην πράξη, ο πληθωρισμός λειτουργεί ως μια κρυφή μεταφορά από τους αποταμιευτές και τους μισθωτούς σε όσους βρίσκονται πιο κοντά στη πηγή του νέου χρήματος (μεγάλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και ιδιοκτήτες περιουσιακών στοιχείων).
Αυτό δεν είναι ένα επιχείρημα για την κατάργηση της πίστωσης.
Οι σύγχρονες οικονομίες χρειάζονται ευέλικτη χρηματοδότηση.
Είναι ένα επιχείρημα για να ονομάσουμε ειλικρινά τις ανταλλαγές.
Όταν αποκαλούμε τη νομισματική χαλάρωση «κίνητρο», πρέπει επίσης να αποκαλύψουμε ποιος απορροφά την απώλεια της αγοραστικής δύναμης και ποιος κερδίζει από τον πληθωρισμό των περιουσιακών στοιχείων.
Όταν αυξάνουμε τα επιτόκια για να «καταπολεμήσουμε τον πληθωρισμό», πρέπει να παραδεχτούμε το κόστος σε θέσεις εργασίας, πτωχεύσεις και δημόσιους προϋπολογισμούς.
Η σταθερότητα δεν είναι ποτέ δωρεάν.
Είναι ανακατανεμημένη μεταβλητότητα.
Πέρα από τα εθνικά συστήματα υπάρχει ένα δίκτυο παγκόσμιου συντονισμού — πρότυπα, γραμμές ανταλλαγής και συμφωνίες δανειστή έσχατης ανάγκης που συνδέουν τις οικονομίες μεταξύ τους.
Ιδρύματα όπως η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών (BIS), το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (IMF) και οι τράπεζες ανάπτυξης διαμορφώνουν τους όρους της ρευστότητας και της αναδιάρθρωσης.
Οι υποστηρικτές λένε ότι αυτό είναι απαραίτητο για να αποφευχθεί η μετάδοση της κρίσης, ενώ οι επικριτές αντιτείνουν ότι επιτρέπει σε μια διεθνή οικονομική τάξη να επιβάλλει όρους στις δημοκρατικές κοινωνίες σε στιγμές μέγιστης ευπάθειας.
Και οι δύο απόψεις μπορεί να είναι σωστές.
Αλλά όποια πλευρά και αν υποστηρίξετε, το αποτέλεσμα είναι παρόμοιο: οι πιστωτές έχουν την επιρροή και η πολιτική ακολουθεί τις πραγματικότητες του ισολογισμού.
Όσο μεγαλύτερο είναι το χρέος και όσο πιο σφιχτές είναι οι αγορές, τόσο πιο περιορισμένες είναι οι επιλογές για τις κυβερνήσεις και τους πολίτες. Αυτό δεν είναι συνωμοσία, είναι μια σχεδιαστική επιλογή που σπάνια συζητάμε.
Η εξουσία να δημιουργεί κανείς χρήμα και να κατανέμει πιστώσεις επεκτείνεται αναπόφευκτα στα μέσα ενημέρωσης και την πολιτική.
Οι κάτοχοι σημαντικών χρηματοοικονομικών απαιτήσεων κατέχουν ή επηρεάζουν τις πλατφόρμες που διαμορφώνουν τις δημόσιες αφηγήσεις.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε ειδησεογραφικό γραφείο λαμβάνει εντολές από μια τράπεζα, αλλά σημαίνει ότι οι δομικές κριτικές των συστημάτων χρέους-χρήματος συχνά περιθωριοποιούνται, ενώ οι επιφανειακές αντιπαραθέσεις λαμβάνουν εκτενή κάλυψη.
Το αποτέλεσμα είναι ένα κοινό που συζητά συνεχώς τα συμπτώματα — ανισότητα, φούσκες στην αγορά ακινήτων, στασιμότητα των μισθών, λιτότητα — χωρίς να αμφισβητεί τη νομισματική αρχιτεκτονική που καθορίζει τα αποτελέσματα.
Η αντιπροσωπευτική δημοκρατία γίνεται τότε μια επιλογή μεταξύ κομμάτων που διαχειρίζονται τον ίδιο τροχό με διαφορετικές ταχύτητες.
Αφαιρώντας τις τεχνικές λεπτομέρειες, μένουμε με ένα ηθικό ερώτημα: Ποιος είναι ο σκοπός του χρήματος;
Αν είναι ένα δημόσιο αγαθό που μετρά και κινητοποιεί την πραγματική εργασία και τους πόρους, τότε η δημιουργία και η κατανομή του πρέπει να είναι διαφανείς, υπεύθυνες και ευθυγραμμισμένες με το κοινό καλό.
Αν το χρήμα είναι κάτι που πωλείται για κέρδος και τόκο αντί να διαχειρίζεται για το κοινό καλό, τότε πρέπει τουλάχιστον να παραδεχτούμε ότι ζούμε σε έναν κόσμο όπου οι απαιτήσεις των τραπεζών για τη μελλοντική μας εργασία έχουν μεγαλύτερη σημασία από την ευημερία των ανθρώπων σήμερα.
Σε όλες τις παραδόσεις — κοσμικές και πνευματικές — υπάρχει μια συνεπής αρχή: ο πλούτος είναι διαχείριση και όχι ιδιοκτησία.
Η «κυριαρχία» πάνω στη γη δεν σημαίνει άδεια για την εξόρυξη του μέλλοντος, αλλά ευθύνη για τα ζωντανά συστήματα που μας συντηρούν.
Οποιαδήποτε οικονομική αρχιτεκτονική που απαιτεί αέναη εξόρυξη για την εξυπηρέτηση σύνθετων απαιτήσεων θα συγκρουστεί τελικά με τα οικολογικά όρια και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
Αυτό το δοκίμιο δεν προτείνει μια μοναδική λύση, αλλά υποδεικνύει αρχές που θα μπορούσαν να αξιολογήσουν οι μεταρρυθμιστές όλων των πολιτικών αποχρώσεων:
-
Νομισματική διαφάνεια: Οι πολίτες δικαιούνται σαφείς εξηγήσεις για το πώς το χρήμα εισέρχεται σε κυκλοφορία, ποιος το λαμβάνει πρώτος και υπό ποιους όρους.
-
Σημαίνουσα Αξία (Seigniorage)*** για το κοινό: Διερεύνηση μηχανισμών μέσω των οποίων τα κέρδη από τη δημιουργία χρήματος εξυπηρετούν τις δημόσιες προτεραιότητες αντί να συσσωρεύονται κυρίως στους ιδιωτικούς ισολογισμούς.
-
Αντικυκλικά αποθέματα ασφαλείας: Οι πολιτικές που μειώνουν τις ακραίες διακυμάνσεις της οικονομίας (π.χ. αυστηρότερη μόχλευση σε περιόδους άνθησης, αυτόματοι σταθεροποιητές σε περιόδους ύφεσης) μπορούν να μετριάσουν το ανθρώπινο κόστος των πιστωτικών κύκλων.
-
Κυριαρχική ικανότητα: Αποκατάσταση και προστασία της εθνικής ικανότητας έκδοσης χρήματος ή δημόσιου πιστωτικού κεφαλαίου απευθείας για έργα της πραγματικής οικονομίας, με ανεξάρτητες ελέγχους για τον περιορισμό των καταχρήσεων.
-
Ηθικά όρια: Αναγνώριση του γεγονότος ότι κάθε σύστημα που απαιτεί άπειρη ανάπτυξη σε έναν πεπερασμένο πλανήτη είναι μαθηματικά ευάλωτο και ηθικά μυωπικό. Σχεδιασμός με γνώμονα την ανθεκτικότητα και όχι την υπερβολή.
Η seigniorage (σημαίνουσα αξία) είναι το κέρδος που αποκομίζει μια κυβέρνηση ή μια κεντρική τράπεζα από την έκδοση νομίσματος.
Υπολογίζεται ως η διαφορά μεταξύ της ονομαστικής αξίας του νομίσματος και του κόστους παραγωγής του.
Για παράδειγμα, εάν ένα χαρτονόμισμα αξίας $100 κοστίσει μόνο $5 για να εκτυπωθεί, το κέρδος seigniorage είναι $95.
Δεν πρόκειται για ριζοσπαστικές ιδέες, αλλά για συζητήσεις που έχουν καθυστερήσει σε έναν κόσμο όπου σχεδόν όλοι είναι οφειλέτες, άμεσα ή έμμεσα, σε μια μηχανή που λίγοι κατανοούν.
Εξετάζω αυτές τις δυναμικές σε μεγαλύτερο βάθος στο βιβλίο μου «The Debt Machine: How Private Banks Engineered Global Control» (Η μηχανή του χρέους: Πώς οι ιδιωτικές τράπεζες σχεδίασαν τον παγκόσμιο έλεγχο), το οποίο αναλύει πώς η δημιουργία ιδιωτικού χρήματος έγινε η κρυφή αρχιτεκτονική της παγκόσμιας εξουσίας και πώς τα κυρίαρχα έθνη μπορούν να ανακτήσουν τον έλεγχο της πίστωσης και της πολιτικής.
Αν θυμάστε μόνο ένα πράγμα, ας είναι αυτό: το χρήμα δεν είναι ουδέτερο.
Ο τρόπος με τον οποίο δημιουργείται, ποιος ελέγχει την έκδοσή του και ποιες απαιτήσεις συνδέονται με αυτό καθορίζουν τη μορφή των οικονομιών μας και τα όρια της πολιτικής μας.
Μπορούμε να διαφωνούμε σχετικά με τις καλύτερες μεταρρυθμίσεις, αλλά δεν μπορούμε πλέον να αντέξουμε την αγραμματοσύνη των πολιτών σχετικά με το νομισματικό σύστημα που διέπει τη ζωή μας.
Σε μια υγιή κοινωνία, η αρχιτεκτονική του χρήματος θα ήταν θέμα δημόσιας συζήτησης και όχι μυστικό των ειδικών.
Μέχρι τότε, ο τροχός θα συνεχίσει να γυρίζει — και όσοι βρίσκονται πιο κοντά στους χειρισμούς θα συνεχίσουν να αποφασίζουν πόσο γρήγορα πρέπει να τρέξουμε οι υπόλοιποι.
https://apollodoros.substack.com/p/750?utm_source=post-email-title&publication_id=1154987&post_id=177586538&utm_campaign=email-post-title&isFreemail=true&r=a7tc5&triedRedirect=true&utm_medium=email
Γράψτε απάντηση στο ΝΕΜΕΣΙΣ Ακύρωση απάντησης