ΑΡΧΑΙΑ ΙΘΩΜΗ ΚΑΛΗΜΕΡΑ ΙΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ

“Φαίνεται ότι κάθε μέρα μας υπενθυμίζεται ότι ζούμε σε μια εποχή αντιπαλότητας μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων — ότι η τάξη που βασίζεται σε κανόνες εξασθενεί, ότι οι ισχυροί μπορούν να κάνουν ό,τι μπορούν και οι αδύναμοι πρέπει να υποφέρουν ό,τι πρέπει.

Και αυτός ο αφορισμός του Θουκυδίδη παρουσιάζεται ως αναπόφευκτος, ως η φυσική λογική των διεθνών σχέσεων που επαναβεβαιώνεται.

Και αντιμέτωπες με αυτή τη λογική, υπάρχει μια ισχυρή τάση για τις χώρες να συμβαδίζουν, να τα πηγαίνουν καλά για να βολεύονται, να αποφεύγουν τα προβλήματα, να ελπίζουν ότι η συμμόρφωση θα αγοράσει ασφάλεια.

Λοιπόν, δεν θα το κάνει. Ποιες είναι λοιπόν οι επιλογές μας;

Το 1978, ο Τσέχος αντιφρονών Βάτσλαβ Χάβελ, μετέπειτα πρόεδρος, έγραψε ένα δοκίμιο με τίτλο «Η Δύναμη των Ανίσχυρων», και σε αυτό έθεσε ένα απλό ερώτημα: πώς διατηρήθηκε το κομμουνιστικό σύστημα;

Και η απάντησή του ξεκινούσε με έναν μανάβη.

Κάθε πρωί, ο καταστηματάρχης τοποθετεί μια πινακίδα στη βιτρίνα του: «Εργάτες όλου του κόσμου ενωθείτε».

Δεν πιστεύει σε αυτό.

Κανείς δεν πιστεύει.

Αλλά τοποθετεί την πινακίδα ούτως ή άλλως για να αποφύγει προβλήματα, να σηματοδοτήσει συμμόρφωση, να τα πάει καλά.

Και επειδή κάθε καταστηματάρχης σε κάθε δρόμο κάνει το ίδιο, το σύστημα επιμένει – όχι μόνο μέσω της βίας, αλλά μέσω της συμμετοχής απλών ανθρώπων σε τελετουργίες που γνωρίζουν ιδιωτικά ότι είναι ψευδείς.

Ο Χάβελ το ονόμασε αυτό να ζεις μέσα σε ψέμα.

Η δύναμη του συστήματος δεν προέρχεται από την αλήθεια του, αλλά από την προθυμία όλων να ενεργούν σαν να ήταν αληθινό.

Και η ευθραυστότητά του προέρχεται από την ίδια πηγή.

Όταν έστω και ένα άτομο σταματά να ενεργεί, όταν ο μανάβης αφαιρεί την πινακίδα του, η ψευδαίσθηση αρχίζει να ραγίζει.

Φίλοι, ήρθε η ώρα οι εταιρείες και οι χώρες να κατεβάσουν τις πινακίδες τους.

Για δεκαετίες, χώρες όπως ο Καναδάς ευημερούσαν υπό αυτό που ονομάζαμε διεθνή τάξη που βασίζεται σε κανόνες.

Ενταχθήκαμε στους θεσμούς της, επαινέσαμε τις αρχές της, επωφεληθήκαμε από την προβλεψιμότητά της.

Και χάρη σε αυτό, μπορούσαμε να ακολουθήσουμε εξωτερικές πολιτικές που βασίζονται σε αξίες υπό την προστασία της.

Γνωρίζαμε ότι η ιστορία της διεθνούς τάξης που βασίζεται σε κανόνες ήταν εν μέρει ψευδής, ότι ο ισχυρότερος θα εξαιρούνταν όταν του ήταν βολικό, ότι οι εμπορικοί κανόνες εφαρμόζονταν ασύμμετρα και γνωρίζαμε ότι το διεθνές δίκαιο εφαρμοζόταν με ποικίλη αυστηρότητα, ανάλογα με την ταυτότητα του κατηγορουμένου ή του θύματος.

Αυτή η μυθοπλασία ήταν χρήσιμη, και η αμερικανική ηγεμονία ειδικότερα βοήθησε στην παροχή δημόσιων αγαθών, ανοιχτών θαλάσσιων διαδρόμων, ενός σταθερού χρηματοπιστωτικού συστήματος, συλλογικής ασφάλειας και υποστήριξης πλαισίων για την επίλυση διαφορών.

Έτσι, τοποθετήσαμε την πινακίδα στο παράθυρο.

Συμμετείχαμε στις τελετουργίες και σε μεγάλο βαθμό αποφύγαμε να επισημάνουμε τα κενά μεταξύ ρητορικής και πραγματικότητας.

Αυτή η συμφωνία δεν λειτουργεί πλέον.

Επιτρέψτε μου να είμαι ευθύς. Βρισκόμαστε στη μέση μιας ρήξης, όχι μιας μετάβασης.

Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, μια σειρά από κρίσεις στον χρηματοπιστωτικό τομέα, την υγεία, την ενέργεια και τη γεωπολιτική έχουν αποκαλύψει τους κινδύνους της ακραίας παγκόσμιας ολοκλήρωσης.

Αλλά πιο πρόσφατα, οι μεγάλες δυνάμεις έχουν αρχίσει να χρησιμοποιούν την οικονομική ολοκλήρωση ως όπλα, τους δασμούς ως μόχλευση, τις χρηματοπιστωτικές υποδομές ως καταναγκασμό, τις αλυσίδες εφοδιασμού ως τρωτά σημεία προς εκμετάλλευση.

Δεν μπορείτε να ζείτε με το ψέμα του αμοιβαίου οφέλους μέσω της ολοκλήρωσης, όταν η ολοκλήρωση γίνεται η πηγή της υποτέλειάς σας.

Οι πολυμερείς θεσμοί στους οποίους βασίζονται οι μεσαίες δυνάμεις – ο ΠΟΕ, ο ΟΗΕ, η COP, η ίδια η αρχιτεκτονική της συλλογικής επίλυσης προβλημάτων – απειλούνται.

Ως αποτέλεσμα, πολλές χώρες καταλήγουν στα ίδια συμπεράσματα ότι πρέπει να αναπτύξουν μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία στην ενέργεια, τα τρόφιμα, τα κρίσιμα ορυκτά, στα χρηματοοικονομικά και τις αλυσίδες εφοδιασμού.

Και αυτή η παρόρμηση είναι κατανοητή.

Μια χώρα που δεν μπορεί να τραφεί, να τροφοδοτηθεί ή να αμυνθεί έχει λίγες επιλογές. Όταν οι κανόνες δεν σας προστατεύουν πλέον, πρέπει να προστατεύσετε τον εαυτό σας.

Αλλά ας είμαστε ξεκάθαροι για το πού οδηγεί αυτό. Ένας κόσμος φρουρίων θα είναι φτωχότερος, πιο εύθραυστος και λιγότερο βιώσιμος.

Και υπάρχει μια άλλη αλήθεια: αν οι μεγάλες δυνάμεις εγκαταλείψουν ακόμη και την πρόφαση των κανόνων και των αξιών για την ανεμπόδιστη επιδίωξη της ισχύος και των συμφερόντων τους, τα κέρδη από τον συναλλακτισμό θα γίνουν πιο δύσκολο να αναπαραχθούν.

Οι ηγεμόνες δεν μπορούν να δημιουργούν συνεχώς έσοδα από τις σχέσεις τους.

Οι σύμμαχοι θα διαφοροποιηθούν για να αντισταθμίσουν την αβεβαιότητα.

Θα αγοράσουν ασφάλιση, θα αυξήσουν τις επιλογές προκειμένου να ανοικοδομήσουν την κυριαρχία τους – κυριαρχία που κάποτε βασιζόταν σε κανόνες, αλλά θα βασίζεται όλο και περισσότερο στην ικανότητα αντοχής στην πίεση.

Αυτό το δωμάτιο γνωρίζει ότι πρόκειται για κλασική διαχείριση κινδύνου.

Η διαχείριση κινδύνου έχει ένα τίμημα, αλλά το κόστος της στρατηγικής αυτονομίας, της κυριαρχίας, μπορεί επίσης να μοιραστεί.

Οι συλλογικές επενδύσεις στην ανθεκτικότητα είναι φθηνότερες από το να χτίζει ο καθένας τα δικά του φρούρια.

Τα κοινά πρότυπα μειώνουν τον κατακερματισμό.

Η συμπληρωματικότητα είναι θετικό άθροισμα.

Το ερώτημα για τις μεσαίες δυνάμεις όπως ο Καναδάς δεν είναι αν θα προσαρμοστούν στη νέα πραγματικότητα — πρέπει.

Το ερώτημα είναι αν θα προσαρμοστούμε απλώς χτίζοντας ψηλότερα τείχη ή αν μπορούμε να κάνουμε κάτι πιο φιλόδοξο.

Τώρα, ο Καναδάς ήταν από τους πρώτους που άκουσαν το κάλεσμα αφύπνισης, οδηγώντας μας σε μια ριζική αλλαγή της στρατηγικής μας στάσης.

Οι Καναδοί γνωρίζουν ότι οι παλιές, άνετες υποθέσεις μας ότι η γεωγραφία και η συμμετοχή μας σε συμμαχίες προσέφεραν αυτόματα ευημερία και ασφάλεια, αυτή η υπόθεση δεν ισχύει πλέον.

Και η νέα μας προσέγγιση βασίζεται σε αυτό που ο Αλεξάντερ Στουμπ, ο πρόεδρος της Φινλανδίας, έχει ονομάσει ρεαλισμό βασισμένο σε αξίες.

Ή, για να το θέσω διαφορετικά, στοχεύουμε να είμαστε ταυτόχρονα ηθικοί και ρεαλιστές.

Αρχικοί στη δέσμευσή μας στις θεμελιώδεις αξίες, την κυριαρχία, την εδαφική ακεραιότητα, την απαγόρευση της χρήσης βίας εκτός από όταν είναι σύμφωνο με τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Και ρεαλιστές στην αναγνώριση ότι η πρόοδος είναι συχνά σταδιακή, ότι τα συμφέροντα αποκλίνουν, ότι δεν θα μοιράζονται όλοι οι εταίροι όλες τις αξίες μας.

Επομένως, συμμετέχουμε ευρέως, στρατηγικά, με ανοιχτά μάτια. Αποδεχόμαστε ενεργά τον κόσμο όπως είναι, δεν περιμένουμε έναν κόσμο που επιθυμούμε να είμαστε.

Ρυθμίζουμε τις σχέσεις μας έτσι ώστε το βάθος τους να αντικατοπτρίζει τις αξίες μας και δίνουμε προτεραιότητα στην ευρεία εμπλοκή για να μεγιστοποιήσουμε την επιρροή μας, δεδομένης της ρευστότητας του κόσμου αυτή τη στιγμή, των κινδύνων που αυτό θέτει και των διακυβευμάτων για το τι θα ακολουθήσει.

Και δεν βασιζόμαστε πλέον μόνο στη δύναμη των αξιών μας, αλλά και στην αξία της δύναμής μας.

Χτίζουμε αυτή τη δύναμη στο εσωτερικό.

Από τότε που ανέλαβε τα καθήκοντά της η κυβέρνησή μου, έχουμε μειώσει τους φόρους στα εισοδήματα, στα κεφαλαιακά κέρδη και στις επιχειρηματικές επενδύσεις.

Έχουμε καταργήσει όλα τα ομοσπονδιακά εμπόδια στο διαεπαρχιακό εμπόριο. Επιταχύνουμε τις επενδύσεις ύψους 1 τρισεκατομμυρίου δολαρίων στην ενέργεια, την τεχνητή νοημοσύνη, τα κρίσιμα ορυκτά, τους νέους εμπορικούς διαδρόμους και πέραν αυτών.

Διπλασιάζουμε τις αμυντικές μας δαπάνες μέχρι το τέλος αυτής της δεκαετίας και το κάνουμε αυτό με τρόπους που ενισχύουν τις εγχώριες βιομηχανίες μας.

Και διαφοροποιούμαστε γρήγορα στο εξωτερικό.

Συμφωνήσαμε σε μια ολοκληρωμένη στρατηγική συνεργασία με την ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της συμμετοχής μας στο SAFE, τις ευρωπαϊκές συμφωνίες προμηθειών στον τομέα της άμυνας.

Έχουμε υπογράψει 12 άλλες συμφωνίες εμπορίου και ασφάλειας σε τέσσερις ηπείρους μέσα σε έξι μήνες.

Τις τελευταίες ημέρες, έχουμε συνάψει νέες στρατηγικές συνεργασίες με την Κίνα και το Κατάρ.

Διαπραγματευόμαστε συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών με την Ινδία, τον ASEAN, την Ταϊλάνδη, τις Φιλιππίνες και τη Mercosur.

Κάνουμε κάτι άλλο: για να βοηθήσουμε στην επίλυση παγκόσμιων προβλημάτων, επιδιώκουμε μεταβλητή γεωμετρία.

Με άλλα λόγια, διαφορετικούς συνασπισμούς για διαφορετικά ζητήματα που βασίζονται σε κοινές αξίες και συμφέροντα.

Έτσι, στην Ουκρανία, είμαστε βασικό μέλος του Συνασπισμού των Προθύμων και ένας από τους μεγαλύτερους κατά κεφαλήν συνεισφέροντες στην άμυνα και την ασφάλειά της.

Όσον αφορά την κυριαρχία στην Αρκτική, στηρίζουμε σθεναρά τη Γροιλανδία και τη Δανία και υποστηρίζουμε πλήρως το μοναδικό τους δικαίωμα να καθορίζουν το μέλλον της Γροιλανδίας.

Η δέσμευσή μας στο Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ είναι ακλόνητη, επομένως συνεργαζόμαστε με τους συμμάχους μας στο ΝΑΤΟ, συμπεριλαμβανομένων των Οκτώ Σκανδιναβικών-Βαλτικών Χωρών, για την περαιτέρω διασφάλιση των βόρειων και δυτικών πλευρών της συμμαχίας, μεταξύ άλλων μέσω των πρωτοφανών επενδύσεων του Καναδά σε ραντάρ πέρα ​​από τον ορίζοντα, σε υποβρύχια, σε αεροσκάφη και σε άρματα μάχης στο έδαφος – άρματα μάχης στον πάγο.

Ο Καναδάς αντιτίθεται σθεναρά στους δασμούς για τη Γροιλανδία και ζητά στοχευμένες συνομιλίες για την επίτευξη των κοινών μας στόχων για ασφάλεια και ευημερία στην Αρκτική.

Στο πολυμερές εμπόριο, υποστηρίζουμε τις προσπάθειες για την οικοδόμηση μιας γέφυρας μεταξύ της Διατλαντικής Εταιρικής Σχέσης και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία θα δημιουργούσε ένα νέο εμπορικό μπλοκ 1,5 δισεκατομμυρίου ανθρώπων.

Στα κρίσιμα ορυκτά, σχηματίζουμε λέσχες αγοραστών με βάση την G7, ώστε ο κόσμος να μπορεί να διαφοροποιηθεί μακριά από τη συγκεντρωμένη προσφορά. Και όσον αφορά την Τεχνητή Νοημοσύνη, συνεργαζόμαστε με δημοκρατίες με παρόμοιο τρόπο σκέψης για να διασφαλίσουμε ότι τελικά δεν θα αναγκαστούμε να επιλέξουμε μεταξύ ηγεμονικών και υπερκλιμακωτών.

Αυτό δεν είναι αφελής πολυμέρεια, ούτε βασίζεται στους θεσμούς τους.

Είναι η οικοδόμηση συνασπισμών που λειτουργούν ανά ζήτημα με εταίρους που μοιράζονται αρκετά κοινό έδαφος για να δρουν από κοινού.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτό θα συμβεί με τη συντριπτική πλειοψηφία των εθνών. Αυτό που κάνει είναι να δημιουργεί ένα πυκνό δίκτυο συνδέσεων σε όλο το εμπόριο, τις επενδύσεις, τον πολιτισμό, από το οποίο μπορούμε να αντλήσουμε μελλοντικές προκλήσεις και ευκαιρίες.

Η άποψή μας είναι ότι οι μεσαίες δυνάμεις πρέπει να δράσουν από κοινού, γιατί αν δεν είμαστε στο τραπέζι, είμαστε στο μενού.

Θα έλεγα όμως επίσης ότι οι μεγάλες δυνάμεις μπορούν προς το παρόν να προχωρήσουν μόνες τους.

Έχουν το μέγεθος της αγοράς, τη στρατιωτική ικανότητα και την μόχλευση να υπαγορεύουν όρους.

Οι μεσαίες δυνάμεις δεν έχουν. Αλλά όταν διαπραγματευόμαστε μόνο διμερώς με έναν ηγεμόνα, διαπραγματευόμαστε από αδυναμία.

Δεχόμαστε αυτό που προσφέρεται.

Ανταγωνιζόμαστε μεταξύ μας για να είμαστε οι πιο εξυπηρετικοί.

Αυτό δεν είναι κυριαρχία. Είναι η άσκηση κυριαρχίας με την αποδοχή της υποταγής.

Σε έναν κόσμο αντιπαλότητας μεγάλων δυνάμεων, οι χώρες που βρίσκονται ενδιάμεσα έχουν μια επιλογή: να ανταγωνίζονται μεταξύ τους για εύνοια ή να συνεργάζονται για να δημιουργήσουν μια τρίτη οδό με αντίκτυπο.

Δεν πρέπει να επιτρέψουμε στην άνοδο της σκληρής ισχύος να μας τυφλώσει στο γεγονός ότι η δύναμη της νομιμότητας, της ακεραιότητας και των κανόνων θα παραμείνει ισχυρή αν επιλέξουμε να την ασκήσουμε από κοινού.

Αυτό με φέρνει πίσω στον Χάβελ. Τι σημαίνει για τις μεσαίες δυνάμεις να ζουν την αλήθεια;

Πρώτον, σημαίνει να κατονομάζουμε την πραγματικότητα.

Σταματήστε να επικαλείστε τη διεθνή τάξη που βασίζεται σε κανόνες σαν να λειτουργεί ακόμα όπως διαφημίζεται.

Πείτε την όπως είναι: ένα σύστημα εντεινόμενης αντιπαλότητας μεγάλων δυνάμεων όπου οι πιο ισχυροί επιδιώκουν τα συμφέροντά τους χρησιμοποιώντας την οικονομική ολοκλήρωση ως καταναγκασμό.

Σημαίνει να ενεργούμε με συνέπεια, εφαρμόζοντας τα ίδια πρότυπα σε συμμάχους και αντιπάλους.

Όταν οι μεσαίες δυνάμεις επικρίνουν τον οικονομικό εκφοβισμό από τη μία κατεύθυνση αλλά σιωπούν όταν προέρχεται από την άλλη, κρατάμε την πινακίδα στο παράθυρο.

Σημαίνει να οικοδομούμε αυτό στο οποίο ισχυριζόμαστε ότι πιστεύουμε, αντί να περιμένουμε την αποκατάσταση της παλιάς τάξης.

Σημαίνει τη δημιουργία θεσμών και συμφωνιών που λειτουργούν όπως περιγράφεται και σημαίνει τη μείωση της μόχλευσης που επιτρέπει τον καταναγκασμό.

Αυτό σημαίνει οικοδόμηση μιας ισχυρής εγχώριας οικονομίας.

Θα πρέπει να είναι η άμεση προτεραιότητα κάθε κυβέρνησης.

Και η διαφοροποίηση σε διεθνές επίπεδο δεν είναι απλώς οικονομική σύνεση.

Είναι ένα υλικό θεμέλιο για μια ειλικρινή εξωτερική πολιτική, επειδή οι χώρες κερδίζουν το δικαίωμα σε αρχές μειώνοντας την ευαλωτότητά τους σε αντίποινα.

Λοιπόν, Καναδάς. Ο Καναδάς έχει αυτό που θέλει ο κόσμος.

Είμαστε μια ενεργειακή υπερδύναμη.

Διαθέτουμε τεράστια αποθέματα κρίσιμων ορυκτών. Έχουμε τον πιο μορφωμένο πληθυσμό στον κόσμο.

Τα συνταξιοδοτικά μας ταμεία είναι από τους μεγαλύτερους και πιο εξελιγμένους επενδυτές στον κόσμο. Με άλλα λόγια, έχουμε κεφαλαιακό ταλέντο.

Έχουμε επίσης μια κυβέρνηση με τεράστια δημοσιονομική ικανότητα να ενεργεί αποφασιστικά.

Και έχουμε τις αξίες στις οποίες επιδιώκουν πολλοί άλλοι.

Ο Καναδάς είναι μια πλουραλιστική κοινωνία που λειτουργεί.

Η δημόσια πλατεία μας είναι θορυβώδης, ποικιλόμορφη και ελεύθερη.

Οι Καναδοί παραμένουν αφοσιωμένοι στη βιωσιμότητα.

Είμαστε ένας σταθερός και αξιόπιστος εταίρος σε έναν κόσμο που είναι οτιδήποτε άλλο εκτός από έναν εταίρο που χτίζει και εκτιμά τις σχέσεις μακροπρόθεσμα.

Και έχουμε κάτι άλλο: έχουμε αναγνώριση του τι συμβαίνει και αποφασιστικότητα να ενεργήσουμε ανάλογα.

Καταλαβαίνουμε ότι αυτή η ρήξη απαιτεί κάτι περισσότερο από προσαρμογή. Απαιτεί ειλικρίνεια για τον κόσμο όπως είναι.

Βγάζουμε μια πινακίδα από το παράθυρο.

Ξέρουμε ότι η παλιά τάξη δεν επιστρέφει. Δεν πρέπει να τη θρηνούμε.

Η νοσταλγία δεν είναι στρατηγική, αλλά πιστεύουμε ότι από το ρήγμα μπορούμε να χτίσουμε κάτι μεγαλύτερο, καλύτερο, ισχυρότερο, πιο δίκαιο.

Αυτό είναι το καθήκον των μεσαίων δυνάμεων, των χωρών που έχουν τα περισσότερα να χάσουν από έναν κόσμο φρουρίων και τα περισσότερα να κερδίσουν από την γνήσια συνεργασία.

Οι ισχυροί έχουν τη δύναμή τους. Αλλά έχουμε και κάτι: την ικανότητα να σταματήσουμε να προσποιούμαστε, να ονομάζουμε τις πραγματικότητες, να οικοδομούμε τη δύναμή μας στο εσωτερικό και να ενεργούμε από κοινού.

Αυτός είναι ο δρόμος του Καναδά.

Τον επιλέγουμε ανοιχτά και με αυτοπεποίθηση, και είναι ένας δρόμος ορθάνοιχτος σε κάθε χώρα που είναι πρόθυμη να τον ακολουθήσει μαζί μας.